Bezing het mensgeworden en omhooggeheven Woord

Hieronder de tekst van de preek die hoort bij het lied Vrijheid van het Woord. In onze tijd gaat het veel over identiteit: westerse waarden en normen, vaak tegenover die van het midden-Oosten. Wie of wat maakt ons vrij? Daarover gaat het lied en deze preek wil helpen om dat lied goed te zingen. Gebruik de preek als je wilt. Voeg ook gerust toe e/o haal ervan af. Als maar blijft staan dat God op Golgota in Jezus heeft laten zien wie Hij is en wat vrede betekent. Zoals Johannes vertelt dat op Golgota in alle talen, voor elke cultuur duidelijk werd wie de redder is; zo wordt hij vandaag geëerd. Voorbeeldliturgie: zie onderaan.

1         We kennen de Heer!
In het begin was het Woord, het Woord was bij God
en Gód was het Woord.
Alles is door het Woord ontstaan.
Het Woord is mens geworden.
Het Woord was in de wereld,
de wereld is door hem ontstaan – en toch kende de wereld hem niet.

Toen heeft het Woord zich omhoog laten heffen.
Het Woord werd een stervend uithangbord.
In alle wereldtalen leesbaar:
Jezus uit Nazaret, koning van de Joden.
(Johannes 1:1, 1:3, 1:10, 1:14, 3:14 en 19:19 en 20).

Straks gaan wij dit Woord eren. We zingen het lied Vrijheid van het Woord. Het Woord dat bij God was, God was en mens werd om ons te verlossen van de zonde en de dood. We bezingen het meest verheffende moment in de geschiedenis. Zo geven we in onze taal en tijd aan dat we dat stervende uithangbord hebben gelezen – en begrepen. In Jezus zijn we bevrijd.

Waarom doen we dat? Omdat we christenen zijn? Ja. Maar kijk eens om je heen. Wat heeft iedere cultuur en taal dit nieuws nodig. Onze tijd schreeuwt om dit mensgeworden, omhooggeheven Woord!

Begin dit jaar werd de vrijheid van het woord zoals wij dat in het Westen kennen en beleven aangevallen. Op klaarlichte dag werd de redactie van Charlie Hebdo in koelen bloede vermoord. Een dolsteek in het hart van zoveel waar onze samenleving voor staat. Op 13/11 opnieuw een bloedbad. Het komt zo dichtbij. Je staat aan het begin van je vrije weekend te luisteren naar een band. Wie doet zoiets niet in het weekend? Gewapende mannen komen binnen. Ze schieten iedereen overhoop die ze tegenkomen. Een uitgaansgelegenheid verandert in een bloedige hel. Je zou ertussen hebben gezeten. Vanmorgen las ik op teletekst dat in de Londense metro iemand met een mes tekeer ging: ‘dit is voor Syrië’!

Wat doet dat met je? Ik hoorde iemand zeggen dat ‘ie in de week erop in de trein tegenover een man met een getinte huidskleur zat. Hij merkte dat hij bijgedachten kreeg toen die man in z’n tas begon te rommelen. Het zal toch geen….!?

Sinds de jaren ’80 van de vorige eeuw is er toenemende aandacht voor het verband tussen religie en geweld. Tot ons afgrijzen komt religieus-extremistische terreur dichtbij. In de VS, Europa, Parijs. Niemand kijkt ervan op als er wordt gezegd: de volgende aanslag kan overal plaatsvinden. Zo dichtbij.

Wat doet dat met jou? Word je bang? Vind je het vervelend omdat je je kerstvakantie naar Parijs moet omboeken? Of denk je: Parijs/Brussel; dat is in ieder geval niet in Nederland? Of – wellicht zeg je dat niet hardop, in ieder geval niet zodat iedereen het kan horen (maar God kent je hart!): hoe zit het nou eigenlijk met moslims? Zijn die wel te vertrouwen? Moeten, om te beginnen, de grenzen niet dicht voor alle islamitische asielzoekers die naar Europa vluchten? Houd je afstand van moslims die bij jouw in de wijk wonen?

Gemeente; wat er allemaal precies aan de hand is rondom deze aanslagen: wie zal het zeggen? Etterende conflicthaarden in het MO – waar het Westen mede debet aan is, gevoelens van uitsluiting in onze samenleving vermengd met godsdienstige invloeden, de angst dat je eigen cultuur of het Europa-project het niet houdt. En wat allemaal niet meer. Misschien dat we pas na een of twee generaties een beetje kunnen zien welke kluwen er allemaal door elkaar heen lopen.

