Pasen betekent een nieuwe dag. Johannes vertelt van een open graf. Van geloof en verdriet. En van het zien van Jezus. Wat een compleet evangelie.

Gemeente van de Heer

1  Nieuw leven.
De Heer is werkelijk opgestaan! Het is Pasen geworden. Golgota was, inderdaad, goede vrijdag. Dwars door de dood heen is Jezus ons voorgegaan naar nieuw leven. Op Pasen wordt duidelijk waarom het kruis ‘verhoging’ wordt genoemd en te maken heeft met Jezus heerlijkheid/majesteit.[i]

Het evangelie vertelt hoe het cadeau van nieuw leven naar Jezus’ volgelingen toekomt. Vorige week ging het erover dat zij geconfronteerd werden met een open graf. En daar houdt het ook bij op. Geen engel die een bericht heeft. Geen levende Jezus. Een open graf. Opgerolde lijkdoeken.

Geloof.
Dat lijkt karig maar dat is niet zo. Heel goed wordt duidelijk wat er wél ontstaat. De discipelen komen in beweging. Het nieuwe leven begint. Dat merk je vooral aan de zin dat een van de discipelen gaat geloven. Wat een schitterend woord. Vergelijk dit met de eerste bloesem die je ziet. Hoe koud het dan soms ook nog is; je weet dat de winter voorbij is en dat de lente eraan komt. Er is geen houden meer aan. Jezus leeft. Gods nieuwe wereld is begonnen.

2 Jezus zien.
Vandaag lezen we verder. Jezus laat zich zien. Maria valt de eer te beurt om kroongetuige te zijn. Wij danken de Heer voor haar bericht. Twijfel wordt geloof. Verdriet wordt blijdschap. Geloven wordt zien.

Wij danken de Heer voor deze getuige. Maria is onze voorganger in het zien van de Heer. Wij leven in het tijdperk van geloof (Galaten 3:25). Maar door Pasen staan op een dag staan alle doden op en ziet iedereen Jezus. Je wordt zoals hij is (1 Johannes 3:2). Een eindeloos tijdperk van zien begint. Wat ‘een dag’ is dat.

Houd moed.
Wat geeft het evangelie ons met het oog op die werkelijkheid? Allereerst dat je de moed niet verliest. Het verhaal van Maria gaat daarover. Als eerste komt zij bij het graf. Ze kan niks met wat ze ziet (open graf). Bij haar ontstaat er geen geloof. Er zijn nu wel engelen maar het doet Maria niks. Dat die engelen zelfs  de plek markeren waar Jezus lag en zo een hint geven, dringt niet tot Maria door. Bij haar overheerst verdriet. Puur verdriet vanwege het gemis aan haar Heer van wie zij zoveel hield. Net als bij de Emmaüsgangers ziet zij Jezus niet terwijl hij naast haar staat.[ii] Ik denk dat Jezus ervoor zorgt dat Maria hem niet herkent. Zo kan Maria haar hart eerst openen – voordat haar ogen open gaan.

‘Ze hebben mijn Heer weggehaald’ zegt Maria. Ja. Wat kun je een verlies leiden. Ze hebben mijn baan afgepakt. Mijn jeugd. Mijn droom. Mijn geloof. Mijn gezondheid. Mijn …. Wat heb jij verloren in je leven? Wat ben je kwijtgeraakt?

Maria is haar alles kwijt. Daar wil Jezus het over hebben. Ook bij jou. Begin niet gelijk – niet te snel – over geloof, hoop en liefde. Sta eerst stil bij de gebrokenheid. Als de Bijbel vertelt over Gods nieuwe hemel en aarde staat er als eerste dat God de tranen uit onze ogen zal wissen (Openbaring 21:4). Op deze eerste Paasdag zie je hoe God dat in Jezus doet. Hij ziet Maria’s tranen. Hij droogt die tranen niet met makkelijke praat. Maria’s tranen kunnen alleen gedroogd worden door Jezus zelf. Door het zien van hem. Door zo te handelen geneest Jezus haar helemaal. Haar ogen gaan open. Haar nieuwe leven begint.

Heb jij iets wat jou als het ware verblindt? Dat je zo in de greep heeft dat je het nieuwe leven in Jezus niet ziet en leeft? Het is Pasen geworden. Ga de Heer zoeken. Dat deed Maria. En dat is goed. Haar zoeken wordt beloond.

3 Houd me niet vast.
Vervolgens leert het Paasevangelie dat Jezus de Majesteit is. Maria wil hem vastpakken maar Jezus verhindert dat. Jezus zegt dat hij nog niet is opgestegen.

Er ligt een opmerkelijke parallel tussen dit verhaal en dat van de Emmaüsgangers.[iii] Op het moment dat zij Jezus herkennen verdwijnt hij uit hun midden. Net als je denkt dat het weer is zoals het was. Hier, bij Maria, zou je zeggen: een flinke hug, opluchting dat het goed is gekomen – en we gaan weer (gewoon) door met waar we gebleven waren. Zo doet Jezus niet. Zijn doel ligt verder. Alle volken zijn in beeld (Pinksteren). En de weg is vrij naar een nieuwe hemel en aarde. Jezus maakt duidelijk dat er een bepaalde continuïteit is tussen de tijd voor en na Pasen maar dat de breuk/discontinuïteit groter is. Er komt nog meer. Veel meer. Grootser dan je beseffen kan. Houd me niet vast. Laat het aan de Heer en volg hem in vertrouwen. Hij is een goede Heer.

