Wat is de roeping voor onze gemeente? Preek Efeze 4:1-13 bij het jaarthema “Eenheid en diversiteit”

Efeze opent je ogen voor Gods geheim; wie Hij is en wat Hij doet in Jezus. Van dat evangelie gaat een appel uit (Efeze 4:1). Wat betekent dit concreet in en voor het leven van de gemeente? Hoe om te gaan met de cadeaus die de Geest aan de gemeente geeft? Deze preek hoort bij de start van het jaarthema 2022 – 2023; Eenheid en diversiteit.

Onderaan de preektekst staan gespreksvragen en stellingen, bedoeld voor gesprek na afloop van de dienst (in de kring, in de wijk of elders).

Je kunt de preek beluisteren via mijn podcast. Een voorbeeldliturgie staart onderaan de preektekst.

Gemeente van de Heer

1         Doe je mee met het jaarthema?
In een van de eerste erediensten waarin ik voorging als jullie predikant las ik de tien verbondswoorden voor uit de Bijbel in Gewone Taal. Na afloop van de dienst zei iemand tegen me dat het hier niet de gewoonte is om uit die vertaling te lezen. Een ander kwam naar me toe en zei dat ze vanwege deze vertaling beter dan normaal naar Gods leefregels had geluisterd. Twee verschillende reactie van leden van één gemeente.

Eenheid.
We hebben zonet gelezen dat het evangelie ons aanspoort om de eenheid die de Geest geeft te bewaren (Efeze 4:3). Wat is die eenheid? Gaat dat over het gebruik van een Bijbelvertaling in de eredienst? Gaat dat over de liturgie; welke liederen we zingen in de erediensten? Is eenheid te zien in kerkgang: dat je een of twee keer per zondag naar de kerk gaat? Of is eenheid vooral een levensstijl: dat we zo weinig mogelijk autorijden, geen vlees eten of vliegreizen maken?

Wat bindt ons? Wat is onze eenheid? Zit dat in afspraken, gewoonten, manier van leven? Is eenheid ons geloof in God en vult ieder dat voor zichzelf in?

Ik stel deze vragen, gemeente, omdat het jaarthema 2022-2023 eenheid en diversiteit is. Eenheid en verschil. De kerkenraad en diaconie willen dit seizoen graag gemeente breed met dit onderwerp aan de slag. Doe(t) u/je mee? Ieder is nodig. Elke inbreng.

Als kerkenraad en diakenen zijn we gestart met dit onderwerp tijdens de heisessie in de Biesbosch, afgelopen juni. We hebben nagedacht over vragen als: waar komen we als Kandelaarkerk vandaan? Wat typeerde en typeert ons? Hoe zou onze gemeente er over tien of twintig jaar uitzien? We hebben die dag als waardevol ervaren. We willen de ervaringen van die dag delen met jullie op de gemeentevergadering en, vooral, daarmee verder gaan. Straks zal de voorzitter van de kerkenraad … het jaarthema toelichten.

Gebed.
In onze gebeden willen we de Heer bidden om een gezegend seizoen. Efeze 4 zegt immers dat zowel eenheid als verschil cadeaus van de Geest zijn. Hij geeft eenheid (4:3). En in die eenheid is en heeft ieder lid een gave, een cadeau (4:7). Honderden verschillende cadeaus in één gemeente. Daarom willen we dit seizoen beginnen met dankgebed en voorbede.

2         Meedoen met Gods geheim.
Als je vorige week de middagdienst hebt meegemaakt dan zal Efeze 4 je bekend voorkomen. We zijn toen gestart met luisteren naar dat hoofdstuk.

Efeze hoofdstuk 1 – 4.
In hoofdstuk 4 van Efeze wordt het evangelie concreet toegepast op het leven van de gemeente en de gelovigen. Het evangelie van hoofdstuk 1-3. Het is dan ook goed om eerst kort zicht te krijgen op hoofdstuk 1 tot en met 3:

  • Hoofdstuk 1 gaat over het onpeilbare geheim van Gods liefde en dat Hij je kent en roept.
  • Naar hoofdstuk 2 hebben we vorige week in de ochtenddienst geluisterd: je bent in Jezus gemaakt om de weg van goede daden te gaan (Efeze 2:10).[i]
  • Hoofdstuk 3 gaat over de nieuwe eenheid die God in Jezus maakt; niet alleen Gods volk maar alle volken delen in het geluk dat God geeft (3:4-6).

