Gemeente van de Heer

Heer en meester.
In der Beschränkung zeigt sich der Meister (Goethe). De Bijbel heeft er veel voorbeelden van. Denk aan Jezus. Als hij klem wordt gezet in strikvragen spreekt hij de meest bevrijdende woorden. Wordt hij beproefd dan straalt hij vanwege zijn goedheid. Hij laat zien dat hij Heer en meester is.

In de tweede Korintiërsbrief gaat het ook zo. Vorige week stonden we erbij stil dat Paulus bekritiseerd wordt. Hij benoemt zijn kwetsbaarheid. Hij zegt dat het evangelie in een aarden pot zit (2 Korintiërs 4:7).[i] Zoveel stelt zo’n pot niet voor. Die kan breken of vergaan. Paulus blijkt het over zichzelf te hebben. Over zijn moeite en tegenslagen. Hij verdedigt zich niet tegenover zijn critici. Hij vertelt welk genezend en heilzaam effect het heeft als je het pad van Jezus gaat.

Leven.
Hoofdstuk 5 gaat verder in dit spoor. Het wordt grootser en wonderlijker:

We zijn ervan overtuigd dat één mens voor allen is gestorven, waardoor alle mensen zijn gestorven en dat Hij (Christus) voor allen is gestorven opdat de levenden niet langer voor zichzelf zouden leven, maar voor Hem die voor de levenden is gestorven en opgewekt
(2 Korintiërs 5:14 en 15).

Hij richt de aandacht van de gemeente op een opvallende manier op Jezus:

• Omdat Jezus is gestorven, is iedereen gestorven.
• Omdat Jezus leeft, leef je in Jezus’ dienst.

Paulus richt de schijnwerpers op die ene schat (2 Korintiërs 4:7).

Maatstaf.
Dat Paulus ondertussen toch nog bezig is met de kritiek die hij krijgt blijkt ook. Hij zegt namelijk dat vanwege Jezus’ dood en opstanding niemand meer beoordeeld wordt volgens de maatstaven van deze wereld (2 Korintiërs 5:16). Jezus zelf moet niet zo beoordeeld worden. Kijk niet naar hem als was hij een goeroe, rabbi, inspirator of wat ook maar. Hij is Heer. Heer over leven en dood. Heer van levenden en doden. En kijk in hem naar elkaar.

Hier pakt Paulus, en passant, de kritiek op hem op. Moet hij shinen om de gemeente te behagen en gehoor te vinden? Dat is geloven ‘naar de maatstaf van deze wereld’. Zo kun je in de kerk zitten. Ik wil geïnspireerd worden. Ik wil lekker kunnen zingen (oude/vertrouwde liturgie of juist anders). Ik wil een kerk waar ik mezelf kan zijn. Die zuster vind ik niks. Die gewoonte of die bepaalde ontwikkeling staat me niet aan. Voor mij moet het geloof…. Enzovoort.

Wat is jouw maatstaf? Weet je dat? Vorige week ging het over de vervolgde kerk. Wij bidden voor hen en zij voor ons. Dat wij trouw blijven. Dat we in het Westen het evangelie niet laten verwateren in gemakzucht of er een verhaal van maken dat ons goed uitkomt. Paulus zegt dat het oude voorbij is en dat het nieuwe is gekomen; wie één is met Christus is een nieuwe schepping (2 Korintiërs 5:17, cf. Galaten 6:15). Dat oude is ook de oude maatstaf. Doe dat weg en zoek dat nieuwe op. Het nieuwe in Jezus. In elkaar. In je omgeving.

Verzoening.
Vanuit dit nieuwe dat God tot stand heeft gebracht gaat Paulus spreken over zijn taak. God heeft in Christus de wereld met zich verzoend en Paulus is als apostel in die verzoeningsdienst geroepen (2 Korintiërs 5:18 en 19). Nu is de cirkel rond, het verhaal van die schat in die aarden pot. Paulus identificeert zich aan de hand van het evangelie. Meer en meer gaat hij het over dat evangelie en de werking daarvan hebben. Als dat niet tot de erkenning van zijn bediening en apostelschap zal leiden dan niks niet. Zie je dit? Een mooie opbouw.

Dat God ons met zich verzoend heeft vieren we vandaag bij het avondmaal. Let erop hoe dit er staat. Er staat niet dat er een kwade God is die bloed wil zien of dat soort karikaturen. God had geen verzoening nodig. Wij hadden dat nodig. En God is ons in Christus te hulp geschoten (vers 21, zie verderop in de preek).

De nieuwe avondmaalsformulieren in onze kerken hebben het over vergeving van zonden bij de viering van avondmaal. Dat we vergeven zijn is prachtig. Maar eerder spraken we over verzoening van zonden.[ii] Verzoening gaat verder dan vergeving (in onze gemeente blijven we dan ook spreken van verzoening van zonden bij het avondmaal). Dat hoor je hier in 2 Korintiërs. Bij vergeving worden tekorten teniet gedaan. Zonde staat niet meer tussen jou en God in. Verzoening betekent dat de relatie hersteld is. Dat wij van Gods vijanden zijn vrienden zijn geworden (Romeinen 5:6-10). Dat we niet veraf van God leven maar welkom zijn aan zijn tafel (Efeze 2:19). Het gaat om vertrouwen. God is jouw God en Vader. De Geest leidt je leven. Jezus maakt je nieuw. Neem en eet. Neem en drink. Dit is wat God heeft gedaan. Dit is wie God is en wie jij voor Hem bent.

