Gemeente van de Heer

1 Wanneer hoor je erbij?
‘Jij komt hier niet vandaan’. Laatst zei iemand dat tegen me. We maakten een praatje over iets dat in de stad gebeurde. En ik had nog wel mijn FC Dordrecht sjaal om. Maar ik viel door de mand omdat ik het over het stadhuis had terwijl Dordtenaren, volgens deze mevrouw, gemeentehuis zeggen. Even dacht ik dat die mevrouw vond dat ik er niet echt bij hoorde. Ik liep maar snel door.

In het evangelie van Lucas gaat het vaak over de vraag wie erbij hoort. En op basis waarvan je er wel of niet bij hoort. Lucas heeft het over iets belangrijks. Het is niet fijn als je het gevoel krijgt dat je buiten de groep valt. Als je merkt dat anderen over je praten. Of misschien zelfs dat je gepest wordt. Dat je bij de training niet zo vaak de bal toegespeeld krijgt. Dat je misschien niet een standaard gelovige bent. Andersom: wat is het mooi als je ergens welkom bent. Gewoon zoals je bent. Als de sfeer zo is dat je je op je gemak voelt. Zo heeft God het bedoeld. Dat je als verschillende mensen goed met elkaar omgaat.

In de gaten houden
Lucas 14 gaat hierover. Over Gods plan met mensen. Gods plan met jou en mij. Jezus wordt uitgenodigd bij een belangrijke, hooggeplaatste geestelijk leider. Als iemand erbij hoort dan deze Farizeeër. Wij kunnen wel eens een verkeerd beeld hebben van deze geestelijken alsof zij slechteriken zijn. Maar zij doen er juist alles aan om zuiver volgens Gods voorschriften te leven. Alles om bij God(s) koninkrijk te horen, nu en straks (Lucas 14:14).

Blijkbaar wil deze geestelijk leider Jezus niet uitsluiten. Dat wil zeggen: hij nodigt Jezus uit. Waarschijnlijk op de lunch na de bijeenkomst in de synagoge op de sabbat. Wij zouden zeggen de brunch na de kerkdienst. Dan kun je het met elkaar eens hebben over het leven met God en alle andere dingen. Toch zit er een addertje onder het gras. Jezus is niet zonder meer welkom. Ze hebben genoeg gezien en gehoord van deze Jezus om zich af te vragen of hij wel kosher is. Ze houden Jezus scherp in de gaten (Lukas 14:1). Jezus mag er eventueel bij horen. Hij staat onder verscherpt toezicht. Vertrouwen is goed; controle beter.

2 Jezus als Heer erkennen.
Ineens verschijnt er ook iemand die een vervelende ziekte heeft. Zo iemand hoort er blijkbaar niet bij. Uitgenodigd is hij niet. Heeft men hem naar binnen gesmokkeld om Jezus op de proef te stellen? Of heeft de man Jezus leren kennen als wonderdoener en loopt hij daarom naar binnen? We weten het niet.

Hier gebeuren twee dingen tegelijk. Allereerst is daar die man die er niet bij hoort. ‘De zieke’. Hoe ziet Jezus hem? Voor de geestelijk leiders is belangrijker dat het sabbat is. Rustdag. Je mag op sabbat niet werken. Jezus wordt gezien als een wonderdoener. Dat is zijn werk. Daar kun je van alles over vinden (Gods werk of het werk van Gods tegenstander, Lucas 11:15). Als maar duidelijk is dat je ook als wonderdoener niet boven de Wet staat. Ook dan geldt: ‘gedenk de sabbatdag dat gij die heiligt’. Zo hoor je erbij.

Zie je wat Lucas vertelt? Wie hoort erbij? De Farizeeër? Jezus? ‘De zieke’? En onder welke voorwaarden? Toch zeker eerst en vooral dat je je houdt aan Gods voorschriften. En wie houdt wie in de gaten? Wie heeft de controle?

