Geliefd en geroepen. LHBT+ en de kerk. Preek Genesis 1:26&27, 2:18-25 en Galaten 3:25-28. Preek 4 gemeenteproject Beloved.

In de Kandelaarkerk vindt het gemeenteproject Beloved plaats. Beloved is voor heel de gemeente, jong en oud, en gaat over relaties en relatievorming. Zes weken lang trekken we intensief met elkaar op. Het project krijgt een plek in de erediensten, in kringen en groeigroepen en kent diverse werkvormen; theater, ontmoeting met sprekers, start met tal van workshops. Helaas is e.e.a. in het programma gewijzigd in verband met de nieuwe Corona-maatregelen (in verband daarmee is het program ook zo gewijzigd dat we Eeuwigheidszondag nu alleen in het gebed een plek geven). 

Vandaag starten we met week 4. Thema: LHBT+’ers en de kerk. Zijn we een heilige en veilige kerk? We luisteren naar een toespraak van Elly van Wenum (CGK Zuidhoven en Wijdekerk) over wat zij van dichtbij meemaakte toen haar broer uit de kast kwam. Het verhaal van Elly staat – met toestemming – op deze blog, direct onderaan de preektekst.

Je kunt de preek beluisteren op mijn podcast. Een voorbeeldliturgie staat helemaal onderaan deze blog. De liederen gaan over God die je maakt en kent en je de weg wijst (Psalm 139). Zijn liefde is het belangrijkste dat er is (Psalm 63).

Gemeente van de Heer

1         Veilige kerk.
Bijna drie jaar geleden stond …. hier. Je vertelde dat je in je puberteit ontdekte dat je homo was en wat dat met jou deed.[i] Je getuigde van je geloof in God. Je zette ons aan het denken. Je zei bijvoorbeeld dat het niet over homoseksualiteit moet gaan. Want dat bevordert de openheid en veiligheid niet.

Vandaag zou er opnieuw een getuigenis zijn van een LHBT+’er uit onze gemeente. Maar dat getuigenis kon niet doorgaan. Gelukkig is Elly vandaag bij ons te gast. Je wilde iets vertellen; van wat je van dichtbij, in het gezin waarin je opgroeide, hebt meegemaakt van de worsteling van je broer met betrekking tot zijn seksuele geaardheid en wat dat voor jou betekende. En je hebt vanuit de praktijk advies gegeven. Bedankt dat je dit in ons midden wilt doen.

Het belangrijkste.
Ik pak nog weer even jouw verhaal (2019) op …. We spreken deze week niet over LHBT+’ers. We spreken met elkaar, voor Gods aangezicht. Jij zei toen: ,,ik ben allereerst kind van God.” We zijn, net als Henoch, bestemd en geroepen om met God te leven.[ii] Dat zet de toon. Zo spreken we met elkaar. Het maakt daarbij niet uit wie je bent. Denk nog even terug aan vorige week.[iii] Toen ging het over seksualiteit, getrouwd zijn of niet-getrouwd zijn. Het evangelie bestrijkt niet een facet van het leven. Het evangelie gaat niet over een doelgroep. De Schepper zoekt ons in Jezus op. Jezus is Heer van het leven. Heel het leven. Hij is de Heer van onze relaties en seksualiteit. Dat evangelie klinkt vandaag ook. Jezus is evengoed Heer van homo’s als van hetero’s. Jezus is Heer van biseksuelen en transgenders. Van mannen en vrouwen. Hij is de Heer van alles en allen. Ik weet dat het in de praktijk heel ander is of kan zijn maar als er een plek is waar je er normaal over kunt doen dat je bi- hetero- trans-, pan- of homo-, inter-, aseksueel of queer bent, dan is het de kerk van Jezus? Toch?

Waarom kun je daar normaal over doen? Luister naar de apostel Paulus. Hij durft te zeggen dat het niet uitmaakte of je man bent of vrouw, Griek of Jood, slaafgemaakte of vrij mens (Galaten 3:28). Die verschillen waren in zijn tijd juist erg belangrijk. Maar Paulus zegt wat er het meest toedoet; dat je van Jezus bent. Laten wij zo ook met elkaar omgaan.

We starten aan week vier van ons gemeenteproject Beloved. Ik hoop dat het voor iedereen, ook voor de LHBT+’ers in onze gemeente, goed en veilig is om deze week in te gaan.

2         Je Schepper kent je en houdt van je (Psalm 139).
Net als vorige week beginnen we bij Genesis 1 en 2, bij onze Schepper – in eeuwigheid geprezen. Waarom hier beginnen? Genesis 1 en 2 klinken in deze dienst misschien best vreemd. Want Adam en Eva zijn zo ongeveer het standaardplaatje dat je in je hoofd kunt hebben bij een heterorelatie; man en vrouw, liefde, eenheid en huwelijk. Het lijkt allemaal zo eenduidig en makkelijk, een ver-van-ons-bed show. Bijna zou je denken: en ze leefden nog lang en gelukkig (was dat maar waar…. Lees Genesis 3). Maar waar is de LHBT+’er?

