Heaven is for real. Preek oudjaar 2014

Preek oudjaar 2014. Lezing: Genesis 1 en Openbaring 21:1-5.

Gemeente van de gekruisigde Jezus

1         Is de hemel echt?
Nog even en 2014 is verleden tijd. Je zit hier en hebt je eigen terugblik. Misschien een jaar waarop je met veel blijdschap terugkijkt. Of juist een jaar waarvan je zegt: ik hoop dat het nieuwe jaar echt anders, beter is. We komen samen als gemeente van Jezus. We kijken in hem terug en vooruit.

Dichtbij voor ons land kwam de ramp met MH-17. Plotsklaps zoveel levens voorbij. Nog lang zal die ramp ons bezighouden. In de eerste plaats denken we aan de vele nabestaanden. Ons gebed is voor hen. Een ander opvallend, ingrijpend wereldgebeuren is de dramatische opkomst van IS. Te afgrijselijk voor woorden wat dit monster doet. En je wordt stil als je beseft dat het Westen niet losstaat van de ontstaansgrond van deze terreurgroep.

Gemeente: hoe kijk je terug op een jaar? Zo rond en oud en nieuw kan zich, net als bij een ingrijpende gebeurtenis, het besef ineens aan je opdringen: je leeft maar éven. Je bent mens. Een sterfelijk mens. Normaal sta  je daar niet bij stil. Je leeft. Je leeft nu. Maar op oudjaar is dat anders. Een jaar gaat voorbij. Sommige levens houden zomaar op. Míjn leven houdt eens op.

En dan? Wat gebeurt er als je leven ophoudt, als je sterft?

Is er meer? Geloof jij dat? Is er zoiets als de hemel? Is het daar goed? Geeft je dat ook vertrouwen? Of denk je: ik leef nu. Als ik een keer sterf ga dan zie ik dat vanzelf wel. Ik las laatst dat een predikant aan z’n gemeente vroeg: wie van jullie wil er graag naar de hemel? Nou; hij had net zo goed kunnen vragen wie er na de kerkdienst nog even wilde nablijven om wat rommel op te ruimen. Wat een enthousiasme. Waar zit dat in?

Vanavond gaat het over de hemel. Een tijd geleden kreeg ik de vraag van iemand uit de gemeente of ik wilde preken naar aanleiding van het boek: Heaven is for real, in het Nederlands: De jongen die in de hemel was. Het boek is verfilmd en draait ook in NL. Kort gezegd: een jongen van vier jaar, Colton, wordt zo ernstig ziek dat hij bijna sterft. Tijdens zijn operatie waarin artsen voor zijn leven vechten, maakt hij iets bijzonders mee. Hij komt in de hemel terecht. Het is een prachtige ervaring. Hij ontmoet overledenen; bijbelse figuren en familieleden. Iedereen is in de bloei van z’n leven, heeft een lichaam in de bloei van het leven. Er is geen oud of jong. Colton ziet Jezus; een vriendelijke man met mooie ogen. Als hij van zijn ziekte herstelt weet Colton allerlei dingen te vertellen die hij niet weten kon. Bijvoorbeeld dat hij een nog een zusje had; z’n moeder had een miskraam.

Het boek intrigeert. Dat merk je aan de vele reacties. Op verschillende niveaus raakt het. Voor het gevoel van westerlingen kan God niet bestaan. En dan krijg je zo’n verhaal. Niet van een filosoof of hersenwetenschapper ofzo maar van een jongen van vier. Niet voor niets werd er in de VS door een recensent gezegd dat er niets tegenin te brengen valt. Het boek roept ook heel wat op. Op persoonlijk, existentieel niveau. Waar zijn je geliefden die gestorven zijn? Je vader, moeder? Je zoon. Je broer of zus. Je echtgenote. Wij geloven dat wie in Jezus sterft geborgen is, terecht. Maar hoe is het met hen? En wat zegt hun leven voor ons leven? Zie je elkaar terug zoals het boek Heaven is for real vertelt? Of is het niet goed zo te denken, leven? En God geeft ons toch hier, in dit nú, een plek; moeten we het verborgene niet aan en bij God laten?