Maar het punt vanmorgen is: als wij worden geschokt, dan zegt het evangelie ons op te kijken. Jezus werd verhoogd – zegt Johannes. Lees dat Woord: in alle talen. Hoor dat Woord: alle culturen.

Als onze westerse vrijheid wordt aangevallen realiseren we ons: alleen vrijheid in hem die bij God was, Gód was – en slaaf werd om ons te verlossen.

Als wij met terreur, bloed en dood worden geconfronteerd, zien we op hem. Zijn zweet werd bloed (Lucas 22:44). Hij werd gegeseld. Hij kreeg spijkers door zijn polsen geslagen. Door zijn striemen zijn wij genezen (1 Petrus 2:24).

We realiseren ons dat we zijn gedoopt. We zijn al met Christus onder gegaan in zijn dood om – net als hij – door de majesteit van God een nieuw leven te leiden (Romeinen 6). Hij is onze vrijheid en veiligheid.

Gemeente: we kennen de Heer! God zij dank.
We bezingen de Vrijheid van het Woord.

2         Erken je zonde en belijd je Heer.
Als het Woord een stervend uithangbord wordt, is dat het meest bevrijdende moment ooit. Tegelijk is het een hard Woord. Golgota is een antwoord. Het Woord zegt nee tegen onze  oplossingen om een route naar vrede uit te stippelen. Het stervende Woord zegt nee tegen onze eigen pogingen een betere samenleving te maken.

Dat hebben we gelezen in Marcus 7. Het stukje over wat rein en onrein maakt. We moeten dat stukje goed lezen. Er wordt (door christenen) nog wel eens gedacht dat Jezus zich daar keert tegen schijnheiligheid van religieuze leiders die beginnen over het wassen van je handen (zie hoofdstuk 7:1-13). Maar op die manier houd je het van jezelf af en zie je niet wat Jezus tegen jou zegt.

Beter is het om zo te lezen: Jezus is in gesprek over de vraag wat je een goed, zuiver mens voor God maakt. Over de vraag die onze moslim stadsgenoten zich stellen als ze halal eten willen. Wat je kosher maakt – zou een Jood zeggen. Hoe je lekker in je vel komt te zitten en (helemaal) jezelf bent – zou een westers mens zeggen.

En Jezus zegt: dat gaat niet. Ja: je kunt je handen wassen. Inderdaad: je kunt rein eten. En je kunt proberen zoveel mogelijk relaxed te leven en jezelf te zijn. Of je best voor God te doen – of wat dan ook maar. En dat is allemaal prima. Maar waar je ook bent: je hebt je hart, jezelf bij je. En dat betekent – (houd je vast):

slechte gedachten, ontucht, diefstal, moord, overspel, hebzucht, kwaadaardigheid, bedrog, losbandigheid, afgunst, laster, hoogmoed, dwaasheid. Dat zit in je. Dát zorgt ervoor dat je niet lekker in je vel zit. Dat het niet wat wordt tussen God en jou. Dat terreur kan ontstaan. Overheersings- overlevings- en geldingsdrang.

Ik denk dat het goed is hier even te stoppen. Want misschien zeg/denk je: nee, hè! Heb je die christenen weer met hun zwartgallige visie. Zeker Dordtse-zwarte-schapenkoppen 😆. Tja.

Maar…: herken je er ook iets van? Ik las een keer van twee goede vrienden. Ze trokken veel met elkaar op. Op een dag kwam de een erachter dat zijn vriend hem een tijdlang had bedrogen. Achter zijn rug om hem een gemene streek had geleverd. Waar komt dat vandaan? Je bent toch vrienden? Waarom kunnen ‘keurige’ christenen soms zo tekeer gaan (in woord of daad) of misbruik maken van goede gaven die ze van God krijgen? Waar komt het vandaan als je soms zo kwaad op iemand kunt worden dat je die ander wel zou willen…(en vul maar in)? En waarom kan je, terwijl je alles/zoveel hebt, toch het gevoel bekruipen dat je wat mist; dat het niet compleet is? Wat is dat?

