Vier het grote mysterie van het geloof met ons mee!

Vandaag is het wereldbevrijdingsdag. Jezus’ sterven aan het kruis betekent amnestie voor alle zonden. De hartelijke en indringende uitnodiging om dit feest mee te vieren, begint met de vraag wiens zoon Jezus is.

Deze vraag wordt spannend bij het lezen van het boek In de voetstappen van de Profeet (2007) van de islamitische theoloog Tariq Ramadan. Times Magazine riep deze geleerde uit tot een van de honderd meest vernieuwende denkers van de 21ste eeuw. Ramadan werd met pek en veren Rotterdam uitgedragen maar blijft vooral onder moslimjongeren veel populariteit genieten.

Aan het begin van zijn boek wil Ramadan laten zien hoe goed het is om moslim te zijn. Om dat te bewijzen gaat hij terug naar een centrale figuur voor zowel joden, moslims en christenen: Abraham. Ramadan vergelijkt de manier waarop de Koran en de Bijbel spreken over de beproeving die Abraham doorstaat als hij zijn zoon moet offeren (Gen.22). In de Bijbel staat Abraham er alleen voor, aldus de moslimgeleerde. Abraham moet volgens Ramadan ook een ontwijkend antwoord geven op Isaaks vraag waar het offer is. Er komt geen enkele hulp van boven tot op het allerlaatste moment. Maar in Koran (Soe.37), zo zegt Ramadan, vergezelt God Abraham met allerlei tekenen van zijn aanwezigheid zodat hij niet hoeft te twijfelen aan God. Ramadan trekt deze lijnen helemaal door. Hij beweert dat het westerse denken overheerst wordt door tragische eenzaamheid en daarbij behorende zaken als twijfel en schuld. Dit in tegenstelling tot de islam. Die godsdienst laat volgens Ramadan de aanwezigheid van God zien waarbij mensen nederigheid leren.

Terug naar de Bijbel
Nu kun je de Bijbel en de Koran niet zomaar met elkaar vergelijken. Vandaag wil ik echter een eind met Ramadan oplopen. Ik vermoed dat hij minstens twee vliegen in een klap wil slaan. Aan de ene kant sluit Ramadan aan bij westerse gevoelens van onvrede over het eigen, christelijke verleden. De liberaal Frits Bolkestein heeft die gevoelens als geen ander scherp verwoord; het evangelie zou zelfs een slavenmentaliteit aanleren (de Volkskrant 24-12-2009).

Ramadan bevestigt deze gevoelens en roept zo herkenning op. En dan slaat hij direct zijn tweede slag. Nu het christendom heeft afgedaan in Europa vult de betere religie, de islam, de leegte op. Het is duidelijk dat in dit gesprek een beroep op alleen het verleden of een cultuur niet gaat helpen. Ramadans uitdagende positie vraagt erom dat we de Bijbel (weer) nauwkeurig gaan lezen.

God is te vertrouwen
Abraham neemt een unieke positie in in de Bijbel. Hij wordt de vader van alle gelovigen genoemd (Rom.4:11&12). Wat zien we in de adembenemende proef die hij moet ondergaan? Het ligt wonderlijker dan Ramadan suggereert. Abraham ging op weg met de opdracht om Isaak te offeren én met Gods concrete woord dat Isaak zijn beloofde zoon was (Gen.15:4, 18:10, Hebr.11:18). Abram was in geloof vertrokken naar een land dat hij niet kende. Jarenlang had hij gewacht op de door God beloofde zoon, Isaak (Gen.12-21).

In de proef krijgt Abraham met twee uitersten te maken. Uit zijn ervaring met Gods belofte wist Abraham dat Isaak zou leven! Abraham ‘zei bij zichzelf dat het voor God mogelijk moest zijn iemand uit de dood op te wekken’ (Hebr.11:19). Dit geloof is zeer groot omdat God op dat moment van de wereldgeschiedenis nog nooit een dode had opgewekt. Abraham vertrouwt God tot in het onmogelijke. Dat wil God blijkbaar bereiken. Hij wil bekend staan als de Enige op wie je echt in alles aankunt. Een die tot in het absurde te vertrouwen is in wat Hij belooft.