Iemand mailde me dit toe:…..vertelde dat…..is gestorven. Dit zei ze:

‘Sinds het overlijden van …ben ik bewust gaan nadenken over de hemel. Waar is … nu? Hoe gaat het met …? Wat weet ik eigenlijk van de hemel en kijk ik daar naar uit? In mijn beleving was de hemel altijd heel ver weg, en abstract. Ik kon mij er niets bij voorstellen. Hele dagen zingen in een wit gewaad? Voor eeuwig daar zijn en God loven? Het boek Openbaring geeft weer hoe ik erover dacht: onwerkelijk, onbegrijpelijk en om je niets bij voor te stellen. Ik dacht dan ook: laat mij eerst maar mijn aardse leven leven. Een opleiding volgen, trouwen, kinderen krijgen: het leven leven. Als ik oud en grijs ben, is het vroeg genoeg om naar de hemel te gaan 😆.’

Ja. Zo denken wij (komisch is het boek Erik of het klein insectenboek van Bomans; een jongen in de hemel die het aandurft om te wiebelen, krijgt van een engel een veeg uit de pan). Het boek De jongen die in de hemel was is echt anders. Het is feest om in de hemel te zijn. Bij Jezus te zijn. Met een andere blik te kijken naar wat er op aarde gebeurt. Als je dan in de tijd dat iemand sterft het boek Heaven is for real leest, word je daar blij van. Gestorven heiligen zijn goed terecht. Klein en groot. Ze zijn met hun naam bij God bekend. Jezus geeft hoop. De dood is niet het einde. God is het einde!

Gemeente: zo blikken we terug en kijken we verder. God gaat verder; met dit jaar. Met ons leven. Met zijn plan met de wereld. God laat het werk van zijn handen niet los. De hemel is echt want God is echt; Hij is echt God van dit jaar. Van ieder uur. Van elke minuut en seconde. Van ieder leven. Zijn trouw omringt ons leven en sterven.

2         Wélk nieuws klinkt?
Tegelijk zullen we nog iets beter moeten kijken als het vandaag over de hemel gaat. Juist in een samenleving die zich zo op materie en op het nú richt, is er veel vraag naar én ook veel aanbod van ‘meer’. ‘Meer’ dan wij kunnen zien. Het boek Heaven is for real is wat dat betreft niet uniek.

Denk bijvoorbeeld aan het bekende boek van de cardioloog Pim van Lommel Eindeloos bewustzijn (2007). Van Lommel ondervraagt patiënten die op de operatietafel een zogenaamde Bijna Doodervaring (BDE) hebben gehad. Ook zij hebben veel indrukwekkende verhalen. Toen dat boek uitkwam en Van Lommel daarmee de boer op ging trok hij volle zalen. Mensen zijn nieuwsgierig. Is er meer? Wat dan?

Denk ook aan talloze (fragmenten van) films: Gladiator, Into the wild, Sixth Sense, enzovoort. Daarin is steeds leven buiten dit ons bekende leven in beeld. Een leven waarin het vaak goed en aangenaam is. Onze cultuur is er vol van.

De vraag is dan ook: wat willen de verhalen of beelden nu eigenlijk zeggen? Ik las bijvoorbeeld een verhaal dat wel wat lijkt op het verhaal van Colton. Het is wat minder bekend geworden maar daarom niet minder interessant. Het is een verhaal van een neurochirurg, Eben Alexander, die zes dagen in coma lag. Hij heeft volgens eigen zeggen toen inzichten gekregen van God en reist nu als een profeet de wereld door om die inzichten aan anderen bekend te maken.

Sommige inzichten klinken gewoon goed (al zijn ze niet echt nieuw of  ‘schokkend’). Maar andere inzichten zijn tegengesteld aan wat de Bijbel vertelt. Bijvoorbeeld dat slechte mensen in een volgend (aards) leven voor hun gedrag moeten boeten, mogelijk in een miserabel leven dat ze dan leiden. De Bijbel geeft gelukkig een heel ander antwoord. Mensen kunnen inderdaad een miserabel leven hebben. Maar God heeft in Jezus ons miserabele leven op zich genomen. En zo is er hoop voor iedereen. De Bijbel kent geen cyclisch beeld. God is Schepper van je leven en neemt dat leven serieus. Een mens leeft een keer; Jézus zal daarna een oordeel uitspreken (bijvoorbeeld Hebreeën 9:27, 28).

