Deze zondag presenteert een commissie een advies-rapport over LHB. Een lang traject van gesprek en bezinning is daaraan voorafgegaan. Fijn dat het zover is dat het resultaat in het midden van de gemeente kan worden neergelegd. Ik hoop op goede gesprekken met het oog op de opbouw van de gemeente (Efeze 4:12)). Het rapport staat vanaf halverwege de middag op onze site https://www.kerkindordt.nl/.

De preek hieronder gaat over de vraag wat het gesprek over LHB betekent. Vorig jaar hield ik een (uitgebreide) preek over homoseksualiteit: Leven in Jezus’ orde (Matteüs 19). Ik kom soms kort op die preek terug. De blikrichting van de preek van vandaag is anders.

Gemeente van de Heer

Een nieuwe mens.
Één van Geest. Dat was het thema van de Week van gebed, afgelopen week. Heb(t) u/je meegedaan met de Week van gebed? In die ene Geest gaan we vandaag verder als het over LHB gaat.

Wat die eenheid betekent hebben we gelezen in Efeze 2. Heidenen (niet-Joden) komen tot geloof. Vijandschap en afstand die er van de kant van mensen is ten opzichte van God verdwijnt. Jezus is onze vrede (Efeze 2:14). Paulus ziet een nieuwe schepping ontstaan (cf. Galaten 6:15). ‘Een nieuwe mens’ (Efeze 2:15). ‘Een volmaakte mens’ (Efeze 4:13). Deze ‘mens’ is de gemeente die bestaat uit mensen van alle culturen. De gemeente is de plek waar het er niet toe doet of je vrouw bent of man, slaaf of vrij, Jood of Griek (Galaten 3:28). De gemeente is de plek waar het ertoe doet dat je in Jezus gelooft.

Opzienbarend.
Wat moet dat toen opzienbarend zijn geweest. En het blijft bijzonder. Ook als het over LHB gaat. Een van jullie vertelde me deze week een verhaal over iemand die onzeker was: ‘ben ik hetero, homo of bi?’ En de ontspanning die vervolgens kwam omdat die persoon ontdekte: ‘ik ben van Jezus.’ Die ontspanning, die vrede (Efeze), helpt meer dan welk standpunt dan ook maar.

Geheim.
Wie God in Jezus is en hoe Hij werkt wordt een mysterie/geheim genoemd (Efeze 3:3 en 4). In de gemeente wordt in alle veelkleurigheid Gods wijsheid bekend; nu en in de tijd die komt (Efeziërs 3:10 NBG’51 en 1:14).

Zie je dit geheim? Ons gesprek over LHB heeft daarmee te maken. Het is een belangrijk gesprek. Een principieel gesprek. Ieder die gelooft hoort erbij. Als het een vraag is of een bepaalde groep er wel bij hoort en een andere groep niet of alleen met bepaalde voorwaarden zit je op een verkeerd spoor.

Bruidegom Jezus.
Het geheim waarvan Efeziërs spreekt brengt je terug bij Matteüs 19. We hebben vorig jaar bij een themadienst over homoseksualiteit stilgestaan bij de strikvraag die Jezus kreeg over het huwelijk.[i] Jezus trapt er niet in. Sterker; hij gebruikt de gemene vraag om te laten zien wie hij is. Jezus is de bruidegom. De bruidegom die een nieuw tijdperk aankondigt in het huwelijk van hem en zijn bruid (gemeente). Daarover gaat de Efeziërsbrief. Die brief wordt ook wel ‘de brief van de bruid’ genoemd.

Laat ieder naar Jezus komen en door hem gezegend worden. Laat iedereen Jezus volgen en van hem getuigen, allen op de manier waarop Jezus diegene(n) roept en heiligt. Zo wordt Gods veelkleurige wijsheid bekend.

Heel je leven.
Hoe dit leven met Jezus er vervolgens concreet uitziet, ook daarover gaat ons gesprek. Laat het dan een inclusief gesprek zijn. Niet ‘over’ maar ‘met’ LHB-ers. Niet over LHB-ers maar evengoed over hetero’s. Niet alleen over relaties (van LHB-ers) maar even goed over seksualiteit, over huwelijk en echtscheiding en hoe we daarin met God en elkaar leven. De Heer dienen en volgen gaat over heel het leven. Heel jouw leven. Met al je zonden en wonden. Efeze begint ermee dat God ons tegemoet is gekomen. Ons vergeeft en vernieuwt. Juist als je ziet hoe je, bedoeld of onbedoeld, LHB-ers tekort deed of doet besef je hoe wezenlijk dit is. De oproept die Efeze 4 verderop doet (waarnaar we wel eens luisteren als nieuwtestamentische leefregel) is om de oude mens af te leggen en de nieuwe mens aan te trekken (Efeze 4:23 en 24) en goed met elkaar om te gaan. Dat zet de toon voor ons gesprek.