Jezus gaat aan Abraham vooraf
Ook in deze uiterste proef wil God iets van zichzelf laten zien. Het gaat God om meer dan Abraham en Isaak alleen. God had Abraham geroepen om tot een zegen te zijn voor heel de wereld (Gen.12:3). Op een bijzondere manier wijst Abrahams proef naar die zegen. Want niet alleen blijkt eeuwen later dat het God in zijn weg met Abraham ten diepste te doen is om zijn Zelfovergave in Jezus Christus (Gal.3:13-16, Rom.16:25). Jezus zegt zelfs met zoveel woorden: ‘van voordat Abraham er was, ben ik er’ (Joh.8:58).

Jezus, dé zoon van Abraham, ging aan Abraham vooraf! Dit is het grote mysterie van het christelijk geloof (1 Tim.3:16). Hij die echt God is en blijft, is mens geworden (Joh.1:14&18, HC 14). De zoon van Abraham is ook de zoon van God. God heeft ons dus niet alleen gelaten, zoals Ramadan beweert. Hij is ons in Zijn zoon Jezus in alles gelijk geworden! Deze Jezus zegt: wie Mij volgt moet breken met zijn vader en moeder (Luc.14:26). Abraham heeft dat al geleerd toen hij op weg ging naar een onbekend land. Deze Heer zegt ook: wie Mij volgt moet breken met zijn kinderen (idem). Abraham heeft het moeten leren in de proef. Christus zegt zelfs: wie Mij volgt, moet zelfs zijn eigen leven opgeven (idem). Inderdaad: vertrouwen tot in het absurde. Jezus zegt met zoveel woorden wat God al tegen Abraham zei in zijn proef: vertrouw Mij altijd in mijn concrete belofte, dan komt het goed! Dan vind je leven, eeuwig leven.

Gods zoon gekruisigd
Ramadan heeft gelijk dat het Westen God niet meer vertrouwt. Maar met welke ‘tekens van zijn aanwezigheid’ (Ramadan) vergezelt God het Westen dan? Wij willen inderdaad niet meer praten over schuld. Tegelijk is de  westerse schuldenberg ontstellend groot en worden in de financiële crisis hele maatschappijen ontwricht. Laat het Westen zich realiseren dat God geen haircut heeft toegepast: op Golgota droeg Jezus Gods volle toorn tegen alle zonden (Joh.3:36, Ef.2:3-5). Zo heeft God Zelf het vertrouwen hersteld. Het Westen wil individuele vrijheid centraal stellen en van geen oordeel weten. Tegelijk weten we ons geen raad met toenemend geweld op internet, voetbalvelden en bij uitgaansgelegenheden. De roep om hogere strafmaatregelen nemen toe. Laat het Westen beseffen dat God ons om Jezus’ wil al onze overtredingen heeft kwijtgescholden (Jes.53:5, Joh.3:18).

Vandaag, op Goede Vrijdag, stelt God ons voor een even absurde proef als Abraham indertijd: vertrouw Mij in alles, dan komt het goed!

Jezus opnieuw leren kennen
Een hernieuwde kennismaking met de gekruisigde Jezus is wat het Westen nodig heeft. Dat is ook beter dan het opvullen van de westerse leegte met de islam, zoals Ramadan het voorstelt. Want wat zouden we kunnen krijgen dat God ons niet concreet belooft in zijn Zoon? Ik geef drie praktijkvoorbeelden vanuit de ontmoeting met het islamitisch geloof.