Kortom: met dat er dus een behoorlijke markt is voor hemelse ervaringen komt het erop aan om te onderscheiden. Aan de ene kant dankbaar en open te zijn voor wat er hierin op je afkomt. Volgens mij is de reactie van christenen die zeggen: ‘alleen de Bijbel, kom me verder met niks aan’ te kort door de bocht. Aan de andere kant ook kritisch te zijn en niet (zomaar) alles aan te pakken.

Heaven is for real geeft genoeg om te aanvaarden. Dat Jezus de kern is van het goede nieuws. Zelfs het spirituele blad Happinez, las ik, heeft die boodschap opgepakt J. En dat God ook ongeboren, in de moederschoot gestorven levens kent en borgt. In de Dordtse Leerregels worden ouders getroost die hun kinderen op jonge leeftijd aan de dood verliezen. En dat God niet de God van enkelingen is maar van alle mensen die Hij redt; dat er blijvende verbondenheid is tussen de gelovigen daar en hier.

Tegelijk staan er in het boek ook dingen die merkwaardig zijn, vragen oproepen en een gezond geloofsleven in de weg kunnen staan. Maar goed; deze dingen liggen mijns inziens niet aan Colton maar bij zijn vader. Hij is predikant en heeft het boek geschreven. Hij had ook (een betere) Bijbelkenner/theoloog moeten zijn toen hij dat deed όf gewoon de ervaringen van zijn zoon kunnen laten staan. Ik denk dat het boek dan veel sterker was geweest.

Een paar voorbeelden. In de uitgesproken preek zal ik er een paar kort aanstippen. Ik geef de voorbeelden hierom: de ervaring van de jongen kun je mijns inziens prima laten staan. Tegelijk is het voor de lezer niet na te gaan wat ervaring is en wat de uitleg ervan is. Als er bij dat laatste merkwaardige dingen staan, is het gewoon goed daarbij stil te staan. Gedeeltelijke kom ik er in deze preek verderop op terug.

Dat je op grond van hemelse ervaring zegt dat je je familie straks ontmoet en (beter) leert kennen terwijl de Bijbel steeds zegt dat het bij de opstanding zo ánders is dan in het hier en nu (Matteüs 19 en 22, 1 Korintiers 15, Openbaring 21). Het een sluit het ander niet uit, ik wil er onder punt 4 iets meer van zeggen. Maar de suggestie wordt gewekt dat je verder gaat waar je gebleven was. Met alle nadruk op Gods trouw en de troost die dat geeft, raak je tegelijk snel kwijt dat God zo eindeloos veel groter is dan wij denken of beseffen (Matteüs 22:29).

Een ander voorbeeld dat tegen het eerste voorbeeld aanligt. De hemel (waar je naartoe gaat als je sterft) en de níeuwe hemel en de aarde lijken een en dezelfde realiteit te zijn in Heaven is for real. De Bijbel spreekt van ‘een eerste hemel en aarde’ en een ‘nieuwe hemel en aarde’ (Openbaring 21). De ‘nieuwe hemel en aarde’ worden genoemd nadat Gods oordeel over alles en allen heeft geoordeeld (Openbaring 20). (Dit wil mijns inziens ook weer niet zeggen dat critici van het boek Heaven is for real gelijk hebben dat dit boek Gods oordeel ontkent. Wíj kunnen niet buiten de tijd om denken – terwijl God de Schepper is, ook van de tijd. In die zin is het de vraag hoe onze tijd hier en de hemelse werkelijkheid zich tot elkaar verhouden.)

Dicht tegen deze twee voorbeelden aan nog een voorbeeld: de idee dat je in de hemel een nieuw lichaam zou hebben dat altijd in de kracht van je leven is (zie ook verderop in deze preek, onder punt 4).