Als Paulus zegt: ik vraag u dan ook dringend de weg te gaan die past bij je ontvangen roeping (Efeze 4:1) – dan gaat dat over al deze dingen. Over alles wat God in Jezus gedaan heeft en doet. De vrede en de eenheid van de Geest (4:3) gaan er allereerst over dat God alle vijandschap tegen Hem heeft doorbroken op Golgota en zo aan iedereen zijn vrede geeft (2:11-22). Zo ontstaat wat Paulus noemt ‘een/één nieuwe mens’ (Efeze 2:15). In hoofdstuk 4 wordt ‘het lichaam’ genoemd. Het is Gods bedoeling dat dat lichaam groeit en volwassen wordt (Efeze 4:12 en 16).

Omdat we Galaten aan het lezen zijn, hebben we er goed zicht op hoe nieuw dat evangelie is. Niet voor niets noemt Efeze 3 dit evangelie een ‘mysterie’ of ‘geheim’ (Efeze 3:4). Er ontstaan in die eerste gemeenten spanningen en conflicten omdat sommige gelovigen het toch liever bij het oude vertrouwde willen houden. Maar het vernieuwende evangelie van Jezus en die gekruisigd kan en mag op geen enkele manier geblokkeerd worden, zo zegt Galaten 2.[ii]

Goede start.
En dat vernieuwende evangelie heeft ons bereikt. Maakt jou en mij tot nieuwe mensen – deel van ‘het lichaam’, Gods gemeente. En daarom beginnen we ons jaarthema ‘eenheid en diversiteit’ ook met Efeze 4. Dit hoofdstuk zet de toon.

Efeze 4 zet de juiste orde neer. Zorgt ervoor dat je als het ware eerste even pas op de plaats maakt. Het gaat niet allereerst om ons, de Kandelaarkerk. Om de eenheid en zeker niet ‘de lieve vrede’ dat je het over alles met elkaar eens bent in de gemeente. Efeze 4 vraagt jou niet of jij het naar je zin hebt in de gemeente of wat er moet blijven zoals het was of juist moet veranderen om dat te bereiken. Het gaat erom dat je zicht krijgt op dat grote geheim van God; Jezus. Wat de Geest van Jezus doet en geeft. Dat eeuwenoude en toch weer altijd sprankelend nieuwe evangelie. Dat evangelie zoals we dat vorige week ontvangen hebben in een dienst van openbare geloofsbelijdenis, een getuigenis van …, het vieren van het heilig avondmaal. Op onze beurt dragen wij dit grote geheim verder Gods wereld in.

Van het evangelie gaat een appel uit: ga de weg van je roeping (4:1). Dat is: leef met Jezus. Word opgenomen in dat geweldige geheim van God de Vader, de Zoon en de Geest (4:5 en 6) en zijn nieuwe schepping. Kijk wat daarvoor nodig is. Groei bijvoorbeeld (4:16). Opbouw (4:12). Alle verschillende gaven zijn nodig (4:7). Je zult dingen moeten afleren (4:20vv). Je zult dingen moeten aanleren; nederigheid, zachtmoedigheid, geduld en onderlinge verdraagzaamheid (4:2). Dat valt niet altijd mee. Maar dit is de weg (2:10). En gelukkig zijn dit geen resultaten van onze inspanning maar is het de vrucht van de Geest (Galaten 5).

3         Eenheid en diversiteit in de Kandelaarkerk.
Als de eenheid van diversiteit allereerst betrekking heeft op Gods grote geheim – zijn werk door de eeuwen heen in Jezus; wat betekent dit voor ons?

