De oneindige kracht van de nederige dienaar. Preek Matteüs 8:2-17.

Als Jezus de Bergrede heeft uitgesproken, volgt een zowat eindeloze reeks genezingen. Dat vertelt Matteüs. Wat is de betekenis van die genezingen; voor toen en nu? Zie voetnoot ix voor bijzonderheden bij de uitleg van vers 17 (citaat Jesaja). Onderaan staat een voorbeeldliturgie. Je kunt de preek ook beluisteren via mijn podcast.

Gemeente van de Heer

1         Niet langer in quarantaine.
Als je Corona hebt moet je in quarantaine. Geen contact met je huisgenoten, familie en collega’s. Je bent besmettelijk.

Quarantaine opgeheven.
Als Jezus de Bergrede heeft uitgesproken, komt er iemand naar hem toe die huidvraat heeft (lepra). Een zeer besmettelijke ziekte. Had je die ziekte dan leefde je in strikte quarantaine. Je woonde niet bij je familie maar ergens achteraf, waar mensen geen last van je hadden.

quarantaine unsplash

Besmet. Afstand houden. In isolatie leven. Wat nu als dat een leven lang duurt? (foto unsplash).

Je kon niet met de gelovigen mee naar God in de pelgrimstocht naar de tempel (Psalm 121). Bij gebrek aan goede medicatie kon het een leven lang quarantaine betekenen.

De zieke smeekt Jezus om genezing. Dat Jezus grote wonderen deed, was in de wijde omgeving bekend (Matteüs 4:23-25[i]). Jezus geneest hem. Jezus doet dat door zijn hand uit te strekken, hem aan te raken en het bevel te geven dat de man rein moet worden (Psalm 33). De man is niet alleen beter. Zijn quarantaine is voorbij. Hij kan gaan leven; meedoen met zijn familie en medegelovigen. Hij kan naar Gods tempel (Matteüs 8:4) om God te danken (Psalm 116).

Bij het hemelse koninkrijk horen.
Direct daarna komt iemand naar Jezus die op een andere manier in quarantaine leeft. Hij is een overste in het Romeinse leger. In die zin is hij net zo goed als die man met huidvraat een buitenstaander. Niet omdat hij ziek is maar omdat hij een heiden is. Ook al heeft hij ontzag voor God (Lucas 7); hij hoort niet bij Gods volk, kan niet met hen meedoen in hun leven, hun godsdienst (cf. Matteüs 10:5 en vooral 15:21-28[ii]).

Net als de zieke met huidvraat spreekt deze legeroverste Jezus aan met ‘Heer’ (cf. Matteüs 7:21[iii]). Een gewaagde uitspraak als je bedenkt dat hij in dienst staat van een Romeinse Heer; Herodes en, uiteindelijk, de keizer. De overste erkent Jezus’ gezag (Matteüs 7:29). Zoals hij zelf soldaten onder zich heeft die handelen op zijn commando, zo zal hij vertrouwen op Jezus’ woord van genezing (Matteüs 8:8 en 9).[iv]

Jezus spreekt een woord en de slaaf van deze legeroverste geneest (Matteüs 8:13). Maar net als bij de man met huidvraat is het wonder bij deze legeroverste groter dan de genezing alleen. Dat hoor je aan wat Jezus zegt. Jezus spreekt over het grote geloof van deze buitenstaander. Daar is Jezus verbaasd over. Voordat Jezus geneest zegt hij eerst iets over dat grote geloof. Jezus zegt iets schokkends. Jezus zegt dat veel ‘buitenstaanders’ feest zullen vieren in het koninkrijk van de hemel terwijl de erfgenamen zelf, Gods eigen volk, ‘buitenstaanders’ zullen worden; zij zullen terecht komen in de buitenste duisternis (Matteüs 8:11 en 12).

Deze woorden zijn een belofte en een waarschuwing om hem, Jezus, serieus te nemen – en niet alleen ‘perplex’ te staan (Matteüs 7:28).

Jezus geneest allen.
Direct daarna beschrijft Matteüs nog een genezing  van Jezus. De schoonmoeder van Petrus geneest omdat Jezus haar aanraakt (Matteüs 8:14). En Jezus geneest mensen die bezeten zijn door slechte geesten. Ze worden, net als de man met huidvraat, beter vanwege een enkel woord van Jezus (Matteüs 8:16).

2         Jezus’ macht. Jezus is Heer.
Gemeente, deze indrukwekkende gebeurtenissen moeten gezien worden met de Bergrede als achtergrond. De Bergrede eindigt ermee dat mensen perplex zijn omdat Jezus leert met gezag, met macht (Matteüs 7:28 en 29).[v] Fijn dat je onder de indruk bent van Jezus. Maar erken je Jezus ook; ga je in hem geloven? Matteüs laat zien wat er gebeurt als mensen dat doen (Matteüs 7:24):

  • De zieke man erkent Jezus’ gezag en kan zijn leven (weer) oppakken.
  • De machtige legeroverste erkent Jezus’ gezag en hoort ineens bij het hemelse koninkrijk (Efeze 2:19) – en zijn slaaf geneest.
  • Ziekte en demonen verdwijnen als ze onder Jezus’ gezag worden gebracht.