Nog een voorbeeld. De idee lijkt te zijn dat een kind (Colton) een soort van onschuldige, onbevangen eerlijkheid heeft die leidend zou moeten zijn voor gelovigen. Zo wordt Matteus 18:3 (het motto van het boek) blijkbaar uitgelegd. Colton wordt boodschapper en gids genoemd en als zodanig behandeld door zijn vader. Laat liever gewoon zijn ervaring staan en doe daar niet zo ‘hemels’ over.

Een laatste voorbeeld betreft de uitleg dat er in de hemel gevochten zou moeten worden om de Satan uit de hemel te houden (hfst.25). Zie de (niet)uitleg van Lucas 10:18 door Coltons vader. Zie ook Openbaring 12 waar de overwinning van Jezus de garantie is dat de duivel geen grond meer heeft in de hemel. Satan klaagt ons niet aan – zoals soms in het Oude Testament gebeurt – maar de opgevaren Jezus bidt in de hemel voor ons (1 Johannes 2:2). Satan wordt op aarde geworpen en is zo extra gevaarlijk voor de aarde.

Had de schrijver meer werk gemaakt van dit boek dan had het beter kunnen landen.

3         Jesus is for real!
Terug naar de hemel. Wat is het goede nieuws daarvan? Dat er een hemel is? Voor het goede nieuws van de hemel gaan we terug naar Genesis. Zoals we dat dit jaar steeds doen, als we het  bijvoorbeeld over het jaarthema relaties hebben. Heb je gehoord wat Genesis zegt over de wording van hemel en aarde? Is het je opgevallen? Vooral wat daar níet staat? God maakt scheiding: iets boven en iets onder de wateren (1:6-8). Aarde en hemel. Punt.

Hé. Wat mist hier? Steeds staat er dat wat er op de aarde geschapen wordt ‘goed’ is (tof). Elke keer. Als een refrein. Bij de mens zelfs: zeer goed. Maar bij de scheiding van hemel en aarde blijft dat goede uit. Het is er; de scheiding. Maar het wordt niet goed genoemd. Wat is dan wél goed? Het staat er niet.

Nog zo iets opvallends in Genesis. In de lange lijst van mensen die leven en sterven, Genesis 5, staat daar ineens Henoch. Hij leeft in nauwe verbondenheid met God (5:22). Ineens is hij er niet meer. Is hij in de hemel? Genesis zegt: God nam hem weg. Punt. Het zit blijkbaar in de nauwe verbondenheid met God. Dat is goed. Heel goed. Of je nou leeft of sterft. (De hemel is ook maar een schepping; de hoogste hemel kan God niet bevatten – 1 Koningen 8:24).

Het is op oudjaar niet de plek om bijbelse ontwikkeling over de hemel te bestuderen. Maar de lijn die Genesis op dit punt schetst wordt alleen maar sterker. Wat zegt de diepgelovige Bijbelkenner Paulus over zijn leven en sterven? Als ik blijf leven, zegt hij, kan ik resultaat halen. En dat is mooi en belangrijk. Maar sterven is meer. Dat is winst want dan ben ik…bij Christus (Filippenzen 1); dat is het allerbeste.

Zeg eens: is dat een verhaal waar jij wat mee kunt? Henoch die er opeens niet meer is. Paulus die sterven winst noemt – en niet omdat zijn leven voltooid is, zoals wij dat vandaag noemen. Of begin je nu onrustig op je stoel heen en weer te wiebelen? Ja, maar….

Hoe kijk jij terug op een jaar dat bijna voorbij ging? Wat is winst voor jou? Welke plannen maak je voor volgend jaar en hoe doe je dat? Een christen ziet niet alleen een klok die de tijd weg tikt. Een jaar voorbij. Een lichaam dat ouder wordt. Een christen beseft niet alleen hoe kwetsbaar het leven is. Of hoopt vooral het beste voor een nieuw jaar.