Gemeente: het is nodig om in het lezen van Marcus 7 nog een stap extra te zetten. Het gaat Jezus niet allereerst om jou(w) en mij(n) leven. Om ons als individuen. Zo lezen wij gelijk in onze (ik-gerichte) tijd – en dat is niet verkeerd. Maar dit gedeelte staat niet los van de weg die God al eeuwenlang ging met zijn volk Israël. Uit alle volken koos hij dat volk uit. Goede leefregels gaf God hen. Een voor een bevrijdende woorden om goed en heilig, God toegewijd, te leven. Zo zou God de wereld zegenen (Genesis 12:3). Maar het leven van Gods volk wordt een drama. Exodus (uittocht) loopt uit op ballingschap – zeggen de boeken van Mozes en de profeten.

Daarover gaat Marcus 7. De Heer maakt duidelijk: een volk, een net zo goed ieder mens, kan uit zichzelf niet kosher, rein of goed voor God zijn. Een heel nieuwe Geest is nodig (Jeremia 31). Als Jezus wordt weggeduwd door mensen op Golgota loopt de weg van God met zijn volk definitief vast. De lichamelijke en geestelijke ballingschap. Het Woord kwam tot het zijne maar zij hebben hem niet aangenomen (Johannes 1:11). Uitgerekend Gods eigen volk redt het met de allerbeste middelen (Thora, profeten) niet. Het wordt niet rein. Zo loopt Gods verlossingspad met het ook op alle volken dood. Geen cultuur die het redt. Geen mens die het redt (Romeinen 2:12).

Dat zegt het stervende Woord. En zo lezen wij dit gedeelte ook met het oog op onze tijd. De ene cultuur doet het niet beter dan de andere. De wet van Mozes van oog om oog (of het liefst nog wat extra’s terugdoen) is soms nog zo springlevend in het MO. ‘We zullen jullie laten voelen’ zegt elke terreuraanslag. Golgota zegt: die weg loopt dood. Het Westen zegt: onze cultuur is het meest gevorderd; wij zijn vrij. Vrij om te zeggen wat we willen. Te leven hoe we willen. En ja; wees blij met het vele goede in en van onze cultuur! Maar vandaag belijden we net zo goed dat ook die cultuur het niet is. Want uitgerekend het Woord zelf wordt tot zwijgen gebracht op Golgota. We belijden dat straks:

Vrijheid van mening maakt ons nog niet vrij
Heer, U alleen maakt mensen mooi van binnen
(Vrijheid van het Woord)

Gemeente: daarom zijn we – hoe Dordts ook – geen zwarte-schapenkoppen. God heeft altijd gezegd: Ik maak het in orde (Genesis 17, Exodus 20). Dát lees je in het mensgeworden Woord. Natuurlijk:

  • soldaten timmerden Jezus vast aan het hout.
  • vrienden lieten hem in de steek en geestelijke leiders bespotten hem.
  • en in een tijd van terroristische aanslagen en IS-beulen is het ook goed om er woorden aan te geven dat de volheid van de tijd (Galaten 4:4) nu uitgerekend de Romeinse tijd was; ijzerhard. Het ijzer uit beeld uit Daniël 2. Jezus stierf een zeer gewelddadige dood. Denk aan de film The Passion of the Christ. Hij werd uitgekleed, afgeranseld, toegetakeld en afgemaakt (en op een ander, bijbels niveau is hierbij te denken aan Jezus die ook het oordeel heeft gedragen dat vaak in het Oude Testament is beschreven; denk aan de volken in Kanaän die werden gedood (de ban; waarvan westerse mensen vandaag zeggen dat het genocide is)). Niet om aan te zien (Jesaja 53). Met hem wil je niet te maken hebben.

Maar gemeente: zo heeft God zelf in zijn zoon Jezus onze zonden opgeheven (Handelingen 2:23)!

Lees het stervende Woord: amnestie van zonden! God redt!
Geen oordeel meer voor mensen met een slecht hard.
Smerige harten worden rein verklaard.
Onvrede is aan het (uit)sterven.
Haat wordt de wereld uitgedragen.
Terreur wordt verdragen en weggedragen.
Jezus’ lichaam is kosher en halal voedsel!
Hij laat je lekker in je vel zitten.
Geen dood meer voor sterfelijke mensen.
Geen cultuur die het wint van een andere;
In Jezus heeft God de wereld lief en redt haar (Johannes 3:16).
Op een ongedachte manier komen Gods eeuwenoude beloften uit.

Zo komen we heel dichtbij het stervende uithangbord. Wat een vrede in die meest afzichtelijke gebeurtenis. We knielen neer. We zijn gekend. In alles. We zijn bevrijd. Jezus’ sterven maakt een nieuw lied in ons wakker. We bezingen de Vrijheid van het Woord. Het Woord was bij God en God was het Woord. Het Woord werd mens en diende ons op Golgota.