Gave en veelkleurigheid.
Geeft Efeziërs nog meer aanwijzingen als het gaat over LHB? Ik denk aan twee dingen. Dat zijn de gaven die genoemd worden en aan Gods veelkleurige wijsheid.

Gave.
Ik denk dat we er niet gaan komen als we LHB (laat staan LHB-ers) zien als een soort probleem. De uitzondering op de regel van ‘hoe het hoort te zijn’. Als het in Efeziërs gaat over gaven gaat het over mensen (Efeze 4:8-11). Kijk zo eens naar jezelf, wie je ook maar bent. Jij bent die gave. Gemaakt door de Schepper (Psalm 139). De gave van het lesbienne-zijn. De gave van biseksueel-zijn. De gave van hetero-zijn. De gave van het getrouwd-zijn. De gave van het niet-getrouwd zijn. Jezus roept ieder. Daarin is onderscheid in wat een mens aankan, qua inzicht en levensinvulling (Matteüs 19:11-13). En met een gave komt altijd en voor iedereen een opdracht mee. Maar dit is gelijk: Jezus zet ieder in voor de opbouw van zijn lichaam (Efeze 4:12). Laten we Jezus hierin volgen.

Veelkleurig.
Bij Gods wijsheid gaat om een ‘nieuwe mens’ te maken, gaat het om veelkleurigheid (Efeze 3:10, NBG’51). Indertijd was het evangelie opzienbarend, aanstootgevend en juist ook aantrekkelijk omdat het tot die tijd in principe ‘een-pot-nat’ was (Joodse volk). Hoe anders is Jezus. Hij roept niet alleen Jan-en-alleman om te volgen; vissers, twijfelaars, vurige nationalisten. En Jezus gaat niet alleen tegen de gewoonte van die tijd in in gesprek met vrouwen en zegent kinderen. Hij spreekt en geneest zelfs (de dochter van) een buitenlandse vrouw (Matteüs 15:21-28).[ii] Zelfs een vrouw uit Samaria (haat en nijd tussen Joden en Samaritanen) wijst hij de weg naar geluk (Johannes 4).[iii] Jezus reikt uit tot aan de gehate en gevreesde Romeinen aan toe als hij een slaaf (!) van een godvrezende centurio geneest (Matteüs 8).[iv] Die ‘eigenwijze’ (1 Korintiers 1:22) Grieken worden op hun eigen niveau aangesproken (wijsheidsspreuk, zie Johannes 12:20-26). Na zijn opstanding roept hij een fanatieke Schriftgeleerde die hem vervolgt.

Zie je dit? Een wereld gaat open. Een bont gezelschap volgt. Is dat vandaag anders? Jezus is dezelfde (Hebreeën 13:8). Weet je gekend en geroepen en wees Gods gaven; een weerspiegeling van Gods veelkleurigheid.

Boeket.
Ik zie het zo: de gemeente van Jezus is als een boeket bloemen. Het boeket is een geheel. Maar juist die verschillende bloemen maken dat het een mooi boeket is. Mooier dan alleen maar vijftien bloemen die er allemaal (ongeveer) hetzelfde uitzien. En wij bieden onszelf aan aan onze Heer en aan de mensen om ons heen. Zo zijn we het offer dat de Heer zoekt (Efeze 5:2).

Bewaar de eenheid.
We gaan als gemeente het gesprek aan. We hebben dat in de kerkenraad gedaan. …. heeft daar net wat over verteld.

Ik hoop op goede gesprekken. Gesprekken van hart tot hart met een open Bijbel. Wat we hierin doen is een concretisering van ons jaarthema ‘Eenheid en diversiteit’ (2022/2023).[v] We hebben de afgelopen jaren veel van dit soort gesprekken gevoerd. Op die weg verder, gemeente. Laatst zag ik een bordje op de Wantijdijk. Op dat bordje een wandelaar, een hond en een fietser (racefietsen, fatbikes e.d. staan er nog niet eens op). Op dat bordje staat: houd rekening met elkaar. Nou, inderdaad. Het kan daar nogal druk zijn. Iedereen zoeft langs elkaar heen. Goed opletten. Zo is het ook met de gesprekken die wij voeren. Welke dat ook zijn. Let op elkaar(s belang). Zo volg je Jezus (Filippenzen 2).

Inzet.
We zijn divers. Sommigen zeggen: ‘echt een discussie voor de kerk’. Waarom hebben we het hier überhaupt over? Zo zit je er blijkbaar in. Je zult je redenen hebben. Kun je ook rekening houden met diegenen die er anders inzitten? Kun je geduld opbrengen? En heb je er oog voor dat het in onze maatschappij net zo goed een issue is?