Stel dat God niet alleen Adam en Eva had geschapen die elkaar toebehoorden. Stel dat Genesis had verteld dat God ook Bert en Barend en ook Ada en Eva had geschapen, als stellen die elkaar in liefde hadden toebehoord. En wat als de Bijbel had gezegd dat God Adam in een diepe slaap had gebracht (Genesis 2:21vv) en dat hij daarna niet meer Adam was maar Eva? Was het dan niet makkelijker geweest? Hadden we dan niet veel meer duidelijkheid gekregen?

Maar zo spreekt de Bijbel niet. ‘Mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen’ (Genesis 1:27). En zo spreekt de Bijbel altijd als het gaat over een relatie van liefde en trouw, een relatie waarbinnen geslachtsgemeenschap een plaats krijgt. De diversiteit van man en vrouw is een beeld met een diepere verwijzing. Het gaat over de liefde tussen twee verschillende partners; God en zijn volk (Oude Testament). Het gaat over bruidegom Jezus en zijn bruid, de gemeente (Efeze 5). Het is ons geluk dat wij één met onze Heer Jezus Christus zijn – zoals Adam en Eva één werden (Genesis 2:24).[iv]

Mens als jij en ik.
Waarom dan in deze dienst toch beginnen bij Genesis 1 en 2? Omdat God trouw is aan zijn schepsels, aan mannen en vrouwen en zijn bedoeling met hen? Ik denk inderdaad dat dat belangrijk is om te (blijven) zeggen. Ik kom er straks op terug (zie 4.I hieronder).

Maar eerst en vooral beginnen we bij de Schepper omdat Hij jou heeft gemaakt. De Schepper van hemel en aarde is jouw Maker (Jesaja 40vv). In Jezus laat Hij zelfs weten ons als zijn vrienden te beschouwen (Johannes 15:15).[v] Kijk op naar Hem. … heeft indertijd (2019) en zojuist heeft Elly ook verteld van onzekerheid en worsteling. Gevoelens die zo diep kunnen gaan. Deze verhalen van LHBT+’ers zijn, helaas, niet uitzonderlijk. Je kunt bedrukt raken. Zelfs je levensvreugde verliezen. Of nog erger. De Bijbel zegt: Een kent jou. Je Schepper kent je helemaal (Psalm 139). Een wil in alle vriendelijkheid met je omgaan. Wijst je een weg. Geeft je leven – zoals de Schepper de eerste mens adem/lucht gaf (Genesis 2:7). God werd mens in Jezus. Jezus ziet mensen zoals ze zijn en roept ze. Kijk naar de Heer. Wat heeft Jezus er vaak alleen voor gestaan. Met name in de tuin van Getsemane ging hij door een grote beproeving en worsteling (Matteüs 26).[vi] Hij weet – uit en in zichzelf – wat je doormaakt als de golven over je heenslaan (Psalm 42/3[vii], Hebreeën 5:7). God laat jou niet los.

Onvoorwaardelijke liefde.
Daarom beginnen we ook in deze dienst bij de Schepper die trouw is tot in eeuwigheid en het werk van zijn handen niet loslaat (votum). Gemeente, deze week hebben we een belangrijke positie en ligt belangrijkrijk werk op ons te wachten. Het is onze roeping om te zijn en te doen als onze Schepper en Heer. Heb lief en wees elkaar trouw. Niet met woorden maar daadwerkelijk (1 Johannes 4).[viii] Geef elkaar ruimte. Wees er voor elkaar. Heb onvoorwaardelijk lief. Laat onze gemeente een heilige en veilige gemeente zijn voor iedereen.

3         Wat is een christelijke houding?
,,Mooi gesproken, dominee” – zeg je misschien: ,,maar wat zegt de Bijbel tegen LHBT+’ers? Hoe leg je met het oog op onze (verwarrende) tijd ‘man en vrouw schiep Hij hen’ (Genesis 1 en 2) uit?”

Gód is Schepper.
Als je dat aan mij vraagt wil ik best zo onbescheiden zijn om bij mezelf te beginnen. Ik ben christelijk opgevoed en ben altijd lid geweest van Jezus’ kerk (gereformeerd). Als het bijvoorbeeld over homoseksualiteit gaat dan kan ik me niet herinneren dat wij daarover in onze gemeente spraken. Ik herken me daarin in het verhaal van Elly van zojuist. Ik denk dat ik, onbewust, altijd heb gedacht: trouwen gaat over een man en een vrouw (in die volgorde 😉).

In mijn werk als predikant heb ik mij op dit punt – en op andere punten, trouwens[ix] – moeten verbeteren, bekeren. Ik ging te makkelijk uit van bepaalde Bijbelteksten om die vervolgens ‘toe te passen’. Daarin heb ik fouten gemaakt en anderen tekort gedaan. Met name de ontmoeting met homoseksuele broers en zussen (in en buiten de gemeente) en ook meer studie hebben mij anders laten kijken en denken. Als je mij vraagt wat de eerste betekenis is van de zin dat God de mens mannelijk en vrouwelijk schiep dan is dat dit: Gód schept. Hij is de Maker. Ik, met mijn idee, geloof, standpunt (daar kan goeds, minder goeds of verkeerds inzitten), moet een stapje terug doen. Nee. Dat ook weer niet. Geen stapje terug maar er eerst zijn. Bij en voor een ander. Zien. Luisteren. Bijbel lezen. Bidden. Studeren. En zo onderzoeken wat de wil van de Heer is (Efeze 5:10).[x]

Dit is een voorbeeld van mij. Deze week spreken we elkaar en dan hoop ik dat jij vertelt wat jij meekreeg en hoe jij daarmee om gaat of bent gegaan. Ik bid om gezegende gesprekken. Van hart tot hart en met een open Bijbel.

