Jezus blijkt de allersterkste te zijn. Preek Matteüs 12:22-37

Jezus krijgt een vreselijk verwijt naar z’n hoofd geslingerd. Hoe gaat hij daarmee om en wat betekent dat voor ons? In de liturgie is extra ruimte voor lofzang, zie de voorbeeldliturgie onderaan de preektekst. De liederen zijn gekozen vanuit Matteüs 12.

Gemeente van de Heer

1         Levensecht.
Sommige mensen zeggen: de discipelen van Jezus konden het niet hebben dat hun Heer werd gekruisigd. Daarom hebben ze zijn opstanding verzonnen en  allerlei prachtige verhalen (evangeliën). Een vraag hierover: als dit zo zou zijn, als je zou schrijven over iemand om die persoon daarmee ‘op te hemelen’, zou je het dan verzinnen om op te schrijven dat jouw idool het verwijt kreeg gestoord te zijn; bezeten door een boze/kwade geest? Dat is bepaald niet helpend voor het imago. Het zou ervoor kunnen zorgen dat mensen second thoughts krijgen over een op zich interessant figuur. Is die Jezus wel in orde? Lijdt hij aan een psychische kwaal, is hij godsdienstwaanzinnig?

Matteüs zegt dat Jezus’ tegenstanders hem verwijten zijn wonderen te doen door de kracht van Beëlzebul, de vorst van de demonen (Matteüs 12:24). Dat is heel heftig. Alleen al het feit dat Matteüs dit verwijt noteert is meer dan interessant. Het duidt op echtheid. Echtheid van het evangelie. Dit schrijf je alleen op als het zo is gezegd over jouw Heer én als je Heer iets antwoordde dat nog opmerkelijker is.

2         Paniek in de tent.
Het verwijt van de Farizeeën is niet zomaar een verwijt. Het is niet om even te klieren ofzo. Wat er gebeurt is het volgende: Jezus verricht een buitengewoon wonder; een doofstomme (Matteüs 12:22, cf. 13:13!) wordt genezen. De mensen staan perplex. Ze zeggen: is Jezus dan de zoon van David? Hoe essentieel is deze vraag. Hiermee opent het evangelie van Matteüs: Jezus is de zoon van David (Matteüs 1:1).[i] Het gaat hier over zijn identiteit. Spannend.

Meteen volgt er reactie. In de vorm van het genoemde, ernstige verwijt. Deze reactie verraadt (naast op echtheid te duiden) twee dingen:

I/ Wat Jezus doet IS bovennatuurlijk. Jezus gaat niet alleen veel verder in zijn wonderen dan wat andere geestuitdrijvers (Matteüs 12:27) voor elkaar kunnen krijgen. Maar dit is er ook nog: andere geestuitdrijvers doen hun werk in Gods naam. Jezus heeft ZELF de autoriteit om dat te doen. In hem is God bij ons (Matteüs 1:23).[ii]

II/ Totale paniek. Jezus ontmaskert zijn tegenstanders alleen al door te wijzen op het feit dat gelovige Israëlieten demonen uitdrijven (12:27). Dat doen zij toch zeker toch Gods kracht? Op z’n minst zou men ‘zo sportief’ moeten zijn die kracht bij Jezus dan ook te erkennen. Nee. Er is iets anders aan de hand. Er slaat paniek toe omdat uit een groot wonder duidelijk wordt – al is het vragenderwijs – wie Jezus IS. Overal waar dat gebeurt, komt er reactie; geloof of verzet. Een middenweg is er niet. Alleen met heel grof geschut kun je dan nog proberen Jezus van je lijf te houden. Dat gebeurt hier. Het vreselijke verwijt laat precies zien dat men aanvoelt heel dicht bij het heilige vuur te zijn.[iii] Maar in plaats van zich te laten inspireren door dit vuur, gaat men ermee ‘spelen’. En dat blijkt levensgevaarlijk te zijn (Matteüs 12:32).

3         Jezus is Heer.
Jezus zwijgt dan ook niet. Integendeel. Hij pareert de aanvalt niet alleen (Matteüs 12:25-27) maar neemt die ook over (12:28-37).[iv] Jezus is inderdaad ‘Heer en meester’ (12:8).[v]

Je moet weten: in die tijd dreven veel meer gelovigen geesten uit. Jezus heeft het daarover als hij zegt dat iedereen weet dat dat door Gods kracht gebeurt (12:27). Trouwens, zegt de Heer: niet echt een slim plan van de tegenstander om zijn eigen rijk onderuit te halen (Matteüs 12:25, 26 en 29). Dat is zoiets als scoren in je eigen doel. Dat doe je niet voor je plezier. Met andere woorden: gevaarlijke lasterpraat is het wat Jezus’ tegenstanders zeggen.