De dag van Jezus komt. Sterker: met hem is het goed te leven. Zoals Paulus het elders zegt: of je nu leeft of sterft; je bent van de Heer. Want Christus is gestorven en weer tot leven gekomen om te heersen over de doden en de levenden  (Romeinen 14:7-9), HC 1). De BGT vertaalt Kolossenzen 3 heel mooi door te zeggen dat met Jezus leven ‘hemels leven’ is (3:1). Je bent immers met Christus gestorven én opgestaan (Kolossenzen 3, Romeinen 6).

Jezus is for real! Hij zelf is het goede nieuws; van de hemel en van de aarde. Hij is gestorven. Is ons voorgegaan. Hij is het.

Dat zijn grote woorden. Dat is zo. Toch; wij kunnen dat ook wel eens ervaren. Iemand vertelde me eens dit over sterven en de hemel:

’s nachts kreeg ik een stressaanval, begon helemaal te trillen en mijn hart sloeg op hol. Het was het moment dat ik dacht, nu is het afgelopen, ik ga dood. Het rare was dat ik van binnen een soort rust ervoer. Ik was op dat moment niet bang om dood te gaan, het voelde goed, want ik zou naar de hemel gaan. Ik ben altijd best bang geweest om dood te gaan, maar sindsdien is dat weg…

Herken je er iets van? Er ligt een hand onder je leven. We zijn gevonden. Tot in onze ervaring van de dood. Misschien zeg jij: ik geloof/hoop dat heel erg maar merk/ervaar dat niet of nooit. Dat kan. Het is bijzonder als God het je geeft. Zoals het bijzonder is dat God Colton liet zien dat Hij en de hemelse werkelijkheid echt is. Maar laten wij elkaar op dit soort punten ook helpen. Christus is een hele, holistische Heer: heel dit leven. En alles wat komt.

4         God maakt alles nieuw.
Het is goed om nog een stap te zetten, gemeente. Colton zag de hemel. Altijd frisse, jeugdige lichamen. Hij zag Jezus als een vriendelijk mens met stralende ogen. Geloof jij het? Ik wel, heb geen behoefte om daarop af te dingen. En weet je getroost als iemand van wie houdt stierf. God is eindeloos trouw.

Tegelijk is er meer. Jezus is vaker gezien. Juist door mensen die God heeft gebruikt om de basis te leggen voor de verspreiding van het evangelie. Saulus werd persoonlijk door Jezus geroepen (Handelingen 9). Jezus riep hem niet als een vriendelijke man. Hij riep hem als hemelse Heer voor en door wie Saulus compleet verblind en gedesoriënteerd raakte. Nog een voorbeeld. Johannes die naast Jezus lag aan het Pesachfeest ziet Jezus op zijn stokoude dag nog eens. Maar dan niet als boezemvriend. Als dood valt Johannes neer voor de hemelse heerlijkheid van de Heer (Openbaring 1).

Wij kunnen Jezus niet opsluiten in onze persoonlijke ervaringen – al doen die er allemaal toe. Jezus is Heer. Jezus is in de eerste plaats zichzelf. Die zich blijkbaar op zoveel manieren bekend maakt; aan wie en hoe hij dat wil.

Waarom is het belangrijk dat te beseffen? We sluiten een jaar af. Je ziet krommigheid in je eigen leven. We hebben in de gemeente ingrijpende gebeurtenissen meegemaakt. Je staat stil bij verdriet. We zien zoveel onrecht in de wereld. Ons bestaan schreeuwt om een hemelse Heer die weet wat onrecht is. Maar net zo goed een die het ook áánkan. Dat is Jezus. Jezus is zo vriendelijk dat hij kinderen uitnodigt. Jezus is zo goed dat hij gestorvenen een goede, veilige plek geeft om te leven. Maar ook alle onrecht recht zet. In Jezus maakt God álles nieuw. En dat doet God ook voor allen. Hij is heerlijk, holistisch God.

Het is belangrijk deze verdere stap te zetten. Ook hierin: Colton ziet altijd frisse en jeugdige nieuwe lichamen van gestorvenen. Geloof jij dat? Ik wel.

