Wie is de profeet Hosea en hoe ziet zijn tijd eruit? Als je daarvoor oog krijgt, zie je gelijk dat profeten tot op vandaag zeggingskracht hebben. Deze preek is een vervolg op de preek van vorige week: Een onbegrijpelijke opdracht en een onvoorstelbare liefde. Het zal helpen om die preek eerst te lezen. Een voorbeeldliturgie staat onderaan de preektekst.

Gemeente van de Heer

1         God geeft perspectief.
Vorige week hebben we kennis gemaakt met Hosea. De profeet krijgt een bizarre opdracht. Hij moet trouwen met een prostitué. Zo stelt God, op een manier die past bij die tijd, zonneklaar de ontrouw van zijn volk aan de orde.

Perspectief.
Als je goed luistert ontdek je dat God niet zomaar kwaad is. In zijn oordeel zoekt God een manier om verder te komen met zijn (plan met zijn) volk. God had dat volk immers bevrijd om een licht te zijn voor heel de wereld. Die weg loopt dood vanwege ontrouw. Maar God houdt vast. Hij gaat verder door allereerst trouw te blijven aan zichzelf. God is immers rechtvaardig en barmhartig, ontrouw duldt Hij niet en Hij is barmhartig voor ieder die Hem zoekt. Zo komt er perspectief. Gods mensen zullen uiteindelijk heten: kinderen van de levende God (Hosea 2:1).

God komt tot zijn doel. Vergeet dit niet, gemeente. God kent jou. Hij kent je helemaal. Hij gaat zijn weg met jou. Vertrouw en volg Hem in Jezus. In het bijzonder als we vandaag het heilig avondmaal vieren. De vergeving van tekorten. De belofte dat God je nieuw maakt. Zo komt Hosea tot vervulling. Wie avondmaal viert weet: ik ben kind van de levende God. Niets kan ons scheiden van de liefde van God in Jezus Christus (Romeinen 8).

2         Meer dan rijkdom, meer dan macht.
Vorige week was de eerste kennismaking met Hosea. Vandaag een vervolg daarop. In welke tijd leefde deze profeet? Welke plek heeft zijn profetie te midden van de andere profeten?

De eerste aanwijzing vind je in Hosea 1:1. Een lijst van namen van koningen. Het loopt van koning Uzzia tot aan Jerobeam. Tijdens hun regering was Hosea profeet. Het zijn koningen van het tweestammenrijk Juda en het tienstammenrijk Israël/Efraïm. Want er was geen eenheid meer onder Gods volk. Na koning Salomo was het rijk (van David/Salomo) in tweeën gescheurd.

Je kunt denken: niet echt spannend. Wat maakt het uit, die namen van die koningen? Toch zegt zo’n lijst heel wat. Stel je dat jij iets zou vertellen over onze tijd. Dan zou je het bijvoorbeeld hebben over iemand als Putin. Dan denk je gelijk aan de oorlog die hij begon in Oekraïne. Alle ellende en onzekerheid daarvan.

Vertrouwd.
Een naam is niet zomaar een naam. Dat geldt voor nu. Dat gold voor toen. De profeet Hosea profeteerde met name in en tegen het tienstammenrijk Israël/Efraïm (waarschijnlijk komt hij daar zelf ook vandaag). Koning Jerobeam wordt als koning van dat rijk genoemd in Hosea 1:1. Dat gaat over Jerobeam II.

Jerobeam was een machtige koning. In zijn tijd was er een ‘gouden eeuw’. Veel welvaart. De beurs liep als een tierelier. Overwaarde van huizen en groei van bezittingen gaven zowat eindeloze mogelijkheden. De rent was laag en investeren een feest. Een geweldige tijd, economisch gezien. Maar niet voor iedereen…. In die tijd groeit Hosea op, ging hij naar school en moest hij een vakkenpakket samenstellen. Stel je voor. De wereld ligt aan je voeten. Alles kan. Wat wil je worden/bereiken?

Hosea wordt ongeveer 750 voor Christus geroepen om Gods profeet te zijn. En bij Hosea merk je geen hallelujastemming. Hij waait niet mee met de meewind van de gouden eeuw. Hij ziet iets anders. Mensen geven wel eens iets weg. Maar niet uit dankbaarheid omdat ze verloste mensen zijn. Mensen zijn ook wel godsdienstig. Maar niet van harte. Godsdienst is een product geworden (beelden in Bethel en Dan). Iets dat je erbij doet.

Een collega en tijdgenoot van Hosea, de profeet Amos, profeteert fel tegen allerlei maatschappelijke misstanden. Dat er onrecht heerst. Dat rijken alsmaar rijker worden en dat, aan de andere kant, steeds meer mensen onder het bestaansminimum leven. Dat er langere rijen voor de voedselbanken staan. Er gaat veel mis. Hosea laat dit soort protesten ook wel horen (Hosea 4:2vv). Maar Hosea heeft het vooral over de oorzaak van wat er krom is:

Mijn volk komt om doordat het met Mij (God) niet vertrouwd is
(Hosea 4:6. ‘Gebrek aan kennis’ zeggen oudere vertalingen).