Jezus volgen.
Houd me niet vast. Dit woord brengt je terug bij Palmpasen (belijdenisdienst). Jezus heeft gezegd dat hij zijn leven geeft. Hij is de graankorrel die sterft en dat is de weg van zijn leerlingen (Johannes 12).[iv] Niet eind goed al goed voor Maria. Een nieuwe weg is geopend. En voor jou. Volg hem op zijn pad.

4 Delen in Gods geheim.
Dan gebeurt er nog iets opmerkelijks.[v] Jezus spreekt op een wonderlijke manier over het nieuwe leven. Tot op dit moment ging het steeds over ‘de Vader’ (Johannes 1:18, 4:23, 5:19-23 e.a.). De Vader met wie Jezus één is (Johannes 10:30). Hiermee wordt bedoeld dat God zich in Jezus bekend maakt (Johannes 1:18, 14:9).

Maar nu is het Goede Vrijdag en Pasen geworden. Jezus spreekt anders. Zijn Vader in hun Vader en zijn God is hun God. Dit is de vrucht van Golgota. De leerlingen mogen delen in Gods leven. Jezus geeft het hen om kinderen van God te worden (Johannes 1:12). De ban is gebroken. ‘De Vader’ die zich bekend maakt in ‘de Zoon’ is de Vader van allen (cf. Efeze 4:6).

Misverstand.
Deze prachtige tekst leidt wel eens tot misverstand. Soms word je als christen op basis hiervan zelfs bevraagd: als Jezus God is; hoezo spreekt hij dan over ‘mijn God’; is hij niet gewoon een profeet? Hoe reageer je als iemand zoiets zegt? Let erop dat je niet in het defensief gaat. Mensen die zoiets aan de orde stellen heb je allereerst een compliment te geven. Zij lezen de Bijbel. En dat is goed. Als je van harte en biddend Bijbel leest ga je in een krachtenveld staan waarin de Geest duidelijk zal maken wie Jezus is (Johannes 16:13). Johannes laat bij uitstek zien dat Jezus God is.

Uniek.
Denk bijvoorbeeld aan het Hogepriesterlijk gebed waarin Jezus het over ‘ons’ heeft als hij tot de Vader bidt (Johannes 17:21). Ons. Het gaat om de unieke relatie tussen God de Vader en de Zoon. Zij horen bij elkaar. Dit spreken van Jezus komt ook op een andere manier terug. Over mensen die de wil van zijn hemelse Vader doen zegt Jezus bijvoorbeeld dat ze zijn moeder en broers zijn (Matteüs 12:50).[vi] Jezus zegt niet dat ze zijn vader zijn. Het woord vader bewaart Jezus voor de Vader met wie hij één is (Johannes 10:30).

De strekking van Jezus’ woorden dringt misschien niet gelijk tot ons door. En dan maak je een korte bocht (Jezus zegt ‘mijn God’ dus hij is zelf geen God). Maar dat zegt vooral iets van ons. De mensen uit Jezus’ tijd begrepen hem wel heel goed. Ze vonden Jezus niet maar arrogant. Dit is godslasterlijk (Johannes 10:31, cf. 5:17 en 18). Want God is Één. Uniek. En dan spreekt Jezus over ‘Ons’ en de eenheid van hem en de Vader? Dit mag geen mens zeggen. Een profeet zou het überhaupt niet in z’n hoofd halen. Jezus zegt het steeds. En hij handelt ernaar. Hij doet wat God doet. Hij vergeeft zonden. Hij wekt doden op. Hij triomfeert zelfs over de vreselijke kruisdood. Geen wonder dat ‘ongelovige’ Tomas zegt waar het op staat als hij niet meer om de levende Jezus heen kan: mijn Heer, mijn God (Johannes 20:28).

Geschenk.
Het Woord dat bij God was en God was is mens geworden en heeft onder ons gewoond (Johannes 1:1-18). Onvoorstelbaar. Het leven dat God in zichzelf is en heeft geeft Hij in Jezus aan mensen als jij en ik. Dat zegt Jezus hier. Onvoorstelbaar maar waar.

Het is Pasen geworden.
De leerlingen gaan geloven.
Maria gaat zien.

De Heer is werkelijk opgestaan!

---

[i] Zie preek Goede Vrijdag Johannes 19:30.
[ii] Zie preek Gaandeweg oog krijgen voor de Levende. Preek Emmaüsgangers.
[iii] Zie preek bij voetnoot ii.
[iv] Zie preek Johannes 12:24-26.
[v] Voor dit stukje preek liet ik me onder andere inspireren door wat Van de Beek over deze verzen zegt in ‘Mijn Vader, uw Vader’ (2018).
[vi] Zie preek Kring om Jezus. Preek Matteüs 12:50.

Liturgie

Welkom en afkondigingen kerkenraad

Votum en groet
Opwekking 430 Heer ik prijs uw grote naam

Agnus Dei en Gods leefregels in trinitarisch licht

Gebed

Kinderen naar voren
Gods is een Kunstenaar, Opwekking kids 301
Kinderen naar kring

Johannes 20:11-18 Maria stond bij het graf… Hij tegen haar gezegd had
Ik leef (Sela, 191) luisterlied
Verkondiging van het evangelie
Met Christus opgestaan (Sela)

Dankgebed en voorbede, afgesloten met
Onze Vader (Elly en Rickert)

Collecte

LB 624 Christus onze Heer verrees (alle verzen)

Zegen
Amen (gezongen)

Verdere ontmoeting