Oog voor de ander.
Maar lopen we vandaag in de kerk niet teveel mee met de hedendaagse tijdgeest en modegrillen? Merk je dat niet bij het gesprek met en over LHBT+’ers? Die vraag wordt wel eens gesteld. In de kerk. Buiten de kerk ook wel. Misschien heb jij die vraag ook wel. Laat ik twee voorbeelden geven op het gebied van transseksualiteit om aan te geven dat het niet zo is dat je zomaar kunt zeggen dat we als gelovigen meelopen met de tijdgeest.

Genesis en de genderpoli.
Ik las een tijdje geleden een interview met Martin den Heijer (Nederlands Dagblad, 5 november 2021).[xi] Den Heijer is al zo’n tien jaar betrokken bij de genderpoli van het Academisch Ziekenhuis in Amsterdam (VUmc), ook als leidinggevende. Bij die genderpoli kun je terecht als je genderdysforie hebt. Genderdysforie is het gevoel dat je uitwendige geslacht niet overeenkomt met hoe je je van binnen voelt (je voelt je bijvoorbeeld vrouw terwijl je als jongetje geboren bent). De genderpoli in Amsterdam gaat heel zorgvuldig te werk als mensen zich aanmelden om in transitie te willen gaan en heeft daarvoor internationaal erkenning gekregen (Dutch protocol). Den Heijer gelooft ook in God. Hij is christen. Hij heeft reformatorisch onderwijs gevolgd en is lid van de CGK. Den Heijer vertelt dat hij op de genderpoli naar de verhalen van transgenders is gaan luisteren en dat dat indruk op hem maakte. Den Heijer zegt dat er weliswaar Bijbelse lijnen zijn op basis waarvan je iets kunt vinden maar dat die lijnen in de praktijk handen en voeten moeten krijgen. En dat dat alleen kan door intensief te luisteren.

Uit alles in dit interview blijkt de eerbied voor de Schepper en de verwondering voor zijn schepping. Niet voor niets gaat het in dit interview een paar keer over Genesis 1 en 2 (lees daarvoor het interview). En de eerbied en verwondering voor de Schepper gaan hand in hand met respect en aandacht voor de ander, je medemens.

Kijk naar de ander.
Het tweede voorbeeld betreft een uitspraak van iemand uit de traditie van vrijgemaakte kerken, iemand die bij de ouderen uit onze gemeente bekend is. Ethicus Jochem Douma besprak in 1993 – toch al bijna dertig jaar geleden – de gedachte dat transseksualiteit een gril zou zijn van de tijd waarin alles moet kunnen. Douma zei dat deze gedachte voorbij gaat aan de ‘zeer diepe nood’ van mensen.[xii] Ook bij hem de aandacht voor de ander.

Zou dat niet iedere christelijke gedachte en daad typeren? De heilige apostel Johannes begon er al over in zijn brieven: heb elkaar lief. Wie zijn wij om dat anders te doen?

4         Welke weg de Geest wijst.
Welke weg wijst de Heer? Waarmee worden wij vandaag geconfronteerd in LHBT+’ers, onze tijd(sgeest) en het luisteren naar het evangelie? Als afsluiting van deze preek wil ik daar kort drie dingen over zeggen.

I           Blijf bij de Schepper.
Een christen zal altijd opkijken naar de Schepper. Ook, nee juist als het ingewikkeld is of wordt. De Schepper van de mens, Schepper van mannen en vrouwen en hun seksualiteit. Opkijken naar de Schepper gebeurt niet meer in onze cultuur. Onze cultuur heeft afscheid genomen van God. De Bijbel zegt dat dat altijd gevolgen heeft: je gaat God en zijn evangelie vervangen door iets of iemand anders – en die/dat ga je dienen (Ezechiël 8[xiii]).

Het vervangen van God en zijn evangelie gebeurt vandaag. Je hoort dat bijvoorbeeld wel aan de manier waarop mensen spreken. Denk aan de uitspraak ‘mensen met een piemeltje’. O wee als je ‘mannen’ zegt. Of de uitspraak: ‘mensen die menstrueren’. Je komt in de problemen als je, zoals J.K. Rowlings, ‘vrouwen’ zegt. In een veelzijdige bijlage van een seculiere krant over gender werd gesproken over ‘het geslacht dat is toegewezen bij de geboorte’ (Gender, NRC Handelsblad 13 en 14 november jl.). Alsof het om iets volstrekt willekeurigs gaat. Het punt is: ‘man en vrouw schiep Hij hen’ krijgen wij niet meer uit onze strot. Het bezorgt onze cultuur een hoge bloeddruk. Alleen al dat (‘achterhaalde’) idee….[xiv] Wij bepalen zelf. Wij kiezen zelf. Ons leven. Ons geslacht. Onze seksualiteit. Wie we zijn. Hoe lang we leven. We willen ‘woke’ zijn. In alles.