Hoor je? Weer dat woord trouw. Niet vertrouwd met God. Ontrouw aan God. Daarmee opent Hosea 1. Zie je? Deze werkelijkheid gaat schuil achter de naam ‘Jerobeam’ (Hosea 1:1). Een wereld die los komt te staan van de levende God.

Chaos.
Er gebeurt veel in het leven van Hosea. Er komt een grote macht op; die van Assur. Het zijn onzekere tijden voor Israël. De sfeer slaat om. Men zoekt steun bij andere landen (Egypte). Het koningshuis is een chaos. Kort na elkaar volgt de ene koning de ander op. Hosea heeft maar liefst zeven koningen meegemaakt (2 Koningen 14-17). Dat valt op; dat hij de namen van die koningen niet noemt (Hosea 1:1). Alsof het toch niks (meer) voorstelt. De boel stort in elkaar. Samaria wordt ingenomen (722 voor Christus). Het tienstammenrijk gaat, gedeeltelijk, in ballingschap (Hosea 13) – om daar niet weer uit terug te keren.

Blijf luisteren.
Dit alles komt mee met die naam, die tijd. Zijn de profeten achterhaald? Kijk om je heen en je ziet dat er niks nieuws in de wereld is.

Vorige week hebben we al gezien dat het erom gaat de profeten niet af te schrijven maar in Jezus te kennen. Als je de situatie van toen in je achterhoofd houdt, geldt dat des te meer. Zowel in het Oude Testament (Psalm 49[i]) als in het Nieuwe Testament (Jacobus) wordt gewaarschuwd tegen rijkdom en zegt God dat Hij het goede wil voor alle mensen. Hosea blijft actueel. Als een van de redenen – niet de belangrijkste maar toch – van de grote ontkerkelijking die plaatsvond in ons deel van Europa na WOII wordt vaak gewezen op de enorme groei van welvaart. Dat gaat over bezit/geld. Maar vooral over wat Hosea aanwijst; vertrouwen. Waar leef je voor? Waar is je hart? Is er meer dan rijkdom en macht (Opwekking 544)? Hoe laat je dat zien?

3         Gods spreken en zwijgen.
Dan valt er nog wat op aan het begin van het boek Hosea. Niet alleen worden veel namen van koningen niet genoemd (zie hierboven). Opvallend is dat Hosea zoveel koningen uit (tweestammenrijk) Juda wel noemt. Vreemd. Hosea richt zich met name op dat andere koninkrijk. Als jij in Nederland woont en iets wilt zeggen over/tegen je land dan begin je toch niet over Duitse presidenten of het Belgische koningshuis? Je hebt het over hier. Mensen van hier.

Kritiek.
Waarom die namen van de koningen van Juda? Dat heeft te maken met het volgende. Allereerst klinkt daarin kritiek in door. Het tienstammenrijk zou zich moeten verenigen met Juda. Hun afgodendienst in Bethel en Dan opgeven en naar de Godsstad Jeruzalem komen. Als Hosea 1:6 en 7 zegt dat God Israël oordeelt maar Juda spaart kan dat slaan op de inname van Samaria (Israël) en de wonderlijke redding van Jeruzalem in die tijd (zie 2 Koningen 17 en 18).

Geschiedenis.
Dan is er nog wat. Aan het einde van het boek Hosea heeft men een dikke streep onder zijn profetieën gezet. Er staat:

Wie inzicht heeft doorgrondt deze woorden, wie wijs is neemt ze ter harte. Want de wegen van de HEER zijn recht; wie rechtvaardig is verlaat ze niet, maar wie verzet komt ten val
(Hosea 14:10).

Zie je? Bedenk: Samaria/Israël is al in ballingschap (Hosea 13) als deze zin onder het profetieënboek van Hosea wordt gezet. Juda heeft gezien dat Israël in ballingschap ging – en is ontsnapt (2 Koningen 18)! Maar in de profetieën tegen Israël richt God zich evengoed tot Juda. Dat blijkt uit de namen van de koningen aan het begin en uit het slotwoord van de profetie. Wees niet ontrouw (zoals het tienstammenrijk). Leef in eerbied voor God. Eeuwen later zegt God dit tegen jou en mij. De geschiedenis is niet een verhaal van/over feitjes maar een levende weg die God gaat met zijn mensen. Een weg waarop jij loopt. In jouw tijd. Onder de koepel van die ene, trouwe God; Vader, Zoon en Heilige Geest.