Laatst liep ik een cultureel centrum binnen en pakte het eerste boek dat ik zag; een islamitisch handboek voor vrouwen. Vanaf de allereerste regel tot het laatste stuk beschrijft het boek religieuze plichten. Goede Vrijdag is Gods belofte dat alle documenten of voorschriften waaraan wij ons moesten houden aan het kruis zijn genageld (Kol.2:14)! Het boek gaat ook over zaken als het wel of niet behandelen van allerlei lichaamshaar, de kleuren van kleding en stemgebruik. Voor zover God daarover al iets zei, heeft Jezus al die voorschriften meegenomen in het graf (Kol.2:16,20-22). En waarom zei een moslim eens tegen me dat hij tijdens de ramadan vaker naar de moskee gaat omdat dat in die periode vaker telt? Jezus’ dood doet ons beseffen dat zelfs ons geloof een gave van God is (Ef.2:5&8, cf. Luc.22:32a&61). Ik moet ook denken aan die ene moslima. Na inleidingen van islamitische en christelijke kant over het gebed merkte zij op hoe bijzonder het is dat je God ‘onze Vader’ (Mat.6:9) kunt noemen. Zij voelt haarscherp aan wie Jezus is en wat Hij heeft gedaan (Rom.8:15). Jezus herstelt de vertrouwensband met God.

Bevrijdingsdag
Ramadan mag wel hartelijk bedankt worden dat hij ons met het woord ‘eenzaamheid’ op de goede weg brengt. Vandaag gedenken we inderdaad dat Jezus door God en mensen werd verlaten (Mat.27:45, Ps.22:2). Wat gaan de Bijbel en de Koran juist op dit punt scherp uiteen. Volgens de Koran is Jezus niet gekruisigd (Soe.4:157). Vandaag is het juist bevrijdingsfeest omdat God zich in Jezus tot in de dood heeft willen geven en Zich zo in alles met ons gelijk heeft gemaakt. Als Jezus voor paal hangt geeft God eindelijk de al aan Abraham beloofde zegen (Gen.12:3, Gal.3:13-16). Jezus zegt na zijn opstanding uit de dood dat alles wat in de Wet van Mozes, bij de Profeten en in de Psalmen over hem geschreven stond in vervulling moest gaan (Luc.24:44). Gods werk op eenzame hoogte (Joh.3:14-16)!

Zo laat de Bijbel zich ten diepste lezen, ook in de proef van Abraham. Abraham ging; in geloof (Hebr.11:17). Jezus wordt de grondlegger en voltooier van het geloof genoemd (Hebr.12:2), ook van het geloof van Abraham. Niet alleen was Christus de grond(legger) van elke stap die Abraham zette (cf.1 Kor.10:4). Waar Abraham op het allerbelangrijkste moment werd tegengehouden, gaf Christus zichzelf dankzij de eeuwige Geest als offer zonder smet (Hebr.9:14). Het antwoord dat Abraham gaf aan zijn zoon toen die vroeg naar het offer is dan ook niet ontwijkend maar het is een diepe belijdenis. Abraham zei: ‘God zal zich zelf van een offerlam voorzien, mijn jongen’ (Gen.22:8). Dat was genoeg voor dat moment en tegelijk is het veel meer. Zonder precies te weten hoe en wat heeft Abraham hier door de Geest gesproken over het lijden en de heerlijkheid van Christus (cf. 1 Petr.1:10&11). Jezus zei: Abraham verheugde zich op mijn komst en toen hij die meemaakte was hij blij (Joh.8:56).

Laat de kerk vandaag dan ook bidden. Dat het Westen en allen die zijn afgedwaald van God, Hem opnieuw in Zijn zoon leren kennen en vertrouwen. En dat moslims en zoveel anderen die bekend zijn met de proef van Abraham zich realiseren dat dat een echo was: ‘zal Hij, die zijn eigen zoon niet gespaard, maar hem omwille van ons allen heeft prijsgegeven, ons met hem niet alles schenken’ (Rom.8:32)?

Nederlands Dagblad, Goede Vrijdag 2013 (in krant verkorte versie, zie hier).

Afbeelding

One thought on “Vier het grote mysterie van het geloof met ons mee!

  1. Prachtig respectvol debat tussen christelijk geloof en islam. Zo neem je elkaar serieus en zo voer je een echt gesprek! Dankjewel.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s