Let op, gemeente. Het is te simpel om te zeggen dat dit ‘de boze wereld’ is. Alsof hierin alleen een scheidslijn loopt tussen gelovig en niet-gelovig, kerk en wereld. Dat is te makkelijk gedacht. Dit onderwerp is, voor een deel, ook een strijd in onze cultuur en in de kerk, onder gelovigen.[xv]

Onderscheidingsvermogen.
Hier geldt de opdracht, gemeente, om te bidden. Bid de Heer om wijsheid en onderscheidingsvermogen. De Bijbel leert je hierin allereerst naar jezelf te kijken. Je bent ‘woke’ als je gelooft in de Schepper en Heer van alle leven en als je je door zijn Geest laat leiden.[xvi] Heb in Jezus de ander lief. En getuig van je liefde van de eindeloos goede, rechtvaardige en trouwe Schepper en Heer. Leef zo. Ieder op de plek en met de gave die God geeft. Voor dat getuigenis en dat leven is in onze cultuur gelukkig ruimte genoeg.

II         Laat je leiden door de Geest.
Uiteindelijk gaat het niet om ideeën of cultuur maar om leven. Het leven met God en elkaar. Laat je in je leven allereerst leiden door de Geest van de Heer, gemeente.

Ik bedoel met die opdracht het volgende. Wij hebben het vaak over ‘ontwikkelingen’. Ontwikkelingen in cultuur en kerk. Voorheen hebben we als gereformeerde kerken het anders zijn (Efeze 4) gelovig willen invullen en bepaalde ontwikkelingen tegen willen gaan (bijvoorbeeld: de vrouw in de kerk).[xvii] Vandaag hoor je, zeker ook in de kerk, dat je bepaalde ontwikkelingen toch niet tegenhoudt. En dat er aan ontwikkelingen ook goede kanten zitten.

Maar laat je niet leiden door ‘ontwikkelingen’ maar laat je leiden door de Geest.[xviii] Laat ik als voorbeeld homoseksualiteit en de omgang daarmee noemen. Lange tijd was het gebruikelijk in (onze) kerken om te zeggen dat een huwelijk bedoeld was voor een man en een vrouw en niet voor mensen van hetzelfde geslacht. In de afgelopen decennia is die overtuiging onder druk komen te staan en/of veranderd. Er is, gelukkig, veel meer gesprek gekomen met homoseksuele broers en zussen. En zeker een nieuwe generatie in de kerk wil dat de kerk inclusiever is. Ik hoor dat ook wel eens van jullie, jongeren. Goed dat jullie je hierin uitspreken. Bedankt daarvoor.

Is het debat nu beslecht? Laten ‘ontwikkelingen’ niet zien dat het de kant opgaat van gelijke huwelijksrechten/plichten voor ieder, zowel homo’s als hetero’s? Het gebeurt nu zelfs dat homo’s en lesbiennes die uit geloof geen relatie aangaan zich moeten uitleggen of verdedigen; wat doe je toch moeilijk….[xix]

Tja. Zo gaan ‘de ontwikkelingen’, nietwaar? Nee. Zeg dat niet te snel. Ik denk bijvoorbeeld aan de opvallende getuigenissen die recent klinken uit de mond van homoseksuele gelovigen.[xx] Zij pleiten voor homoseksuele relaties/vriendschappen of voor het celibataire leven maar kiezen met stelligheid voor de weg van Heer waarin je niet trouwt en geen seksuele omgang hebt met iemand van hetzelfde geslacht. ,,Noem je dat ‘opvallend’” – zeg je misschien!? Dat is toch al zolang of vooral ‘vroeger’ zo gezegd (veelal door hetero’s, trouwens)? Opvallend is dat het gaat om homoseksuelen die op latere leeftijd Jezus hebben leren kennen. Een van hen vertelt bijvoorbeeld dat ze al – veilig[xxi] – uit de kast was gekomen voordat ze ging geloven. Ze had al een relatie had en heeft die relatie vanwege haar geloof verbroken.[xxii] De ‘christelijke’, a-Bijbelse discussies over homogenezing op gebed[xxiii] of ‘trouw-maar(hetero)-dan-komt-het-vanzelf-goed’ heeft ze niet meegemaakt. En na haar bekering heeft ze ook gesproken met (westerse) christenen die een homohuwelijk o.k. vinden. Maar met hen is zij het niet eens. Ze zegt dat de Heer anders wil.

Wat zegt dit verse/frisse getuigenis – dat aansluit bij het getuigenis dat al zo lang op deze manier klinkt? Spreekt de Heer door deze gelovigen? Ik geloof van wel.[xxiv] Zij zeggen dat Jezus allereerst hun ‘tegenover’ (Genesis 2, Naardense Vertaling) is! Moeten we ‘dus’ weer terug naar hoe we (het) ‘vroeger’ zeiden en deden? Dat denk ik. Ik hoop van niet. Is er geen ruimte voor beide opvattingen? Namelijk dat de Heer met zijn kinderen zijn weg gaat, wegen die voor ons verschillend zijn en er verschillend uitzien. Heeft de kerk beide wegen niet nodig als getuigenis in en aan de wereld? In de kerkelijke praktijk gaan deze wegen vaak samen met elkaar op. Daarmee laat je zien in de wereld te staan maar daarin niet op te gaan. Laten we dit gesprek aangaan, gemeente. Laat je leiden door de Geest. Luister naar elkaar en naar de Heer. De Heer gaat met ieder van zijn kinderen zijn weg. Hij is je Schepper die weet wat goed voor je is. Spreek op een heilige en veilige manier, gemeente. En laten onze homoseksuele zussen en broers hierin voorop gaan.