Tegelijk geldt ook hier dat wij de hemelse werkelijkheid niet kunnen beperken tot onze eigen ervaring – ook al doet die er toe. In Openbaring staat er een in dit verband opvallend tekst. Johannes ziet daar in de hemel zielen (hoofdstuk 6). Zielen – geen lichamen. Blijkbaar kunnen die zielen gezien worden. Hoe en wat; het staat er niet. Deze zielen hebben het bepaald niet fijn. Ze schreeuwen het uit. Het zijn gestorven martelaren die schreeuwen om definitief ingrijpen van God. Om recht! Dat is hemelse werkelijkheid die ook de aarde aangaat.

Waarom is het belangrijk om ook hiernaar te luisteren – al is het op het eerste oog niet fijn. Nou, laten we nog eens kijken naar dit jaar. Wat was het eerste wat gezegd werd na de ramp van MH-17? In de eerste plaats: bring them home! We willen onze geliefden terug. En gelijk daarbij: en we willen achterhalen wie dit heeft gedaan. Natuurlijk. Recht! Wie kan dat, als we gelijk zien dat iedereen naar elkaar wijst en razendsnel alle bewijs wegmoffelt? Onze wereld schreeuwt om een dag van recht. We hebben niet alleen stralende lichamen nodig die de pracht van Jezus laten zien. Ook bloed, onrecht, sporen van marteling en dood moeten zichtbaar worden. We hebben niet alleen de hereniging nodig van gezinnen en families, al danken we God dat dat bij Hem mogelijk is. God wil genezing geven aan de vόlken (Openbaring 21:24 en 22:2).

We hebben een holistische Heer nodig die uit ervaring weet wat lijden is. Onrecht. En een die dat áánkan. Daarover Heer is. Die ook Heer is niet van een gezin of een natie maar over alles en allen. Dat is Jezus. In hem maakt God echt alles nieuw.

Gemeente: we sluiten dit jaar af. We kijken vooruit. Is de hemel echt? Godzij dank: ja. Want God is echt. De Bijbel stopt niet bij de scheiding van hemel en aarde. We horen een bericht van God die alles nieuw maakt, door oordeel heen. De scheiding tussen hemel en aarde is dan ook opgeheven. Niet omdat er geen hemel en aarde meer is. Maar omdat God zelf neerdaalt. In haar midden woont (Openbaring 21:3). Dat is meer dan ‘zeer goed’ van Genesis.

We sluiten dit jaar af. Je denkt vandaag aan wie gestorven zijn. Hebben wij daar met ons protestantse geloof moeite mee: om te bidden tot gestorvenen, een kaars voor hen op te steken, hen bij naam te noemen en ons met hen verbonden te voelen? Hebben we teveel rituelen uit de kerk en ons geloof gegooid? Dat is echt zonde/jammer. Bij God zijn hun namen bekend. Van grote en kleine mensen. God is trouw. Hij laat het werk van zijn handen niet los.

Daarom aan het einde van het jaar: lof aan de Vader, Zoon en Heilige Geest, van ons en alle leven de Schepper, Drager en Nieuwmaker.

2 thoughts on “Heaven is for real. Preek oudjaar 2014

  1. Lieve Ds. Haak,We hebben net vanmorgen op de vrouwenvereniging besloten dat we niet tot Maria bidden en ook niet tot onze overleden moeder. En nu zegt u dat het wel kan. Dan heeft het ex-katholieke lid toch gelijk. Moeten we dan in navolging van prof. van der Beek’s advies maar niet gewoon weer rooms worden? Hoe leg ik dat aan mijn medelid uit? Hartelijke groeten, Reinie

  2. Geachte mevrouw Van der Woude. Dank voor uw bericht. Het gaat me om blíjvende verbondenheid; Jezus overwon immers de dood. Volgens mij kun je daar vorm aan geven zoals ik dat beschrijf. Protestanten zijn veel gericht op het hier en nu (wat een kracht is) en missen dat besef van blijvende verbondenheid wel eens. Aanbidden van gestorvenen of hen een té hoge positie geven is niet christelijk, dat is zo. Op dit punt waarschuwen RK gelovigen vaak voor misverstanden; laten we hen daarin goed beluisteren. M.i. gaat deze vraag nier gelijk over het punt of we allemaal RKK moeten worden. Hartelijke groet. Matthijs Haak.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s