‘Het is volbracht’. Johannes noteert dit als laatste woord van de Heer voordat hij sterft. Vandaag is het Goede Vrijdag. We luisteren naar het evangelie

Gemeente van de Heer

Redding dankzij Golgota.
Vandaag is het Goede Vrijdag. We luisteren naar Johannes. Wat we eerder hebben ontdekt in dit evangelie werpt licht op Golgota.

Bij andere evangelisten is het moeilijk om te zien waarom Golgota goed zou zijn. Marcus en Matteüs, bijvoorbeeld, kennen Jezus’ ijselijke kreet vanaf het kruis: ‘Mijn God, mijn God; waarom hebt U mij verlaten’ (Matteüs 27:46).[i] Jezus gaat door de hel. In het evangelie van Johannes is anders. Consequent heet het kruis verhoging (Johannes 3:16).[ii] Jezus verbindt zijn kruisdood zelfs aan zijn majesteit; het gaat om verheerlijking (Johannes 12:23 en 32).[iii] Dit woord is belangrijk. In totaal komt dit woord in het evangelie van Johannes vaker voor dan bij de andere drie evangeliën bij elkaar (Van Wingerden). Kortom: waar bij de evangelisten Matteüs, Marcus en Lucas sprake is van redding ondanks het kruis, is dat bij Johannes dankzij het kruis (Van Wingerden).

Johannes wil niet dat je met gebogen hoofd, gebukt onder schuld(besef), leeft. Je wordt uitgenodigd om op te kijken de Majesteit. Jezus is koning. Hij zet alles recht. We vieren Goede Vrijdag. Leef met Jezus. Hoe bevrijdt Jezus?

God geeft zichzelf.
Allereerst door voor zichzelf het kruis te dragen (Johannes 19:17).[iv] Hij is het lam van God dat de zonde van de wereld wegneemt (Johannes 1:29). Toen Abraham zijn geliefde zoon moest offeren gaf Gods Geest hem de woorden in de mond dat God er voor zichzelf in zal voorzien (Genesis 22:8). Dat gebeurt op Golgota. Zo gaat niet alleen Abrahams zoon vrijuit van de dood. Alle mensen zullen eens uit hun graf worden geroepen en opstaan (Johannes 5:25[v]). Omdat God zichzelf in Jezus geeft tot in de dood en daarmee de Dood onttroont.

Misschien is Goede Vrijdag ingewikkeld voor je. Word je herinnerd aan sterven. Verlies. Die akelige Dood. Aftakeling. Zonde en de gevolgen daarvan. Kijk omhoog naar de Majesteit. Jouw koning. Zoals hij oog heeft voor de mensen die aan de voet staan van zijn kruis (Johannes 19:25) zo ziet hij jou. Elke traan. Ieder verdriet. Het nieuwe, goede leven is in hem begonnen.

Goed nieuws.
Vervolgens bevrijdt Jezus doordat zijn dood wereldwijd bekend wordt gemaakt. Pilatus had een inscriptie laten plaatsen op Jezus’ kruishout:

Er stond op: ‘Jezus van Nazaret, koning van de Joden’. Het stond er in het Hebreeuws, het Latijn en het Grieks, en omdat de plek waar Jezus gekruisigd werd dicht bij de stad lag, werd de inscriptie door veel Joden gelezen
(Johannes 19:19 en 20).

In die tijd was de kruisdood zo’n vernedering dat men er, uit gene, over zweeg.[vi] Jezus draait alles om. Spreek erover in alle talen. Laat iedereen het zien en weten. Dit is de koning van de Joden. De koning van de wereld. Zo lief heeft God de wereld dat Hij zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft opdat een iedere die gelooft niet verloren gaat maar eeuwig leeft (Johannes 3:16).

Golgota maakt duidelijk dat Gods liefde geen grens heeft. Golgota is niet voorbehouden aan een bepaalde groep. Jezus’ dood gaat na Pasen en Pinksteren de wereld over als goed nieuws; voor Joden , Grieken, iedere cultuur. Goede Vrijdag zegt: schaam je er niet voor om christen te zijn. Kop op! Houd het evangelie niet voor jezelf. Jezus roept je op om hem bekend te maken. Om zijn weg van sterven aan jezelf en met hem opstaan te gaan (Johannes 12:24-26).[vii] Doe jij dat? Waar leef jij voor? Kijk verder dan je eigen leven om dat goed voor elkaar te krijgen. Volg je koning op zijn pad naar leven.

Omzien naar elkaar.
Vervolgens bevrijdt Jezus door oog te hebben voor wie aan het voet van het kruis staan. Maria had bij Jezus’ geboorte te horen gekregen dat er een zwaard door haar heen zou gaan (Lucas 2:35).[viii] Ongetwijfeld had het Maria al zeer gedaan dat Jezus bij zijn eerste wonder Maria op haar plek wees (Johannes 2:4). Het gaat Jezus om méér dan (zorg en respect voor je) gezin en familie. Jezus vormt een nieuwe mensheid door het geloof in hem (Matteüs 12:46-50).[ix]

Hier gaat het zwaard door Maria’s ziel. Haar kind zien sterven. Nog wel deze gruwelijke dood. Ondraaglijke pijn. Haar verdriet is talloze malen afgebeeld (Pietà). En door hoeveel lijden gaat Jezus zelf? Matteüs en Marcus vertellen het. Ondertussen kijkt Jezus naar zijn moeder. Hij vervult het vijfde gebod in de uiterste zorg voor haar. Zij zal niet zonder kind zijn. Een ander neemt Jezus’ plaats in. Zoals Jezus onze plaats inneemt in het offer dat hij brengt.