Het gezag van Jezus, zijn macht, maakt een eind aan alle ellende. Geeft leven. Geneest. Her-schept.

Te midden van de mensen.
Kijk hoe Jezus optreedt, gemeente. Ezechiël had geprofeteerd dat God zelf herder wilde zijn van zijn volk. Niet van ‘bovenaf’ maar te midden van zijn volk (Ezechiël 34).[vi] In Jezus is God die goede herder.

Er staat verschillende keren dat Jezus de mensen aanraakt. Dat valt extra op omdat blijkt dat Jezus genoeg heeft aan een bevel/woord. Maar zo dichtbij is God in Jezus gekomen. Hij pakt de zieken vast. Pas op Jezus – dan word je zelf ook onrein (Matteus 15:1-20[vii])! Maar Jezus doet het. Jezus wil meegaan naar het huis van een heiden (Matteüs 8:7). Niet doen Jezus – als je met zo’n iemand omgaat dan hoor jij straks ook niet meer bij Gods volk! Maar Jezus wil het. Zo worden mensen genezen. Zo komen ze uit hun isolatie en mogen ze deel uitmaken van het geluk van Gods koninkrijk. Dankzij Jezus.

Onze ziekten heeft hij op zich genomen.
Als Matteüs hierover nadenkt, schiet hem het woord van Jesaja te binnen:

Jezus nam onze ziekten weg en heeft onze kwalen op zich genomen
(Matteüs 8:17, Jesaja 53:4).

Een bijzonder woord. Want ja; de ziekten zijn weg. Maar hoe neemt Jezus die kwalen dan op zich? Er staat bijvoorbeeld niet dat Jezus zelf huidvraat krijgt op het moment dat hij die zieke man geneest. Maar Jezus raakt hem wel aan. Zo komt hij in contact met ziekte en onreinheid. En zo doet Jezus steeds (Matteüs 9:9-13).[viii] Hij komt in contact met melaatsheid, koorts, bezetenheid.

jezus aan kruis freebibleimages

Jezus neemt onze ziekten op zich en draagt die de wereld uit. Zo geneest Jezus. (foto freebibleimages)

Jezus gaat om met zondige mensen, met zonde en de gevolgen daarvan. Zo neemt hij onze ziekten en ellende op zich en draagt die aan het kruis de wereld uit (1 Petrus 2:24).[ix]

3         Jezus’ kracht in zijn gemeente.
Gemeente, geloof in Jezus en blijf in hem groeien. Dit gedeelte zet ons stil bij minstens twee dingen.

Gebed bij ziekte.
Allereerst het omgaan met ziekte. Wat een ellende brengt ziek-zijn met zich mee. Je hebt bijvoorbeeld COVID gehad en worstelt met de gevolgen daarvan. Of je blijkt een ziekte te hebben waarvan, naar de mens gesproken, de verwachting is dat je ermee moet leren leven. Of een beperking die een flinke domper op je leven zet. De schepping zucht (Romeinen 8).

We hebben, gelukkig, de klaagpsalmen om het in geloof uit te schreeuwen naar God. Gebruik die liederen. Vooral, gemeente: we hebben Jezus en, in hem, elkaar. Zijn oneindige macht geeft Jezus na Pasen aan zijn discipelen (Matteüs 28:18). We vieren dat a.s. donderdag op Hemelvaartsdag.

Denk niet klein van Jezus en van wat hij ons geeft! Gemeente, jullie leven veel met elkaar mee. Dank God voor de Geestesgave van onderlinge verbondenheid (Filippenzen 2). Dat is de basis die nodig is om in Jezus’ naam te bidden. Zo heeft Jezus het gezegd (Matteüs 18:9[x]). Zo leeft en doet de eerste gemeente (Handelingen 2:46 en 47, 4:23-31).

gebedshanden unsplash

Als je voor elkaar bidt, draag je elkaar op aan Jezus. Denk groot van zijn macht. (foto unsplash)

Zo bidden we voor elkaar. Als we bidden dan zijn we Jezus’ handen die uitreiken en de ander aanraken, naar Jezus dragen. We bidden. Vol vrijmoedigheid en verwachting. Om genezing. Om herstel. Om liefde, geduld en volharding. Om te zien welke weg de Heer voor ogen heeft. Voor alles wat nodig is. Gemeente, houd ook hierin Jezus voor ogen. Hij maakt alles nieuw. Op zijn dag zal hij voltooien waaraan hij al zo lang begonnen is.