Veel. Denk maar eens aan andere brieven in het Nieuwe Testament. Als Paulus in de brief aan de Filippenzen het evangelie concreet maakt, gaat het allereerst over eenheid:

Nu u door Christus zozeer bemoedigd wordt en liefdevol getroost,
nu er onder u zo’n grote verbondenheid met de Geest is,
zoveel hartelijk meeleven

maak mij dan volmaakt gelukkig door eensgezind te zijn, één in liefde, één in streven, één van Geest
(Filippenzen 2:1 en 2).

Eenheid is ontzettend belangrijk. In Efeze 4 wordt duidelijk waarom. Eenheid weerspiegelt het grootste geheim van het geloof; dat God, Vader, Zoon en Geest Eén zijn (Efeze 4:5 en 6). De Enige. Al die aansporingen om een te zijn, zijn erop gericht Gods eenheid en zijn ene plan voor zijn wereld bekend te maken. Diversiteit is ontzettend belangrijk. Het is een uiting van de veelkleurigheid van God. Het gaat om alle gaven van de Geest. De kerk van Jeruzalem was niet gelijk aan die in Galatië en Efeze. Onze kerk is anders dan die van de kerken van toen. In onze cultuur verandert er veel. Als kerk sta je niet op een eiland. God geeft je een plek te midden van zijn wereld om te getuigen van Hem.[iii] Als je als kerk bepaalde dingen anders doet dan eerst of juist hetzelfde doet als eerder; het blijft gaan om dat ene geheim – Jezus en die gekruisigd. Hoe dat er uitziet en vorm krijgt, daarover geeft de Bijbel wel bepaalde aanwijzingen maar geen precieze invulling.[iv]

3.1 Concrete voorbeelden.
Hoe ziet eenheid en diversiteit er in onze gemeente uit? Wat betekent het voor ons om met het jaarthema aan de slag te gaan? Ik wil wat voorbeelden noemen. Allemaal voorbeelden uit onze gemeente.

I           BELOVED.
Voorbeeld één. Dat betreft ons gemeenteproject BELOVED van vorig jaar.[v] Met heel de gemeente zijn we met het onderwerp relatie(vorming) een paar weken bezig geweest. In veel activiteiten en gesprekken. Dat getuigt van eenheid. Er viel me ook wat op qua diversiteit. Bijvoorbeeld in de week van LHBT+. In de loop van die week kreeg ik verschillende reacties. Een gemeentelid vroeg zich bijvoorbeeld af waarom LHBT+ eigenlijk een apart onderwerp was. Het ging toch ook niet een week over ‘vrouwen’ of een weekend over ‘mannen’? Hebben wij soms een probleem met LHBT+’ers? Andere gemeenteleden zeiden iets anders. Zij waardeerden het gesprek maar vroegen zich af waarom het niet was gegaan over (bekende) teksten als Leviticus 18 en Romeinen 1 waarin God bepaald gedrag verbiedt. Wat betekenen die teksten? Kijk eens naar deze reacties. Eenheid en diversiteit. Wat betekent het in deze situatie om de weg te gaan van de roeping die we hebben ontvangen (Efeze 4:1)?

II         Eredienst.
Nog een voorbeeld. Soms hebben we een bijzondere dienst. De orde van de liturgie is dan anders en de liturgie is niet ‘standaard’. Dan hoor je wel eens hoe sommige gemeenteleden daarvan genieten. Wat een diverse talenten hebben we toch in de gemeente (Efeze 4:7). Sommige andere gemeenteleden ervaren dit niet op deze manier. Zij geven aan zich vervreemd te voelen. Zich niet thuis te voelen. Ondertussen: je belijdt die ene Heer (Efeze 4). Dat is eenheid. Wat is wijsheid in deze situatie? Moeten we afspraken met elkaar maken? Of kan dat er juist voor zorgen dat de diverse gaven onder druk komen te staan?

III        Veranderd of traditioneel?
Nog een voorbeeld. Een gemeentelid geeft aan dat er zoveel veranderd is en verandert in onze gemeente. Een ander gemeentelid – of iemand die van buiten komt – zegt dat we juist een behoorlijk traditionele gemeente zijn. Verandert er veel? Blijft er veel gelijk? Het ligt er blijkbaar aan wie je bent. Hoe je kijkt. Wat je gewend bent. Ook hier eenheid en diversiteit. Je dient een Heer. Je beleeft de dingen anders. Is dat o.k. en kunnen we dat van elkaar hebben? of betekent het dat we de ene of de andere kant op moeten?

