Hosea vergelijkt God met een woeste leeuw. Wat betekent dat en op welke manier zijn deze profetieën van betekenis voor vandaag? Een voorbeeldliturgie staat onderaan de preektekst.

Gemeente van de Heer

1 Vertrouwd met God.
Het is even geleden dat we naar Hosea luisterden (Kerst 2024). Hoe zat het ook alweer met deze profeet? Plaats hem ongeveer in 750 voor Christus.[i] Een tijd van welvaart – maar niet voor ieder. Een politiek gezien onzekere tijd met veel troonswisselingen in tienstammenrijk Israël. Op wie zet je je kaarten?

Kernpunt van Hosea is dat de mensen

niet vertrouwd zijn met God (Hosea 4:6). Zeker zijn de mensen gelovig en religieus. Maar het raakt hun hart niet. Hun leven blijft onveranderd. Denk aan dit verwijt dat we zonet lazen:

Jullie liefde is als een ochtendnevel, als dauw die ’s morgens vroeg verdwijnt
(Hosea 6:4).

Als je een warme zomerdag meemaakt weet je wat er gebeurt als de zon opkomt. Die verzengt alles. Wat zijn liefde en trouw waard als die zo snel verdwijnen? Wordt de wereld daar beter van? Hosea laat Gods plan zien. God wil dat je blijvend liefhebt. Dat je trouw bent zoals Hij dat is. Het eerlijk zijn niet beperkt tot je beste vrienden/vriendinnen maar voor allen die God op jouw pad plaatst. Dat je goed omgaat met zijn schepping (Hosea 4:3)

God komt niet tot zijn doel en dat zit Hem hoog. Hij stuurt Hosea naar zijn mensen. Hosea moet een relatie aan gaan met een vrouw die publiek bekend staat als iemand die graag vreemdgaat (Hosea 1). Zo houdt God in zijn profeet zijn mensen een spiegel voor.

2 Scherp.
Wat valt er te zien in die spiegel? Om te beginnen dit. Vorige week ging het tijdens de kinderkring over de vraag wat een profeet is. Lastige vraag. Hosea is een profeet. Dat is algemeen aanvaard. En Hosea heeft een nogal heldere en een voor jou misschien ook onverwachte functieomschrijving van een profeet. Een profeet is

iemand die in Gods naam de mensen met woorden doodt;
mensen met woorden neerhouwt (Hosea 6:5).

Dat is nogal wat. Kom je daar je bed voor uit op zondagmorgen, om neergehouwen te worden? Zijn de oudtestamentische Bijbelboeken hierom weinig populair vandaag? Die profeten kunnen het nogal scherp zeggen. Die gaan verder dan op de teentjes trappen. Profeten zetten jouw leven zonder pardon onder kritiek. Beperk dat asjeblieft niet tot ‘toen’, het Oude Testament.

Tweesnijdend.
Ik bedoel dit. Bijna helemaal aan het eind van de Bijbel staat dat Johannes een strijder op een wit paard ziet (Openbaring 19:11vv). Deze strijder komt om een eind te maken aan alle onrecht zodat het nieuwe, hemelse Jeruzalem in eindeloze vrede en recht kan neerdalen op aarde (Openbaring 21). Deze strijder heet ‘Trouw en betrouwbaar’ en ‘Woord van God’. Uit zijn mond komt een scherp (tweesnijdend, Hebreeën 4:12) zwaard. In deze strijder herken je onze lieve Heer Jezus Christus. De symboliek van Openbaring is duidelijk. Jezus’ woorden brengen leven. Zijn woord zet onrecht aan de kant. Beide doet Jezus, met een en hetzelfde woord. Zo tekenen de vier evangeliën hem. Ontzagwekkend is Jezus. ‘Hoogste Heer en Koning (Openbaring 19:16). Zijn stem hoor je in de profetische woorden van Hosea en al die andere profeten. Het is niet voor niks dat Augustinus Jezus ‘de tong van de profeten’ noemt.[ii]

Luisteren.
Luister zo naar Hosea (waarbij je inderdaad niet alles een-op-een toepast op vandaag[iii]). Ik wil het vanmorgen naar aanleiding van Hosea eens zo zeggen. Als jij de scherpte van het profetenwoord nog nooit hebt gemerkt of gevoeld – dan heb je nog niet (echt) geluisterd. Als je nog nooit hebt gemerkt dat Jezus (door zijn profeten) aanwijst waar jij op een doodlopend spoor zit en wat voor jou de weg van leven is, dan zie je niet in waar het in de Bijbel om gaat. De Bijbel is niet een boek met allerlei waarheden waar jij je aan vast kunt of waarop je anderen moet wijzen. Of een boek met inspirerende teksten (alleen). Het evangelie boetseert jou tot die mens die God voor ogen heeft.