De ander zien.
Het tweede is dat we in Jezus’ naam omzien naar anderen. Makkelijk kun je aan een ander voorbij lopen. Heb je niet genoeg aan jezelf? Maar we volgen Jezus die ieder ander liefhad en diende. Het is goed en belangrijk om als gemeente uit te reiken. Denk aan Staartlicht waarbij dit al zo lang gebeurt. Dat je laat merken interesse in de ander te hebben. Een praatje te maken. Te helpen, mocht dat nodig zijn. Denk aan de inloopochtenden in onze kerk. Dat we onze kerk openzetten en mensen welkom heten. Samen een kop koffie drinken. Elkaar ontmoeten en spreken. Denk aan verschillende diaconale projecten in de stad. Of aan het gesprek dat je aanknoopt met je collega. Dat je bidt voor iemand waarvan je weet dat die het moeilijk heeft. Of geen grote mond teruggeeft als iemand jou misschien niet helemaal fair behandelt. Jezus leert ons dat deze ‘kleine’ dingen belangrijk zijn in en voor zijn grote koninkrijk.

Ik rond de preek af. Gods zoon Jezus is een nederige dienaar geworden om ons te verlossen. Dat deze nederige dienaar Gods zoon is laat hij zien door zijn oneindige macht. Erken deze nederige dienaar als jouw machtige koning. En leef zo tot zegen voor de ander.


Zie Trouw, wijsheid en macht van de Drie-ene God. Inleiding prekenserie Matteüs (2019-2021).

[i] Zie preek over het begin van Jezus’ optreden, tweede deel Matteüs 4.
[ii] Vooral in Matteüs 15 wordt duidelijk hoe de verhoudingen liggen; de niet-Joodse wordt vergeleken met een (onreine) hond. Zie preek Matteüs 10:34 en preek Matteüs 15:21-28 (biddag).
[iii] Zie preek over het slot van de Bergrede.
[iv] Het gezag waaraan de centurio zich onderworpen weet, kan over Herodes gaan. Maar in het verband van vers 8 en 9 is eerder te denken aan het erkennen van Gods gezag dat zich uit in Jezus’ daden en woorden (zie preek over het slot van de Bergrede waarin het gaat over Jezus’ gezag). Augustinus legt het zo uit dat de centurio zichzelf neerzet als een mens en Jezus als God (Sermo 62a in Van Aangezicht tot aangezicht. Ambo Klassiek 2004).
[v] Zie preek over het slot van de Bergrede.
[vi] Zie Hoe God Herder is. Preek Ezechiël 34.
[vii] Zie preek over Matteüs 15:1-20 over de vraag wat een mens onrein maakt.
[viii] Zie preek Matteüs 9:9.
[ix] Zie preek 1 Petrus 2:24. Van Bruggen (CNT) zegt dat het niet gaat om het plaatsvervangende (ziek-zijn) van Jezus. Zo legt Van Bruggen Jesaja 53 ook uit. Volgens mij doe je dan tekort aan Matteüs 8:17 en zeker aan Jesaja 53. Plaatsvervanging (Jezus in mijn plaats) is zowat het belangrijkste dat te zeggen is als het gaat om de menswording van Gods zoon. Het element dat Jezus mensen aanraakt (en daarmee zichzelf besmet) ontbreekt bij de uitleg van Van Bruggen over Matteüs 8:17. In dat aanraken ligt m.i. een belangrijke aanwijzing als het gaat om het plaatsen van Jesaja 53 bij Matteüs 8 (zie mijn preek). Terecht wijst Tom Wright (Matthew for everyone) erop dat christenen niet te snel moeten denken aan Golgota bij teksten als Matteüs 8:17; Jezus geneest heel het leven, gedurende al zijn daden. De andere kant is er echter ook. Deze tekst kun je niet lezen zonder aan Golgota te denken. Zie verband tussen genezen en vergeven van zonden in de in deze voetnoot genoemde preek over 1 Petrus 2:24. En zie het vervolgonderwijs van Jezus in Matteüs waarin hij spreekt over wat een mens werkelijk onrein maakt, preek Matteüs 15:1-20.
[x] Zie korte introductie over preken over Matteüs 18.

Voorbeeldliturgie

Welkom (ouderling van dienst)

Votum:

Voorganger: Onze hulp is in de naam van de Heer
Gemeente: Die hemel en aarde gemaakt heeft
Voorganger: Die trouw houdt tot in eeuwigheid
Gemeente: en niet laat varen het werk van Zijn handen
Allen: Amen

Groet (predikant)
Amen (gemeente)

Psalm 93: 1 t/m 3 DNP https://www.denieuwepsalmberijming.nl/berijmingen/psalm-93

Gods wet
Jezus vol liefde (canon, 2x) GK 164

Gebed

Kindermoment
Laat je licht maar schijnen, OTH 538

Lezen Matteüs 8:2-17
Psalm 116 DNP 1, 3 en 8 https://www.denieuwepsalmberijming.nl/berijmingen/psalm-116

Verkondiging
Bless the Lord, my Soul OTH 30 (Psalm 103): alle (twee) verzen

Er is een verlosser OTH 557 (Geloofsbelijdenis)

Dankgebed en voorbede, afgesloten door
Onze Vader (hardop samen uitgesproken)

Collecte, luisterlied Joe Cocker – You Are So Beautiful

GK 147: 1 en 4 Maak muziek voor God de Vader

Zegen
Amen (gemeente)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.