IV        Leven met de Heer.
Nog een voorbeeld. Tijdens de serie over Galaten kreeg ik reacties uit de gemeente. In Galaten komt scherp aan bod dat het niet gaat om de wet – wat jij doet of moet doen – maar om Gods onvoorwaardelijke liefde.[vi] Verschillende gemeenteleden merkten naar aanleiding daarvan op dat het in hun jeugd in de kerk wel veel gegaan is over wat moet, wat hoort en wat zal. Over regels. Is dat herkenbaar? Er zijn ook gemeenteleden die iets anders zeggen. Zij missen de toewijding die er altijd was; in kerkgang, in het belang van het huwelijk en de huwelijkstrouw, de ‘vanzelfsprekendheid’ waarmee je je – soms jarenlang – inzet en de saamhorigheid die van deze dingen uitgaat. Is dat herkenbaar?

Dit onderwerp (IV) is, denk ik, belangrijker dan die andere dingen (I t/m III). Hier gaat het om de vraag hoe je in het (geloofs)leven staat. Waarom je dingen doet en waarom op die manier. Je overtuiging over wat je belangrijk vindt. Daarover spreken is niet altijd makkelijk. Lukt dat? Wat is daarvoor nodig?

Leiding van de Geest.
Gemeente, op dit punt wijst en reikt Efeze 4 ons veel aan. Het hoofdstuk begint met een goede, christelijke houding: nederigheid, geduld en onderlinge verdraagzaamheid (Efeze 4:2). Efeze 4 zet je gesprek in Gods eindeloze ruimte. Ik bedoel dat je zo spreekt dat je dat grote geheim van God voor ogen hebt en houdt. Dat geheim waarvan de Efeziërsbrief spreekt. Het geheim van Gods zelfovergave in Jezus om in hem ‘een nieuwe mens’, een ‘lichaam’ te maken. Dat is de blikrichting. Met deze dingen willen we dit jaar mee bezig. Door het hele seizoen heen. Voor heel de gemeente. Op verschillende manieren. Ook daarom bidden we straks de Heer. Om leiding door zijn Geest.

4         Oog voor elkaar en de wereld.
Als afronding nog twee dingen, gemeente.

Vrede en opbouw.
We gaan dit jaar niet met een nieuw thema bezig. Op het jaarprogramma zetten we een aantal Bijbelteksten. Die teksten zijn bedoeld voor huisbezoek of gesprek op de kring. Teksten uit het Oude en Nieuwe Testament. Als je die teksten leest zie je dat het voor Gods volk altijd spannend is geweest als het gaat om de vraag hoe je Gods weg gaat, wat goede eenheid en diversiteit is. En dat zal wel zo blijven tot Jezus’ (weder)komst. In Jozua 22, bijvoorbeeld, dreigt er een burgeroorlog vanwege de bouw van een altaar.[vii] Men moet elkaar van hart tot hart spreken om te zien hoe men de HEER dient. En dan komt er vrede.

En Paulus schrijft de gemeente in Rome omdat die gemeente onzeker was over wat je wel of niet mag eten en hoe het zit met het vieren van feesten. Hoe ga je om met je niet-christelijke verleden en je niet-christelijke omgeving? Een belangrijke vraag. Zeker nu een meerderheid in onze samenleving niet in God gelooft. Paulus schrijft een schitterend hoofdstuk. Hij zegt dat het belangrijkste is dat je van de Heer bent. Toen we hierover spraken in de kerkenraad zei …. dat we dit vers boven ons jaarthema zouden kunnen zetten:

Laten we daarom streven naar wat de vrede bevordert en naar wat opbouwend is voor elkaar
(Romeinen 14:19).

Zie je? De vrede voor ogen hebben. En denken aan elkaar en de opbouw van het lichaam. De strekking van Efeze 4.