Ik zeg hier wel wat bij. Gelovigen kunnen het scherpe woord van de Heer verwarren met (misschien goed bedoelde) harde of zelfs kwetsende woorden. ‘Het is toch de waarheid?’ zeggen of denken deze gelovigen dan. Luister ook hier naar Hosea. Het doel van de woorden is niet dat jij zegt hoe het zit maar dat Gods recht ten volle doorbreekt (Hosea 6:5). En kijk ook hierin naar Jezus. Zijn scherpe woorden zetten altijd aan tot het volgen van hem. Alleen de Geest stelt je in staat om op deze manier te spreken. Bid om die Geest.

3 Gods recht en zijn macht.
Zo klinkt Hosea. En wat betekent dit als je om je heen kijkt? Twee dingen.

Samenleving.
Kijk eerst naar wie Hosea aanspreekt. De priesters, oudsten en de rechters zijn in beeld (Hosea 5:1). In die bovenlaag spreekt God heel de samenleving aan. Ieder op de plek waar God je roept. De mensen zitten op een dwaalspoor (Hosea 5:1&2). De mensen zijn hoogmoedig, leiders zijn niet bezig met goed doen en het recht wordt verkracht (5:5&11). Het is zelfs zo erg dat als ze braaf naar de ‘kerk’ komen dat ze God daar niet aantreffen omdat God zich verborgen houdt (5:6). Dat is heel heftig (cf. Hosea 4:17[iv]).

Dat God er niet is als zijn mensen naar zijn wil voor Hem komen. God doet wat Hij niet ‘kan’ en ‘wil’ doen; er niet zijn! Dit gaat tot op en over de grens (zie Hosea 1). Denk hierbij opnieuw aan ‘het Woord van God’ met het ‘scherpe zwaard’; Jezus (Openbaring). Zoals God hier ingrijpt in de tijd van Hosea zo doet Jezus het ook als hij tegen zijn gemeente zegt dat hij zijn kandelaar zal weghalen als men zich niet steeds van harte tot hem bekeert (Openbaring 2:5). Dan blijft het gebouw overeind. Jouw godsdienst ook. Maar het is leeg. Blijf Jezus belijden (Hebreeën 10:23).

Wat betekent het dan dat het hier gaat over het recht? (Hoe) kun je dit toepassen? Dan is te kijken naar hoe je als samenleving omgaat met mensen die het minste rechten hebben. En dan spreekt Hosea vandaag boekdelen. Waarom kiezen wij leiders die zeggen dat er geen geld meer is voor basisbehoeften van (veelal) uitgeprocedeerden? Natuurlijk hebben wij wel geld voor ‘bed, bad en brood’. Wij zijn veel rijker dan Israël was in Hosea’s tijd – toen het hen voor de wind ging. Er is iets mis met ons hart. Dat legt Hosea bloot.

Kerkzijn betekent vervolgens niet dat wij zeggen wat fout is en hoe het hoort – alsof je het daarbij laat. Hosea herinnert je er vandaag aan dat het diaconaal gemeente zijn in en vooral buiten de gemeente belangrijk is. En dat je trouw bent in dat (vrijwilligers)werk. Dat je niet bent als de dauw die in de zon verdwijnt (Hosea 6:4) maar juist als de milde regen die leven geeft (Hosea 6:3) – een beeld dat gebruikt wordt voor Gods goede aanwezigheid. Doe dit gemeente, in Jezus’ naam en wees zo tot een zegen voor de mensen om je heen. Dan worden Hosea’s woorden in jouw leven vervuld.

Macht.
Dan speelt er hier nog een belangrijk thema. Dat is macht. Gods volk is onzeker en zoekt het bij Assur. Bij ‘koning Kemphaan’ (fraai vertaald, Hosea 5:13). Een die z’n mannetje staat. Een vechtersbaas. Maar God spot met zijn onzekere volk. God positioneert zich ten opzichte van die Kemphaan en noemt zich een leeuw. Wat bedoeld wordt: God heeft oneindige kracht. Hij zal zelfs niet aarzelen om die kracht in te zetten tegen zijn (ontrouwe) volk. God verscheurt zijn volk (Hosea 5:14). Wat een heftig beeld.