En denk niet alleen aan onze homoseksuele zussen en broers. Maar denk ook aan (niet)gelovigen die geen lid zijn van onze gemeente maar misschien volgende week ineens in de kerkbank zitten. Laten we van onze kant helder zijn. Laat onze gemeente ieder hartelijk welkom heten, in Jezus’ naam.

III        Ruim baan voor het evangelie.
Ik eindig deze preek met hoop. Christelijke hoop. Soms hoor je de verzuchting of de klacht dat we in een wel heel ingewikkelde tijd leven. Of christenen beklagen zich over onze Godloze tijd. Het is er in deze preek over gegaan dat de opdracht is om lief te hebben en onze blik gericht te houden op onze Schepper en Heer. Jezus geeft hoop. Altijd. Petrus zegt dat we door Jezus’ opstanding uit de dood levende hoop hebben gekregen (1 Petrus 1:3). En dat was in een tijd waarin gelovigen heel wat voor de kiezen kregen.[xxv]

Is die hoop ook te zien als het gaat om LHBT+’ers? Ja. En dan denk ik aan wat Paulus zegt in Galaten 3 over de in die tijd zo belangrijker verschillen (man/vrouw etc.) en wat er echt toe doet; je geloof in Jezus.

Speelt in onze tijd niet net zoiets? Onze tijd laat zien dat wij steeds kunnen verschillen. Tot wie je je aangetrokken voelt kan wisselen. Het kan zo zijn dat je een bepaalde tijd of fase aangetrokken voelt tot een jongen/man en dan weer tot een meisje/vrouw. We hebben het wel eens over een fluïde seksuele identiteit. We passen niet zomaar in een hokje (queer). En wat is het ingrijpend als je je een vrouw voelt terwijl je een lichaam van een man hebt – of andersom.

Merken wij in al deze dingen niet iets van het feit dat wij mensen zijn? Wie wij zijn in lichaam, ziel, sekse en seksualiteit; dat ligt allemaal niet zo vast. Niet in onszelf. Het evangelie zegt: wie jij bent ligt vast in de Ander. God. Hij heeft jou geschapen. In Jezus heeft Hij je verlost. Je bent van Hem. Helemaal. Gekend en geliefd. Geliefd en geroepen. Onze tijd met (on)zekerheden laat ons juist afstemmen op Hem. Ruim baan voor het bevrijdende evangelie van Jezus.

Gemeente, jong en oud: heb Jezus lief.
Volg en dien hem.
En heb zo de ander lief.


Zie Heilige en veilige kerk. Preek rond de tijd van de Nashville Verklaring.

Leven met een geheim. Toespraak Elly van Wenum (CGK Zuidhovenkerk, Wijdekerk).
Het is alweer bijna dertig jaar geleden, maar ik weet het nog precies. We zaten in de auto, mijn broer en ik, op de A2 onderweg naar huis. Hij reed, ik was net 18. Hij zei “Ik moet je wat vertellen. Ik heb iemand ontmoet.” Ik weet nog dat ik dacht: ‘Hè, hè, dat werd tijd ook; mijn broer was al 27 en had nog nooit een vriendin gehad. “Het is een jongen”, zei hij.

Ik was totaal geschokt. Ik had het niet zien aankomen. Mijn broer, homo? Ik kende helemaal niemand die homo was. Ja, Jos Brink en de gaypride op TV, maar in mijn omgeving niemand. Niemand in de familie, niemand van mijn vrienden, niemand in de kerk. Ik dacht eigenlijk dat dat niet voorkwam bij ‘ons soort mensen’.

Nu zijn de tijden wat dat betreft wel wat veranderd. Er zijn veel meer mensen op TV en in de media met een LHBT+ label. LHBT staat voor lesbisch, homo, biseksueel, transgender en de plus staat voor de rest, anders wordt het zo’n mondvol (intersekse, non-binair, a-seksueel, panseksueel, genderfluid). Misschien heeft u in uw kenniskring ook wel zo iemand. Maar hoeveel LHBT+ mensen kent u hier in de Kandelaarkerk? [..] Ikzelf kom uit de Zuidhovenkerk. Daar zijn een stuk of tien LHBT+ personen lid, waarvan ik het weet dan. Echt algemeen bekend is het niet. Het is niet iets waar mensen in de kerk mee te koop lopen, zeg ik maar voorzichtig. Er is angst. Als mensen dit van mij weten, gaan ze dan anders naar mij kijken? Zien ze me dan opeens als de homo? Ben ik welkom nog? Mag ik nog aan het avondmaal? Mag ik nog jeugdleider zijn? En wat als het antwoord ‘nee’ is? Ik snap die angst wel.