Het valt op dat Jezus bij zijn opstanding als eerste tegen zijn volgelingen zegt: vrede voor jullie. Salâmun lakum in de Arabische vertaling (Johannes 20:19 en 21). Vrede, shalom en salam: daar snakt de wereld naar. God geeft die vrede. Erken je tekorten, je leegheid en zonden. Wordt gedoopt. Sta op en vier avondmaal. Belijd dat Jezus Heer is.

3         Er is een dag.
Gemeente: wat is de weg voor christenen vandaag? Tal van mensen zeggen: dit soort roerige, heftige tijden kent de geschiedenis altijd. Sterker nog: het ging er vaak heftiger aan toe. Het zal zo zijn. De Bijbel kent een ander beeld. De wereld is in barensweeën (Romeinen 8). Gods nieuwe wereld wordt ook doorheen deze tijd geboren. Er is een dag waar al wat leeft al lang op wacht (Opw.585).

Als we dicht bij Johannes blijven dan leren we naar die dag op te kijken. In dit laatste punt nog een stap verder. De Bijbel vertelt dat Johannes aan het einde van zijn leven nog veel hoger (dan het kruis) moet opkijken; naar Jezus in volle macht en glorie, als komende rechter (Openbaring 1:7, 1:12-17, 6:14-17, hoofdstuk 14 en 19). En dat is behalve troostrijk ook buitengewoon ingrijpend.

Toch is dat het eerste, gemeente: opkijken naar je Heer! Kijk naar wat Jezus doet, blijft doen en zal gaan doen. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst – leren wij vandaag van een bank. De Bijbel zegt: die garantie is er wel! De gekruisigde Jezus leeft. Hij werkt door. Het laatste couplet van Vrijheid van het Woord leert ons met de Bijbel mee te kijken met de Heer. Het couplet staat dan ook met opzet in de tegenwoordige tijd. Het gaat over wat Jezus doet. Wie hij is. Dat is met opzet zo: Nederlandse christenen hoor je nog wel eens over Jezus spreken in de verleden tijd. Jezus deedzeiwas… enzovoort. En soms erachter aan: en daarom doe ik…en zeg ik…. Daar is op zich niks mis mee. Sterker: goed en mooi om dat zo te zeggen. Vooral dat je Jézus wil volgen en volgt. Dank de Heer. En toch is Jezus allereerst Heer. Dat is de belijdenis van de kerk (1 Korintiërs 12:3, Filippenzen 2:11, Nicea). In deze conflictueuze tijd kijken we op naar hem.

(Dit punt wat scherper gesteld: als je steeds spreekt over Jezus in de verleden tijd moet je uitkijken dat je niet terecht komt in de frame van de huidige maatschappij. Die maatschappij ziet Jezus inderdaad als een (interessant) historisch figuur uit het begin van onze jaartelling. Je kunt een blad over hem maken (Jezus!). Of inspiratie aan hem ontlenen. Allemaal interessant natuurlijk. Geen kwaad woord daarover. Ondertussen is Jezus op deze manier van alles en nog wat behalve…Heer.)

Gemeente: opkijken naar Jezus begint in je eigen leven met de Heer. Als het in onze maatschappij gaat over vrijheid van meningsuiting en net zo goed over geweld; spiegel jezelf dan aan de Heer. We zingen straks dat wij zomaar stenen van woorden, stenigende zinnen uitspreken. Doe jij dat wel eens? Van ieder woord zul je rekenschap moeten afleggen (Matteus 12:36 en 37, cf. Jakobus 3). Je hebt gelijk: dan gebruik je geen Kalashnikov. Gelukkig niet. En misschien heb je wel (meer dan) een punt in wat je zegt. Maar de Heer zegt in Marcus 7 waar dat geweld vandaag komt. Erken je zonde. Breek ermee door Jezus’ kracht mee. Spreek goede woorden (Kolossenzen 3:16). Tot opbouw van de gemeente. Ter inspiratie voor je collega’s (Kolossenzen 4:6). Laten we op die manier zien dat de gemeente van Jezus alleen mooier en aantrekkelijker is dankzij hem! Zo laten we elkaar en anderen opkijken naar hem.