Ogen en hart open houden.
Als allerlaatste nog dit. Het is een valkuil voor de kerk om vooral bezig te zijn met dingen die voor jezelf van belang zijn; liturgie, de gang van zaken, gesprek over ‘spannende zaken’. Nu is het goed en nodig om bezig te gaan met dit jaarthema. Dat is geen overbodige luxe. Tegelijk is het een tijd waarin we veel nood ervaren. Kun je je (energie)rekening nog betalen? Dreigt armoede? #Ikredhetnietmeer zeggen mensen. En is er plek voor mensen van elders die bij ons aankloppen? We kunnen niet zeggen: zoek het even uit want we zijn druk bezig met ons jaarthema eenheid en diversiteit (zie Jacobus 2[viii]). De Heer roept ons immers hier en nu. En geeft ons een plek in de samenleving. Laten we ook daarin onze ogen en harten open houden.

Ik hoop op een gezegend seizoen voor onze gemeente.


Aan de slag met het jaarthema. Gespreksvragen en stellingen.

Gespreksvragen.

  1. Het jaarthema is “Eenheid en diversiteit”. Wat is je eerste reactie op dit thema?
  2. Efeze 4 spreekt over Gods geheim in Jezus. Hoe leef je met dit geheim?
  3. Onder 3.1 worden vier voorbeelden uit onze gemeente genoemd: BELOVED (LHBT+), Eredienst, Veranderd of traditioneel? en Leven met de Heer.
  • Kies één voorbeeld of meerdere voorbeelden uit en ga naar aanleiding daarvan in gesprek. Wat herken je en wat niet? Begrijp je iemand anders als die iets zegt waarover jij anders denkt?
  • Wat herken je wel of niet van voorbeeld vier (Leven met de Heer)? Kun je hierover met elkaar spreken?
  1. Leeft de christelijke houding van Efeze 4:2 (nederigheid, verdraagzaamheid enz.) in onze gemeente? Is dat ook zo als we onderling verschil ervaren?
  2. Laten we daarom streven naar wat de vrede bevordert en naar wat opbouwend is voor elkaar (Romeinen 14:19). Wat een schitterend woord! Kun je een concreet voorbeeld noemen van hoe dit in praktijk gebracht wordt?

Stellingen. 

Stelling 1: in onze gemeente is eenheid belangrijker dan diversiteit.
Stelling 2: het fijne van onze gemeente is dat diversiteit gewaardeerd wordt.

====== einde =====

Voetnoten/toelichting
[i] Zie preek Efeze 2:10.
[ii] Zie preek Galaten 2:1-14.
[iii] Zie preek God geeft je een bijzondere positie en opdracht. Preek 1 Petrus 2:1-10.
[iv] Zie bijvoorbeeld ons recente gesprek over de invulling van de zondag (zie notitie op kerkindordt.nl). Of denk aan onze discussie over de vrouwelijke ambtsdrager van een paar jaar geleden.
[v] Zie preek LHBT+ en gemeente.
[vi] Zie bijvoorbeeld preek Galaten 2:19 en 20.
[vii] Zie Soms moet er heibel zijn in de gemeente. Preek Jozua 22.
[viii] Zie preek Jacobus 2.

Voorbeeldliturgie

Welkom

Votum en groet Sela      Onze hulp en onze verwachting
GK 132 Dank U voor deze nieuwe morgen: 1a, 2m, 3v, 4m, 5v en 6a

Schuldbelijdenis: GK 154: 1 en 2 Ach wat moet ik toch beginnen
Gebed
GK 154: 3 en 4 Heer, Gij wekt een mens tot leven
Genadeverkondging

Kindermoment
OTH 557 Weet je dat de Vader je kent
Kinderen naar kring

Gebed om verlichting door de Geest
Lezen Efeze 4:1-13

Verkondiging van het evangelie
LB 971: 1 t/m 3 Zing een nieuw lied

Leefregels: leven als Jezus’ lichaam/gemeente (Efeze 4:20-5:2)
GK 133:5 Aan U ons loflied

Presentatie jaarthema door voorzitter van de kerkenraad ….

Dankgebed en voorbede, afgesloten door
Onze Vader (hardop samen bidden)

Kinderen komen terug

Collecte

GK 165 Machtig God

Zegen
Amen (GK 182e)

Verdere ontmoeting


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.