Mijn broer wist destijds al bijna tien jaar dat hij op jongens viel. Tien jaar. Tien jaar waarin hij het verborgen had gehouden, voor iedereen. Eerst vanuit ontkenning, het weg willen te stoppen. Tieners willen sowieso liever niet afwijken van de groep. Ze schamen zich, ze willen gewoon normaal zijn… Jaren heeft mijn broer gebeden, God gesmeekt, of hij ‘normaal’ mocht worden… Uiteindelijk besloot hij dan maar alleen te blijven. Zolang hij alleen bleef, hoefde niemand het te weten. Maar het verzwijgen en alleen blijven is een hele eenzame weg. Dat realiseren wij ons als hetero’s misschien niet genoeg. Terwijl jij alleen blijft, krijgen je vrienden wel een relatie, een gezin. En vriendschappen met singles zijn ook ingewikkeld: wat als je verliefd wordt op een van je vrienden, of een van je vriendinnen wordt verliefd op jou… Je raakte helemaal geïsoleerd. Dat is wat mijn broer overkwam. Hij was verschrikkelijk alleen. Zulke eenzaamheid vreet aan je… Ik weet dat er periodes zijn geweest in die tien jaar dat mijn broer het leven niet meer zag zitten. Dat hij erover dacht om eruit te stappen. Wat als hij dat had gedaan?!? Ik ben zó blij dat hij er nog is, maar ik weet dat niet elke familie dat geluk heeft. Nog steeds zijn er elk jaar christenen die zichzelf het leven ontnemen vanwege dit geheim. Ik heb verschrikkelijke verhalen gehoord, sinds ik bij Wijdekerk actief ben. Elk jaar weer sterven er mensen uit onze achterban. Dat kan je toch niet onberoerd maken. Dat moet stoppen. Dat zwijgen moet stoppen.

Maar hoe?

Achteraf hoor je vaak, als mensen toch de moed vinden om het te vertellen, dat het reuze meevalt, de reacties. Gelukkig is veel van de angst onterecht. Had ik het maar eerder gezegd, hoor je dan. Maar ja, dat is achteraf…

Waarom zwijgen mensen? Twee redenen: angst en schaamte. En natuurlijk kan ík wel zeggen ‘Je hoeft je nergens voor te schamen. Je bent zo geboren, waar zou je je voor schamen?’ maar het gaat niet om wat ík zeg. Als er hier iemand in de kerk zit, met zo’n geheim, gaat het niet om wat ik zeg, maar om wat u zegt, u als gemeente. Want zo iemand is bang voor úw reactie. Daarom zwijgt hij of zij of die… Dus ik dacht vanochtend een klein experiment te doen, speciaal voor die mensen die zwijgen in deze kerk. Misschien degene naast u wel. Je weet het niet. Het gaat als volgt. Ik stel u een vraag en als u het ermee eens bent, steekt u uw hand op. Dat moet lukken toch? Iedereen heeft hier een hand die omhoog kan? Ok. Hier volgt de vraag: Is er iemand hier die zegt ‘Foei, als jij zo geboren bent, als jij LHBT+ bent, dan moet je je daarvoor schamen. Schaam je!’ Iemand? Steek je hand op! Ik zal mijn hand ook even omhoog doen zodat je niet alleen bent, misschien is dat een drempel [..] Niemand, hè. Niemand die dat vindt. Nou hoop ik dat als jij iemand bent met zo’n geheim, dat je goed om je heen hebt gekeken. NIEMAND vindt dat. Niemand zegt ‘schaam je’.

Nu zegt u misschien, dat is makkelijk, mensen steken niet zo snel hun hand op. Daarom zal ik de vraag ook nog een keer andersom stellen. Als u, als jij vindt dat je ook als LHBT+ persoon welkom bent in deze kerk; dat je welkom bent met je hele hebben en houden, met je angst en je twijfels en je eenzaamheid, dat je hier in de kerk je thuis mag vinden, ook als LHBT+ persoon, steek dan je hand op.… Als jij iemand bent die met dit geheim zit, en ik zeg dit ook even voor de mensen die de dienst thuis volgen, want de camera draait niet mee, kijk dan eens goed naar al die handen. Prent dat beeld je in… JIJ BENT HIER WELKOM…

[..] Dat was heel mooi. Spannend experiment wel hè? Maar mooi.

Toch wil ik nog een stap verder gaan.

Mijn broer zei destijds niet alleen ‘ik ben homo’, maar ook ‘ik heb een relatie’. Bij veel kerken verandert de houding dan. Van de week stond er een artikel in het RD ‘LHBT’er heeft de kerk keihard nodig’ – ja, dacht ik – om te vervolgen met ‘Homoseksuele gemeenteleden DIE CELIBATAIR LEVEN moeten een volwaardige plaats hebben in de gemeente.’ Dus ja, je bent welkom, maar onder voorwaarden. Ik vind dat ingewikkeld. Ik moet eerlijk zeggen dat ik zo’n vraag ook niet durfde te stellen vanochtend, met dat handopsteken. Ben je hier als homo of lesbienne welkom, als je een relatie hebt? Ben je als transgender welkom? Wat als ik zo’n vraag had gesteld vanochtend en er zouden maar een paar handen omhoog zijn gegaan? Wat doet dat met zo’n jongen of meisje die met die vraag worstelt? Mag ik liefhebben, een gezin vormen, mag ik worden wie ik me vanbinnen voel?