‘De sterke’ gebonden.
Opvallend is vooral het woordgebruik van Jezus. Hij heeft het over Satan (12:26); niet over Beëlzebul (12:24). ‘Satan’ herinnert aan de verzoeking in de woestijn (4:1-11, zie 4:10).[vi] Het gaat om bewuste, gerichte anti-kracht. Satan is degene die/datgene wat als doel heeft om Gods komende koninkrijk (Matteüs 3:2 en 4:17[vii]) tegen te houden, te ondermijnen, te bestrijden en bij zichzelf en de wereld weg te houden.[viii] Alles dat ervoor zorgt dat het goede, mooie en beloofde vrederijk van God geen vaste grond krijgt. Het is een krachtige macht. Een machtsgebied; een rijk met eindeloos veel tentakels. Vergelijk het met Sauron (In de ban van de ring). Overal blijkt die zo zijn handlangers te hebben. Jezus spreekt over ‘de sterke’. Satan vraagt zich niet af wie Jezus is – zoals mensen dat doen (Matteüs 12:23). Satan weet wie Jezus is (Matteüs 4:6). En hij, ‘de sterke’, beeft (cf. Jacobus 2:19)!

De paniek die uit de reactie van Jezus’ tegenstanders blijkt, is Satans paniek. Zijn rijk gaat eraan. De koning komt. Gods koninkrijk breekt baan. Het is onder ons in Jezus (Matteüs 12:28). Het is tijd om te onderscheiden waar het op aan komt. Het is tijd om te kiezen. Te kiezen voor Jezus. Hij is sterker. Sterker dan ‘de sterke’. Hij geeft geluk. Want Jezus is niet anti. Hij is vóór. Voor ons.

Overwinnaar.
Gemeente, dit is – opnieuw – een belangrijke tekst. Ik wil jullie graag een tekening laten zien. Een die tegelijk mooi en akelig is.

De slang (Genesis 3) als vreselijk beest: Oude en Nieuwe Testament komen samen. Deze indrukwekkende tekening van Elizabeth Visser zag ik op Twitter bij Marten Visser en plaats ik met toestemming.

Deze afbeelding helpt je om Matteüs 12 te begrijpen. Genesis spreekt van een slang. Weliswaar sluw. Maar een slang. Niet al te groot en gevaarlijk, naar het lijkt. Je kunt ermee in gesprek – dacht Eva. Het Nieuwe Testament ontmaskert de slang: het is de duivel, Satan.[ix] En hij is sterk. De tekening laat het in een beeld zien. Knap. De slang beduvelt de boel. Hoe kun je naar hem luisteren, meedoen met zijn rijk?

Matteüs 12 is belangrijk omdat het het beeld scherper, completer maakt. Wij zeggen in de kerk wel eens: Jezus droeg Gods oordeel over de zonden en redt ons zo. Waar! En belangrijk om dat nooit te vergeten.[x] In Matteüs 12 (en eerder[xi]) wordt duidelijk in welke wereld dat gebeurt: ‘de sterke’ is daar de baas (Johannes 12:31). De dood heerst. Geen mens kan zonder zonde leven. Wanhoop of ongeloof houd je soms in de greep. Even verderop in het evangelie moet Jezus Satan bestraffen als die zich door Petrus (!) heen manifesteert (Matteüs 16:23).

Maar nu komt Jezus. Alles wordt anders. Jezus’ eerste wonder in Marcus is het uitdrijven van een onreine geest (Marcus 1:23). Jezus is sterker dan ‘de sterke’. En uitgerekend op dat ‘zwakke’ Golgota is Jezus ‘de sterke’ compleet de baas. Hij vernietigt de dood. Van binnenuit. Hij komt in het rijk van de tegenstander en laat daar/zo zien wie Heer is. Hij triomfeert over alle anti-krachten, vermorzelt de slang (Genesis 3:15). Alles wat ons bij God vandaan houdt, zet hij aan de kant (Kolossenzen 2:14). Je twijfel, je zonde; alles. Jezus plundert het rijk van ‘de sterke’ en deelt zijn Geest en alle goede gaven uit (Matteüs 12:29, Efeze 4). De toren van Saurons Barad-dûr[xii] (In de ban van de ring) stort in. Satans spel is uit. Wanhoop, afbraak, zonde en dood hebben niet het laatste woord. Juich want Jezus is Heer.

4         Kies voor Jezus.
Kies voor Jezus. En groei in hem. Jezus spreekt hier op het scherpst van de snede.[xiii] Hij draait om wat wij vaak zeggen. Ik ben niet (perse) tegen Jezus – zeggen wij wel eens. En we hebben in de jeugddienst gezien dat het oordeel niet aan ons is.[xiv] Maar hier draait Jezus het om. Omdat het over zijn identiteit gaat. Dan is er geen ruimte. Jezus is koning. Niet kiezen voor hem is, is tegen hem zijn (Matteüs 10:30). Net zoals uiteindelijk bleek dat de mens niet kon onderhandelen met de anti-kracht (Satan) zo kun je niet eindeloos schipperen als het om Jezus gaat. Jezus zien in zijn kracht en hem lasteren is zonde tegen de Geest (Matteüs 12:30 & 32). Een doodlopende weg. Een woord dat trouwens niet bedoeld is om gelovigen de moed te ontnemen maar om het verzet tegen hem te breken.[xv] Een woord dat Jezus zelf werkelijkheid maakt op Golgota en bij Pasen. Juich want Jezus is Heer.