Waar het om gaat is deze vraag: welke macht is voor jou belangrijk? Laat jij je leiden door de macht van de gewoonte? Ik doe nou eenmaal…. Ik ben nou eenmaal…. Ben je onder de indruk als iemand uitblinkt in iets waar jij onzeker over bent? Hebben bepaalde gedachten of negatieve stemmetjes macht over jou? Luister. God zegt hier twee dingen. Allereerst dat Hij die machten in jouw leven kent. Vervolgens dat Hij de Almachtige is. Zo breekt zijn recht door.

En dan? Dan wordt het heel mooi. Hosea reageert. Prachtig en indringend volgt zijn aansporing tot het volk om terug te keren tot de Heer (Hosea 6:1). Bij Hem herstel en genezing te zoeken. Om je zekerheid niet te laten afhangen door wat anderen van jou vinden maar van Hem. Er staat iets opvallends:

Hij redt ons na twee dagen van de dood
op de derde dag doet Hij ons opstaan
(Hosea 6:2).

Hoe is dit bedoeld? Gaat dit over de religieuze gedachte van opstanding of leven na dit leven; bekend bij culturen om Gods volk heen? Beter is om aan te nemen dat Hosea hier herinnert aan Israëls grootste profeet, Mozes. In zijn afscheidspreek zei hij al dat alleen God in staat te doden en te laten leven; te verwonden en te genezen (Deuteronomium 32:39, cf. 1 Samuël 2:6 en Ezechiël 37). ‘Op de derde dag’ is een belangrijk signaal in de Bijbel. Nu moet je gaan opletten. Dit ligt buiten ons bereik. Kijk naar wat God doet.

Heeft onze Heer Jezus deze tekst van Hosea besproken met de Emmaüsgangers toen hij op Pasen zei dat de Schriften spreken van zijn dood en opstanding (Lucas 24)? Heeft Paulus Hosea in gedachten gehad in zijn indrukwekkende hoofdstuk 1 Korintiërs 15 over Jezus’ dood en opstanding ‘naar de Schriften’ (1 Korintiërs 15:4, cf. Nicea. 1 Korintiërs 15:55 citeert Hosea 13:14)? Daar is heel wat voor te zeggen. Maar pas na Jezus’ opstanding. Het is geen puzzel van ‘bewijsteksten’. Na Pasen komt alles in een ander licht te staan. De machtige leeuw (Hosea) werd een lam dat zich liet slachten. Dat is Gods macht. Zo spreekt God het verlossende woord.

Ik rond de preek af. Hosea zet alles wat de relatie tussen jou en God hindert en kan hinderen onder profetische kritiek. Zo begint er een nieuwe dag (Hosea 6:3b). Leef in het licht van deze dag, de stralende zo(o)n, Jezus. En leef zo tot een zegen voor wie God op jouw pad plaatst.

=========

Zie Hoe God ons vertrouwen wint. Korte inleiding prekenserie Hosea.

[i] Zie Meer dan rijkdom meer dan macht. Inleidende preek Hosea 1 en 2.
[ii] Sermo 79 uit Van aangezicht tot aangezicht. Augustinus’ preken uit het evangelie van Matteüs.
[iii] Zie preek 1 over Hosea: Een onbegrijpelijke opdracht en een onvoorstelbare liefde. Preek Hosea 1 en 2.
[iv] Zie preek Geeft God het nou op? Preek Hosea 4:6-19.

Voorbeeldliturgie (begeleiding blaasensemble)

Welkom

Votum (GK)
Groet
Amen (GK)
DNP Psalm 92:1 en 5 Goed is het…

Gods geboden
DNP Psalm 40:3 Een offer… (zie Hosea 6:6)

Gebed

Kinderen naar voren
Kinderlied
Kinderen naar kring

Lezen Hosea 5:1-6 Luister, priesters… verborgen houden
Hosea 5:13-6:6 Toen Efraïm…enig offer
LB 654:1, 2 en 4 Zing nu en/of Opwekking 638 (leeuw en lam)
Verkondiging van het evangelie
GK 160 Groot is uw trouw

Thuisfrontcommissie fam. ….
Dankgebed en voorbede

Collecte en kinderen komen terug

LB 978:1 en 4 Aan u behoort…

Zegen
Amen (GK)

Verdere ontmoeting en toelichting op het werk van fam. Louter

=== einde ===