Toen mijn broer me vertelde dat hij een relatie had, heb ik thuis gelijk de bijbel erbij gepakt. Ik schreef een lange brief met allerlei bijbelteksten, waarom het toch echt niet kon wat hij deed. Dat was mijn eerste reactie… Ik heb de brief niet verstuurd… Ik dacht: Mijn broer heeft bijna tien jaar met dit geheim rondgelopen. Tien jaar, waarin hij misschien wel elke dag nadacht over wat het betekent als christen om homo te zijn. Die teksten van mij had hij natuurlijk allang gelezen, oneindig vaak. Wie was ik dan, om na een uurtje googlen – bij wijze van spreken – hem te vertellen wat ie wel en niet kon doen, hem met mijn waarheid om de oren te slaan? Ik besloot in plaats daarvan er simpelweg op te vertrouwen dat hij de juiste keuze had gemaakt. Los van hoe ik erover dacht… LHBT+ personen zitten niet te wachten op beleid van de kerk, waarin anderen bepalen wat ze wel en niet mogen. Ze zitten te wachten op open armen, welkom zijn, gewoon mee mogen doen, normaal zijn, als ieder ander.

Dit jaar vierde mijn broer zijn 25 jarig huwelijk, al kon je formeel nog niet trouwen in die tijd. En mijn hersteld hervormde schoonmoeder stuurde gewoon een felicitatie, want zo hoort het. Dat vind ik nou mooi. Dat is echt welkom zijn. Matthijs -Ds. Haak – vroeg mij iets te vertellen over hoe je er als geloofsgemeenschap voor kan zorgen dat LHBT+-ers zich welkom voelen in de kerk. Maar dat hoef ik helemaal niet te vertellen. Dat weet u zelf. Een LHBT+ persoon is gewoon een mens zoals u en ik. Zoals jij. Wat maakt dat jij je hier welkom voelt?… Nou, doe dat!

Als laatste nog dit, voor de mensen in deze zaal of thuis die met zo’n geheim rondlopen. Doe niet zoals mijn broer! Tien jaar is te lang! Praat met iemand! En mocht je het niet híer durven zeggen, kijk dan eens op de website van wijdekerk (wijdekerk.nl; ik heb in de hal folders neergelegd om mee te nemen) Bij Wijdekerk zijn er mensen, ervaringsdeskundigen, van allerlei gezindten, jong en oud, bij wie je je verhaal kwijt kunt, desnoods anoniem. Mensen die een stukje samen willen oplopen. Want samen zijn wij de kerk. Los van denominatie, kleur, gender, geaardheid, leeftijd… samen vormen wij de kerk. Niemand uitgezonderd.

—————————     ————————     ——————————

Voetnoten bij de preektekst
[i] Zie Heilige en veilige kerk. Preek Marcus 12:18-27.
[ii] Zie Geliefd en geroepen. Preek Genesis 5 en Matteüs 9. Preek 1 Beloved.
[iii] Zie Seksualiteit, (niet) getrouw en samenwonen. Preek Genesis 2 en 1 Korintiërs 6 en 7. Preek 3 Beloved (in verband met de preek over LHBT+ van deze week, zie voetnoot iv van die preek).
[iv] Zie onder punt 2 van preek Geliefd en geroepen. Preek 1 ihkv project Beloved.
[v] Zie preek Blijf in Jezus. Preek belijdenis-doen (2021).
[vi] Zie Jezus in Getsemane. Preek Matteüs 26.
[vii] Zie preek (crisis)Psalm 42/3 en zie En als de golven overslaan (preek storm op het meer).
[viii] Zie derde punt van preek over onderlinge liefde, week 2 ihkv project Beloved.
[ix] Ik vertel daar iets over in mijn longread ‘Bijbelse’ vrouwelijke ambtsdragers (2016).
[x] In 2015 heb ik een preek gehouden over homoseksualiteit (tot nu toe de enige) en schreef een artikel over dat onderwerp in OnderWeg.
[xi] Zie hier voor dat interview https://www.nd.nl/nieuws/nederland/1068280/martin-den-heijer-de-vraag-aan-orthodoxe-christenen-is-heb-je-o
[xii] In het boek Huwelijk en seksualiteit.
[xiii] Zie preek Ezechiël 8 over allerlei vormen van eigen bedachte godsdienst onder Gods volk.
[xiv] Tom Wright waarschuwt voor een nieuwe gnostiek, zie het eerste artikel in de voetnoot hieronder.
[xv] Zie Vanwaar zoveel commotie over de Nashville Verklaring? Korte blogpost 2019. En zie Jezus doorbreekt de cultuurstrijd. Artikel samen met Nienke en Maarten Verkerk n.a.v. uitkomen Nashville Verklaring (OnderWeg, 2019).
[xvi] Woke, wakker zijn – het is het laatste waartoe Jezus voor zijn lijden en sterven zijn volgelingen oproept. Denk aan de gelijkenissen uit Matteüs 25, zie preek Gods hebzucht (talenten), preek over Jezus in Getsemane en preek over Jezus’ eschatologische toespraak (Marcus 13).
[xvii] Zie Christus en cultuur. Artikel in OnderWeg n.a.v. essay godsdienstsocioloog Gerard Dekker.
[xviii] Ik snap dat het niet altijd zo zwart-wit te zeggen is. Wat ik bedoel mag helder zijn uit deze preek (zie 4.I) en zie het artikel in de vorige voetnoot.
[xix] Zie Wees inclusief inzake homoseksualiteit. Artikel in dagblad Trouw.
[xx] Zie bijvoorbeeld Rachel Gilson Born again this way. Ook in het Nederlands te verkrijgen als Vernieuwd en onveranderd, wel met een storende vertaalfout, zie https://www.rd.nl/artikel/943095-bijbelse-principes-over-geloof-en-homoseksualiteit. Consequent wordt in dit boek het onderliggende probleem van het romantische huwelijksideaal getackeld. In dit kader zijn trouwens degenen die dit getuigenis jarenlang trouw geven (gegeven hebben) – ook tegen de klippen op – met ere te vermelden.
[xxi] Zie voetnoot viii in de preek Gemeente van liefde en trouw.
[xxii] Zie ook het getuigenis van Bodar in het boek Ongeordende liefde. Wim Houtman in gesprek met Antoine Bodar.
[xxiii] Gilson (zie voetnoot xx en xxi) vertelt wel dat ze een vrouw kent die een verandering van haar seksuele oriëntatie meemaakt. Gelukkig is Gilson Bijbels, realistisch en resoluut als het gaat dat je zoiets moet verwachten (op gebed), alsof hetero het ideaalplaatje is van een mens door God geliefd.
[xxiv] Zie mijn preek over homoseksualiteit (Delfshaven, 2015).
[xxv] Zie prekenserie 1 Petrus, bijvoorbeeld preek over het begin van 1 Petrus 1.