Zie Geschonden bestaan (Christelijke Dogmatiek, o.a. over de duivel) en zie De paradox van Hemelvaart. Preek 1 Petrus 3 en 5.

[i] Zie Kerstpreek over Matteus 1.
[ii] Zie de genoemde preek bij vorige voetnoot.
[iii] Zie ook de paniek die ontstaat als Jezus antwoord geeft op de vraag wat het grootste gebod is (Marcus 12:28-37). Zie God, de enige God, is in Jezus onze naaste geworden.
[iv] Precies zo gaat het bij Marcus 12 (zie bovenstaande voetnoot) als men ‘niets meer durft te vragen’. Jezus neemt de aanval over. Zie de preek bij de vorige voetnoot.
[v] Zie Hoe Jezus Heer en meester is. Preek Matteus 12:1-21.
[vi] Als deze serie over Matteus afgerond is voeg ik een aantal preken toe uit mijn Delfshaven-tijd, onder andere over de verzoeking in de woestijn. Voor nu zie Jezus het levensbrood. Preek over verzoeking in de woestijn. Zie ook een preek over Ezechiël 28 waarin, volgens sommigen, over de ‘oorsprong’ van Satan wordt gesproken. Zie Jezus, Heer van de volken. Preek over (delen uit) Ezechiël 25-32.
[vii] Zie Bekeer je want het koninkrijk der hemelen is nabij. Preek oudjaar 2019.
[viii] Zie het hoofdstuk Descent into hell in het boek Understanding the death of Jesus Christ (2015) van Rutledge. Rutledge heeft het over een (in de intertestementaire tijd) ontstaan wereldbeeld waarin zonde, duivel en dood krachten zijn waaraan mensen onderworpen zijn.
[ix] Zie De Paradox van Hemelvaart. Preek 1 Petrus 3 en 5, onder andere over de duivel. En zie een andere preek over o.a. de duivel: Jezus is het levende brood (verzoeking in de woestijn).
[x] Zie de cursus over het boek De God die ik niet begrijp. Dit gaat o.a. in op verzet tegen het idee dat God oordeelt – zijn eigen zoon nog wel. Het is zaak om Gods barmhartigheid, recht, trouw en liefde (laat staan: Gods Drie-eenheid) niet tegen elkaar uit te spelen. In dit verband kan het helpend zijn om veel Oude Testament te lezen. Zie bijvoorbeeld Groei in Gods rijk. Preek Ezechiël 15, zie onder III van een preek over Ezechiël 16 en zie Hoe God trouw is in vloek en zegen. Preek Ezechiël 20:25 en 26.
[xi] Zie bijvoorbeeld De ster van Bethlehem. Preek Matteus 2 (o.a. kindermoord  door Herodes). Net zo goed is aan Matteus 1 te denken; de vervallen status van Gods volk, in tal van tekorten geschetst. Zie preek bij voetnoot i.
[xii] Zie hier voor de uitleg van dat deel van Tolkiens werk.
[xiii] Zie Welk zwaard Jezus brengt. Preek Matteus 10:34: ‘ik kom niet om vrede te brengen maar het zwaard’.
[xiv] Zie Is God eerlijk? Jeugddienst over 1 Petrus 2:1-10.
[xv] Zie Bijna Pinksteren. Wie is de Geest? Preek Zondag 20 Catechismus.

Voorbeeldliturgie
Welkom
Votum
Groet
Psalm 150: 1 en 2 https://www.denieuwepsalmberijming.nl/berijmingen/psalm-150
GK 176b Wij kiezen voor de vrijheid (10 woorden)
Gebed

Kinderen naar voren
Kinderlied
Kinderen naar kring

Lofprijzing: Schriftlezing door voorlezer (tekst hoeft wmb niet gebeamd) en gemeentezang
• Lezen Psalm 22:4-6 (U bent de Heilige die op Israëls lofzangen troont…)
• LB 898: 1 tm 3 Een vaste burcht is onze God (geestelijke strijd)
• Lezen Openbaring 4:2-11 (Op hetzelfde moment raakte ik in vervoering. Er stond een troon…)
• Glorie aan God (Satan beeft)
Gebed om verlichting met de Geest
Matteüs 12:22-37
Verkondiging Jezus blijkt de allersterkste te zijn
Juich want Jezus is Heer Opwekking 174
Dankgebed en voorbede (Onze Vader, hardop uitgesproken)
Kinderen komen terug en collecte
Psalm 145:3 en 4 (Gods koninkrijk) https://www.denieuwepsalmberijming.nl/berijmingen/psalm-145
Zegen

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.