We kijken op naar de Heer. De crisis in het MO en in het Westen leert ons de rechter van alle volken te verwachten. Met de vervolgde kerk schrééuwen we enerzijds om goddelijk recht (Openbaring 6:9 en 10). We bidden anderzijds ook om goddelijke barmhartigheid (Lucas 23:24): laat de Heer de ogen van IS-strijders openen. Zij moeten, net als Saulus eens (Handelingen 9), ervaren dat ze niet voor maar tegen de Heer aan het vechten zijn. Geen 72 maagden voor wetsverkrachters maar een ontmoeting met de onstuitbare goddelijke woede van het lam (Openbaring 6:9-17). Dat Jezus hierin trouwens niet discrimineert blijkt eruit dat hij allereerst christenen die (in zijn naam) zich-selfie of iets anders dienden, de deur wijst (Matteüs 7:21-23).

Dat kun je doen door te bidden, te zingen. Een paar concrete voorbeelden:

er is een wel eens een gebeds-adoptielijst om te bidden voor een (bepaalde) terrorist. Zou God niet (ver)horen en ingrijpen?
Bid dat leiders het goede doen en (diplomatieke) wegen vinden voor recht en herstel van uiteengetrokken samenlevingen.
Bid dat culturen in wijsheid met elkaars verschil weten om te gaan en niet willen domineren over elkaar of de ander wil vergelden.
Bid voor diegenen die hun leven wagen in de strijd ter bescherming van mensenlevens.
Geef aan gezinnen en personen die voor de oorlog op de vlucht zijn.
Ontvang hen die hier aankomen. Bid voor hen. Misschien kun je ook wat voor hen doen (denk aan de oproep van de diakenen).

Laten we opkijken naar de Heer. Laat de Heer ons bij zijn les houden om goed te (blijven) doen in onze maatschappij; de vrede te zoeken. Om eens wat te noemen. Ik begon met de vraag of je misschien afstand houdt tot moslims. Zou het niet zo zijn dat onze tijd er juist om vraagt het tegenovergestelde te doen? Het islamdebat in Nederland is lang niet altijd even fris. Als wij en ook moslims geloven dat God Schepper en Rechter is, heb je veel om met elkaar te bespreken: wat maakt je goed voor God? Wíe is de komende Rechter? Welke vrede heeft de maatschappij nodig? Veel en belangrijke onderwerpen!

Tot slot, gemeente, kijken we in het meest tere en grote op naar Jezus. Jezus zal, naar Gods oude belofte van bijvoorbeeld de grote profeet Jesaja (25:6-12), de dood vernietigen (1 Korintiërs 15, Openbaring 20 en 21). Ieder mens ooit geleefd zal dan luisteren naar de stem van de Heer (Johannes 5:28). De in Syrië vermoorde pater Frans van der Lugt staat op. Zijn werk krijgt doorgang. Peuter Aylan die tijdens zijn oversteek naar Europa verdronk, zal leven. Geen kleine kinderen meer die sterven in Gods nieuwe wereld (Jesaja 65:20). Misbruikte Yezidi vrouwen en meisjes zal recht worden gedaan. Kapotgeschoten samenlevingen kunnen zich eindelijk tegoed doen aan de geneeskrachtige bladeren van de levensboom (Openbaring 22:2). En – misschien wel het mooiste vers uit de Bijbel: God zelf zal tranen uit de ogen wissen (Openbaring 20:4). Het (af)geslachte Lam (!) en God worden eeuwig bezongen en hun recht verlicht de komende wereld (Openbaring 5:12-14, hoofdstuk 21).

Gemeente: er is een dag waar al wat leeft al lang op wacht. Bemoedig elkaar onderweg naar die dag. Kijk steeds op. Help elkaar dat te doen. Volg Jezus in het goede.

Bezing het mensgeworden en omhooggeheven Woord.


Voorbeeldliturgie

Welkom
Votum
Groet
Psalm 93: 1 tm 3
10 woorden
PvN 130
Gebed
Kinderen komen naar voren (we gaan het hebben over het thema van deze dienst)
E&R 76: Alzo lief had God de wereld
Jongste groep gaat naar kinderclub
Lezen
Marcus 7:14-23
Johannes 1: 1-14
Verkondiging: Bezing het mensgeworden en omhooggeheven Woord
1. We kennen Jezus!
2. Erken je zonde en belijd de Heer.
3. Er is een dag.
Lied: Vrijheid van het Woord, alle 6 coupletten. Zie https://jmhaak.com/2015/11/29/vrijheid-van-het-woord/
Dankgebed en voorbede
Begonnen met
GK 174: 1 en 2
Afgesloten door
GK 174:3
Kinderen komen terug
Collecte
Opw. 585: er is een dag
Zegen

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s