Op Golgota gaat Jezus je voor in een manier van leven van omzien naar elkaar. In onze tijd gaat het steeds meer om een cultuur van ‘éérst ik/wij’. Amerika eerst. Europa eerst. Bij zijn dood schept Jezus een nieuwe mentaliteit. Volg hem daarin in leef tot een zegen voor als die mensen die God op je pad brengt.

Jezus overwinnaar.
Jezus is ook bevrijder in zijn laatste woord; ‘het is volbracht’. Dit woord komt niet uit de lucht vallen. We hebben gezien dat Palmpasen in veel opzichten een scharnierpunt is in het evangelie.[x] Jezus doet geen grote wonderen meer en treedt ook niet meer publiek op. Er gebeurt iets anders. Jezus weet dat zijn tijd gekomen is. Hij heeft de zijnen lief tot het uiterste (Johannes 13:1). Dat wordt duidelijk in de voetwassing (Johannes 13), Jezus’ spreken over het leven door de Geest (Johannes 14-16) en zijn hogepriesterlijk gebed (Johannes 17).

Golgota maakt duidelijk hoe ver Jezus’ liefde gaat (uiterste). Alles is gereed voor een nieuw leven. Een nieuwe onderlinge verbondenheid. Een nieuwe bezieling. Een nieuwe hemel en aarde. Daar legt Jezus op Golgota de basis voor. Hij heeft de weg helemaal afgelegd. Hoe vernederend zijn sterven ook is; Jezus triomfeert. Het is volbracht. Niemand kan dit nog terugdraaien.

Het is waar; de wereld draaide gewoon door die dag. Alles ging zoals het daarvoor ging. Men moet snel handelen met die gekruisigden want het Pesachfeest staat voor de deur (Johannes 19:31). Aan de kant met die Jezus van Nazaret. En doorrrrr…. Door met religieuze en wereldse plichten. Wat is het effect van Goede Vrijdag. Gods wereld gaat gewoon verder. Ook moeite en zorg zijn niet ineens verdwenen. Sterker: Jezus wil dat je hem volgt op zijn weg. Wij vullen aan wat er nog ontbreekt aan het lijden omwille van Christus (Kolossenzen 1:24). En toch is er sinds deze uitroep van Jezus iets fundamenteel veranderd. Nooit en nergens is God er niet bij. In Jezus is God je leven geworden. Altijd is er een weg. Voor ieder die treurt. Die wanhoopt. Die er alleen voorstaat. Het is volbracht. Kijk op naar je Heer.

Mag Gods Geest ons vullen met zijn waarheid en zijn leven.
Gezegende Goede Vrijdag.

---

[i] Zie preek Goede Vrijdag Een vreselijke en bevrijdende schreeuw uit de duisternis. Preek Matteüs 27:46.
[ii] Zie preek Johannes 3:16.
[iii] Zie preek Palmpasen Johannes 12.
[iv] Dat Jezus het kruis voor zichzelf draagt lezen de beste teksten. Zie preek Jezus het lam van God. Johannes 1:29.
[v] Zie preek Eeuwigheidszondag met Johannes 5.
[vi] Zie preek Goede Vrijdag uit Lucas (2025).
[vii] Zie preek voetnoot iii.
[viii] Zie preek Lucas 2 over Simeons lofzang.
[ix] Zie preek over het volgen van Jezus. Matteüs 12.
[x] Zie preek voetnoot iii.

Liturgie

Gemeente komt in stilte binnen en neemt plaats

Van U, o God die aard’ en hemel schiep, votum (Trinitarisch Goede Vrijdag lied naar Psalm 124 en op die wijs.)

Van U, o God die aard’ en hemel schiep
En ons als mensen tot Uw vrede riep
Verwachten wij in ootmoed en ontzag
Uw zegen en uw lieflijk aangezicht
Heer, breng ons uit het duister naar Uw licht!

O, Here Jezus, U die in de nacht
Een onvoorstelbaar offer voor ons bracht
Verbind ons door uw woord en met Uw bloed
Neem onze zonden, wonden en verdriet
Mee op uw weg Heer, en verlaat ons niet.

Laat iedereen belijden, stil van geest
Als onze God niet met ons was geweest
Dan waren wij door dood en schuld vergaan
Maar Hij gaf ons de Zoon die ons geneest,
Drieenig God, wij leven door Uw naam.

Stilte (gemeente gaat zitten)

Gebed

LvdK 177: 1 tm 3 Leer mij, o Heer
Johannes 19:16b-24 Jezus werd weggevoerd… de soldaten deden
LvdK 177: 6 en 7 Daar Ge U
Johannes 19:25-30 Bij het kruis… gaf de geest
Lied van Maria Magdalena

Stilte

Verkondiging van het goede nieuws
GK Psalm 22:13 en 14

Artikel 21 Nederlands Geloofsbelijdenis (staande)
GK 162:3 ‘k heb geloofd in U wien d’ aarde

Dankgebed en voorbede

Collecte

Als alles duister is (Sela)

Zegen
Amen (GK, gezongen)

Gemeente verlaat in stilte de kerk 

 ==== einde ===