Tot zonde gemaakt!?
Hoe is die verzoening tot stand gekomen? Dat zegt Paulus aan het einde van dit stukje. Het beste heeft Paulus voor het laatste bewaard. Zijn apostelschap (aarden pot) staat onder druk maar wat hij zegt (schat) is ongehoord:

Ter wille van ons heeft God Hem die de zonde niet kende één gemaakt met de zonde, zodat wij in Hem rechtvaardig voor God konden worden
(2 Korintiërs 5:21).

Dit is een onvoorstelbare zin. Wat betekent het dat Jezus “één is gemaakt met de zonde” (tot zonde gemaakt)? Een echte Paulus-zin. Bedenk dat de Bijbel het anders over zonde heeft dan jij en ik. Zonde zien wij snel als iets verkeerd doen of zeggen. In de Bijbel is Zonde een machthebber. Net zoals de Dood (Romeinen 5:12vv, Matteüs 9[iii]). Zonde en Dood treden graag samen op. Ze vormen een sinister Duo. Niemand kan dit Duo aan. Elk leven verzuren ze. Zij winnen altijd; niemand is smetteloos. Zij winnen in ieders leven; ieder moet eens sterven.

En dan verschijnt de zondeloze, volkomen heilige Heer op het toneel (“die de zonde niet kende”). Hij wordt tot zonde gemaakt. Dit is net zo’n radicale zin als Galaten 3:13 waar staat dat Jezus voor ons tot vloek is geworden.[iv] Het is een onmogelijke zin. God en Zonde sluiten elkaar ten enenmale uit. Paulus waagt het om ze in Jezus te identificeren. Zo dwingt hij als het ware de gemeente de schat (2 Korintiërs 4:7) te bestuderen.

Nieuw
Bedenk eens: wie vind jij de grootste zondaar? Misschien een hedendaagse schurk, machthebber of terrorist die veel geweld pleegt. Welke zonde vind jij het ergst? Incest? Machtsmisbruik? Digitale afpersing? In 2 Korintiërs 5:21 staat niet alleen dat Jezus gelijk is gemaakt aan zulke personen en misdaden. Het is erger. Jezus is zelfs gemaakt tot de macht (Zonde) die het voor het zeggen heeft in de slechte personen en vreselijke daden. Hij, de volkomen heilige, rechtvaardige Heer die – op het moment dat hij tot zonde gemaakt is – volstrekt zichzelf is en blijft. Zo heeft God zelf, in Christus, afgerekend met Zonde.

De diepte van dit soort zinnen ontgaat ons. Wat hier staat heeft te maken met Golgota. Vooral met Jezus’ kreet van Godverlatenheid vanuit het duister (Matteüs 27:46).[v] Daar is iets fundamenteel veranderd. Jezus’ overgave is een streep door het oude (2 Korintiërs 5:17). Al het oude. De regel van vergelding, oordeel, straf en uitsluiting wordt verbroken. Voor alles en iedereen. De regel van Zonde en Dood wordt verbroken. Dit Duo gaat eraan. Er komt iets nieuws (2 Korintiërs 5:17). Vergeving. Verzoening. Leven. Leven door God. Leven voor God. Zo doet en is God voor jou. Dat vieren we aan het avondmaal. Neem en eet. Neem en drink. Volkomen verzoening voor al onze zonden.

Leef met Jezus.
Ik rond de preek af. Paulus zit in het nauw. Juist dan ontvouwt hij op adembenemende wijze die ene schat van het evangelie. Hij is werkelijk Christus’ apostel. Ontvang dat evangelie en leef ermee. Als je zelf eens in de penarie komt, denk dan terug aan die ene schat. God is goed en rechtvaardig. Als je niet in de penarie zit, gebruik dan de ruimte die je krijgt om te getuigen van je Heer. Om er te zijn voor de mensen om je heen.

Gezegende avondmaalsviering!

---

[i] Zie Goede moed houden. Preek 1 Korintiërs 4:7-18. Themazondag vervolgde kerk.
[ii] Deze verandering heeft te maken met het bekende (Catechismus)model van verzoening door voldoening. Voldoet dat verhaal niet meer? Dat is een belangrijke vraag. Zie mijn lange blog over het boek Vrede op aarde van Stefan Paas.
[iii] Zie Ook de Dood wordt een halt toegeroepen. Preek Matteüs 9:18-34.
[iv] Zie Jezus tot vloek geworden. Goede Vrijdag met Galaten 3:13 en 14.
[v] Zie Een vreselijke en bevrijdende schreeuw uit het duister. Goede Vrijdag met Matteüs 27:46.

Liturgie

Welkom en afkondigingen kerkenraad

Votum (GK) en
Groet
Amen (GK)

DNP Psalm 65: 1 en 2 Vanuit de stilte

Samevatting Gods geboden

Gebed

Kinderen naar voren
Hemelhoog 360 Onder, boven
Kinderen naar kring

2 Korintiërs 5:11-21
Verkondiging
GK 179a Ik geloof (geloofsbelijdenis, staande)

Viering heilig avondmaal (formulier V). Na elke tafel een lied:

• GK Psalm 103: 3 en 5 Hij is een God van liefde en genade.
• GK 171: 1 en 1 Wees stil (die zelf geen zonde kent maar ons genade schenkt)
• LvdK 360:3 Leer ons, Heer

Dankgebed en voorbede

Collecte

DNP Psalm 85:3 God redt zijn volk

Zegen
Amen (GK)

Verdere ontmoeting