Misschien ben je alle gesprekken in onze kerk zat. Tja. We voeren er nogal wat. Als het je teveel is kun je natuurlijk kiezen aan welke gesprekken je meedoet. Ook hier zit een andere kant aan. Om te beginnen: ……. (bestemd voor de Kandelaarkerk). Bedenk vervolgens dat er ook kerken zijn die onderling geen gesprekken met elkaar voeren. Heb je die ‘ligging’ dan kerk je daar. Heb je een andere mening dan kerk je elders. Zou je dat willen? Je kunt op dit punt ook de weg gaan van het dragen van elkaars lasten om zo Jezus’ wet te vervullen (Galaten 6:2). Probeer uit te gaan van de eenheid die de Geest geeft en getuig daarin van de weg die Jezus met je gaat.

Deze aansporing wil ik vooral doen richting de grote middengroep (qua leeftijd) in onze gemeente. Je hebt veel gekregen van de generatie die je is voorgegaan. Zorg er nu op jullie beurt voor dat de gemeente zodanig is dat de generatie die na jullie komt kan zien en merken waar het op aan komt.

Eenheid.
We zijn divers. Soms hoor of zie je dat mensen niet langer lid (willen) zijn van de kerk vanwege standpunten over LHB. Zo zit je er blijkbaar in. Laat gezegd zijn dat niemand kan oordelen over andermans geweten. Vanmorgen zeg ik er naar aanleiding van Efeze 2 en 4 ook wat bij. Er wordt wel eens gezegd (door critici) dat onze kerken teveel beïnvloed worden door onze cultuur. Als dat zo zou zijn is dit gesprek snel klaar. Er waait sinds enige tijd een stevige conservatieve wind door de wereld. Als we meegaan met die cultuur is het een kleine stap om terug te keren naar wat we altijd op het punt van LHB hebben gezegd en gedaan. Is dat wat je wilt?

Belangrijker: wordt de eenheid van Efeze 4 bepaald door dit soort onderwerpen? Dat lijkt er wel op in de protestantse/gereformeerde traditie, in ons denken. Er zijn in de loop van de eeuwen talrijke spanningen en vele kerkscheuringen geweest in onze traditie. En tot op vandaag gaat dat door (CGK). Soms onderwerpen waarvan je je vandaag de dag niet kunt voorstellen dat dat echt een issue was. Het gaat over liturgie; Psalmenoproer vroeger. Vandaag bepaalt de sfeer of de muziek soms of je ergens wel of geen lid wordt/blijft. Doop- en verbondsvisies. De plek van de vrouw in de kerk. Visie op uitverkiezing en bekering. LHBTQ+. De gaven van de Geest. En zo is er meer te noemen. Allemaal dingen die Efeze 4 niet noemt als het gaat over eenheid.[vi] Daar gaat het over de eenheid door de samenbindende kracht van de vrede; de vrede die Jezus is en die allen verenigt (Efeze 4:3 en 2:14).

Zie je dat? Er zit een weeffout in ons denken over eenheid van de kerk. Wij zetten soms bijna automatisch zaken centraal die de Bijbel niet als kern heeft. En dat zit best diep. ‘Natuurlijk staat Jezus centraal, maar…’ . En dan komt het. Wat jij centraal hebt of van even groot belang acht. Beter dan bezig te zijn met de vraag of de kerk nog wel jouw kerk is of  te vertrekken vanwege allerlei ontwikkelingen in onze kerken zou je het gesprek over LHB, bijvoorbeeld, kunnen aangrijpen om je van deze weeffout (meer) bewust te worden en op dit punt te groeien. Laten we in ieder geval, ieder voor zich, bidden om Gods veelkleurige wijsheid.

Volgen.
Ik rond de preek af. Paulus zit gevangen omwille van het evangelie. Maar hij is vrij. Vrij om de gemeente aan te sporen om de gekregen eenheid te bewaren. Wij staan eeuwen verder op de weg die het evangelie is gegaan. Laten we de Heer blijven volgen en oog hebben voor (het belang van) elkaar.

==================================

[i] Zie Leven in Jezus’ orde. Preek Matteüs 19.
[ii] Zie Hoe een buitenstaander je leert bidden. Preek Matteüs 15 (biddag).
[iii] Zie Leven uit de Bron. Preek Johannes 4.
[iv] Zie preek De oneindige kracht van de nederige dienaar. Preek Matteüs 8.
[v] Zie inleidende preek Eenheid en diversiteit bij dat jaarthema.
[vi] De doop wordt genoemd in Efeze 4. Daar is het bij de eenheid van geloof en de ene Heer die ons die ‘nieuwe mens’ maakt (door de doop, zie ook Galaten 3:27 en 28 waar doop de eenheid met Jezus en de eenheid van man-vrouw, Jood-Griek, slaaf-vrije uitdrukt). Dat is niet te vergelijken met kerkelijke discussies over de doop die tot een breuk leidden (zoals in de tijd van de Vrijmaking in 1944). Hetzelfde geldt voor de Geest (en de gaven).

Liturgie