Hosea en Ezechiël.
Lukt het om trouw te zijn? Te doen wat God van je vraagt? Meer dan anderhalve eeuw na Hosea roept God priester Ezechiël (koninkrijk Juda). We hebben een aantal jaar geleden naar zijn profetieën geluisterd.[ii] Wat Ezechiël zegt doet je gelijk denken aan zijn voorganger en collega Hosea. Wat voorbeelden:

• In Hosea wordt (on)trouw uitgebeeld in een huwelijk. Zo gaat dat in Ezechiëls profetie ook (in woorden, Ezechiëls 16vv).[iii]
• Hosea spreekt over ‘de grote dag van Jizreël’ (Hosea 1:4, 2:2, cf. 2:18). Jizreël slaat op een stad die of een gebied dat bepalend is voor Israël. Wie dat heeft, heeft (bestuurlijk) zeggenschap over het land. Tegelijk gaat het over meer. ‘De dag van’ is een beslissend moment. God grijpt in. Ezechiël kent deze dag ook. Het heet bij hem ‘de dag van de HEER’ (Ezechiël 7, 37 e.a.).[iv] Wij kennen die dag net zo goed. Denk bijvoorbeeld aan liederen als ‘Op die dag’ en ‘Er is een dag’ (resp. Opwekking 818 en 585). Het is de dag van Jezus. Golgota en Pasen. Zijn komst in heerlijkheid. Met het oog daarop vieren wij het heilig avondmaal.
• Ze vinden geen gehoor. Zowel Israël als Juda gaan in ballingschap.

Soms is er wel een heel opvallende overeenkomst tussen de profeten (Hosea – Jeremia). Het is meer dan waarschijnlijk dat de profeten elkaar hebben beïnvloed. Dat die ene Geest hen allen in dienst nam om tot op vandaag tot ons te spreken (Nicea). Het punt is: hielp het? Helpt het? Als je kijkt naar Hosea en Ezechiël slaat de schrik je om het hart. Anderhalve eeuw na Hosea moet Ezechiël dingen zeggen die extremer en harder zijn dan de woorden van Hosea. Juda gaat eraan. Jeruzalem en de tempel gaan eraan. De les van Hosea 14:10 (‘neem deze woorden ter harte’) is niet geleerd. In totaal zet God zijn vele profeten zo’n tweeëneenhalve eeuw lang in om zijn volk op koers te houden, bij zijn trouw en goede instellingen.

Avondmaal.
Gemeente, laat dit tot je doordringen. Hoe vasthoudend is God. Hoeveel geduld heeft God. Ook met jou. En kijk naar God! God die ieder mensenhart kent en die ziet wat er in de maatschappij misgaat (Hosea, Amos) overziet ook de loop van eeuwen. Hij is werkelijk de Almachtige.

Want na al die koningen en profeten zwijgt God. God zwijgt in liefde (Sefanja 3:17). God zwijgt langer dan dat Hij sprak door zijn profeten. Helpt het om nog een profeet te sturen? Een ander groot of belangrijk persoon – zoals een koning – misschien? Het blijft stil.

En dan komt daar die mens aanlopen. Uit dat dorp van niks, Nazaret. Die mens zonder aanzien. ‘Kom naar mij met al je lasten. Mijn last is licht en mijn juk is zacht’ (Matteüs 11).

Onvoorstelbaar. Zo bevrijdt God – Hosea’s naam verwijst ernaar. Wat bevrijdend. Jezus is vanmorgen gastheer van de viering. ‘Neem, eet. Mijn lichaam voor jou gebroken. Neem, drink. Mijn bloed voor jou vergoten.’ Volkomen verzoening van alle zonden. Genezing en herstel.

Lees zo de profeet Hosea, gemeente. En dan in al die dingen die hij aanwijst. En leef zo tot een zegen voor de mensen om je heen.

==========================

Zie Hoe God ons vertrouwen wint. Korte inleiding prekenserie Hosea.

[i] Zie preek over het snoeiharde lied Psalm 49.
[ii] Zie lange inleiding en korte inleiding op prekenserie Ezechiël.
[iii] Zie preek over het afzichtelijke Ezechiël 16 e.a.
[iv] Zie preek Ezechiël 7 en preek Ezechiël 37 (dorre beenderendal).

Liturgie

Welkom

Votum (GK, gezongen, zoals gebruikelijk) en groet
DNP Psalm 65:1 en 2 Vanuit de stilte klinkt….

Leven met Jezus (Galaten 5)
LB 841:1 en 2 Wat zijn de goede vruchten

Gebed

God die alles maakte, OTH 495
Kinderen naar kring

Lezen Hosea 1:1 – 2:3 Dit zijn de woorden…
Verkondiging
Breng dank aan de Eeuwige, Opwekking 331

Formulier viering heilig avondmaal (formulier 5. Beamen mag, hoeft niet). Tijdens gaande viering:

GK Psalm 103: 1, 3 en 4
DNP Psalm 67: 1 tm 3 (kan in beurtzang)
Meer dan rijkdom, opwekking 544

Dankgebed en voorbede

Toelichting diaconie op collecte
Collecte (en kinderen terug uit kring)

LvdK 360:3 Leer ons, Heer, vrijmoedig spreken

Zegen
Amen (GK, gezongen)

Verdere ontmoeting