Voorbeeldliturgie

Welkom

Votum en groet
Voorganger: Onze hulp is in de naam van de Heer
Gemeente: Die hemel en aarde gemaakt heeft
Voorganger: Die trouw houdt tot in eeuwigheid
Gemeente: en niet laat varen het werk van Zijn handen

Groet (predikant)
Amen (gemeente)

GK 132: 1a,2m,3v,4m,5v en 6a Dank U voor deze nieuwe morgen

Samenvatting van Gods geboden
Psalm 63:2 GK Uw liefde is het hoogste goed

Gebed

Kindermoment
opwekking kids 172 Heer u kent mij als geen ander

Afronden week 3 Beloved (Elco)
GK 167:1   Samen in de naam van Jezus
Gebed: dank voor week 3 en gebed om opening van het woord (Elco)

Leven met een geheim. Toespraak Elly van Wenum (CGK Zuidhovenkerk, Wijdekerk)

DNP Psalm 139: 5 en 6 U vormde mij tot een geheel  https://www.denieuwepsalmberijming.nl/berijmingen/psalm-139

Lezen Genesis 1:26&27 God zei: ‘laten Wij mensen maken…, 2:18-25 De HEER God zei… en Galaten 3:25-28 Maar nu het geloof gekomen is…

Verkondiging Geliefd en geroepen. LHBTI+ en de kerk. Preek Genesis 1:26&27, 2:18-25 en Galaten 3:25-28

Ik wil jou van harte dienen (elkaar toezingen, indelen van gemeente per vers) Songtext von Stichting Opwekking – 378: Ik wil jou van harte dienen Lyrics (songtexte.com)

Geloofsbelijdenis GK 179a Ik geloof in God de Vader

Dankgebed en voorbede afgesloten met het
Onze Vader (hardop uitgesproken)

Collecte, kinderen komen terug uit kring

LB 416:1a, 2v, 3m en 4a Ga met God

Zegen
Amen (gezongen)

4 thoughts on “Geliefd en geroepen. LHBT+ en de kerk. Preek Genesis 1:26&27, 2:18-25 en Galaten 3:25-28. Preek 4 gemeenteproject Beloved.

    • Dankjewel, blij dat te horen. Achteraf was ik bang dat mijn verhaal misschien teveel druk zou leggen, alsof ik mensen uit de kast wil duwen. Dat is niet de bedoeling. Ik wilde alleen maar ruimte creëren. Als de kast veilig voelt, is dat prima, maar als het begint te knellen, zoals bij mijn broer, weet dan dat er ruimte is om jouw verhaal te delen, ook in de kerk.

  1. Zelfs de gerefomeerd-vrijgemaakte kerk bekeert zich op het punt van homoseksualiteit. Als lutheraan, met een 52 jarige relatie als gay man met doet mij dat zeer goed. In mijn kerk geen enkel probleem! Zegen op al jullie werk. Wij zijn bovenmate gezegend al die jaren en ook velen tot zegen geweest.
    Moedig van ds. Haak dit aan te kaarten in jullie gemeente. Sterkte en geestkracht toegewenst. Ontroerende dienst.
    Hans Zellenrath (Facebook)
    MarinusZwijnenburg

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.