Kerk van toen en nu
Lucas schrijft zijn evangelie (lang) nadat Jezus is opgestaan uit de dood en zijn Geest heeft gestuurd. Er is een christelijke gemeente ontstaan. In die kerk ging het in de begintijd veel over de vraag wie erbij hoort. ‘Heidenen’ (niet-Joden) ook!? God heeft toch zijn eigen volk? Hoe verhouden Gods altijddurende voorschriften zich tot wie God in Jezus blijkt te zijn (besnijdenis, reinheidswetten)? Volstaat werkelijk het geloof in Jezus alleen om kind van God te zijn (Galaten)? Kan een slaaf op eenzelfde manier lid zijn van de gemeente als een rijke vrouw met een eigen bedrijf? Staat een vrouw op gelijke hoogte als een man in de kerk? Wat een ingewikkelde vragen. Wat een ingewikkelde tijd.

Wij leven vandaag. Veel is veranderd. Maar veel is ook gelijk gebleven. Doen homo’s en lesbiennes op dezelfde manier als hetero’s mee in de kerk? Of zijn er voorwaarden? Krijgen de gaven die de Geest aan vrouwen en mannen geeft evenveel ruimte? Zijn gelovigen die het zeker weten betere gelovigen dan zij die twijfelen? Als iemand tot geloof komt, moet die zich dan houden aan onze manier van kerkzijn of kun je op je eigen manier meedoen, als verrijking van de gemeente? Wie houdt al deze dingen goed in de gaten? Wie heeft de controle?

Jezus is Heer
Lucas leert de gelovigen van de begintijd van de kerk om naar Jezus te kijken. Lucas leert jou en mij – zoveel eeuwen later – om naar Jezus te kijken. Breng wat je ingewikkeld vindt of waar je tegenaan loopt bij de Heer. Jezus is de herder van alle mensen, van alle tijden en van alle omstandigheden. Hij is de weg.

Eerder lazen we een verhaal dat doet denken aan Lucas 14. Jezus wordt bij Simon de Farizeeër uitgenodigd voor de maaltijd (Lucas 7:36-50).[i] Toen kwam daar die ‘zondares’ binnen. Die ging ook nog eens haar boekje te buiten. Vreselijk. Toch ging zij in vrede naar huis terwijl de Farizeeër met zichzelf bleef zitten. De ‘bezetene’ uit het gebied van de Gerasenen kon nergens aarden maar kwam tot rust aan Jezus’ voeten (Lucas 8:26-39).[ii] Men vond deze man gek. Maar hij wordt de evangelist daar terwijl de inwoners van dat gebied Jezus wegsturen. Wie is er nu eigenlijk wijs? Bij Jezus draait alles om. Het draait om hem. In zijn omgeving valt het op z’n plek. Hij zet de goede orde neer.

Zo gaat het ook in Lucas 14. Jezus vraagt of je op sabbat mag genezen of niet. Belangrijk dat Jezus dit vraagt. De Farizeeën voelen nu het dilemma. Ze kunnen zich niet langer achter die zieke man verschuilen. Dan zouden ze zichtbaar tekort schieten in naastenliefde (en dat is zonde tegenover de Wet). Maar toestaan op de sabbat te werken, dat gaat ook niet. Dus houden ze hun mond.

Jezus geneest de zieke. Maar Jezus doet meer. Hij zegt: ‘als je zoon of je os in een put valt, haalt u hem er toch meteen uit, ook al is het sabbat’ (Lucas 14:5). Wat is er zo bijzonder aan dit woord dat men er geen antwoord op geeft? Ze hadden makkelijk kunnen instemmen met Jezus. Dit is ‘redden van de ziel’. Dat gaat voor de sabbatsrust. Toch houden ze hun mond. Het punt is dat er iets onder Jezus’ woord ligt. Iets dat jij en ik niet horen. Maar de Farizeeën hoorden dit wel. Je kind of je os; dat was je bezit. Daar ben jij heer van. Wat Jezus hier zegt is: ik ben Heer van deze mens. Ik ben Heer van de sabbat (Matteus 12:8). Ik ben niet een wonderdoener op wie je toezicht houdt of die wel of niet mag werken; ik ben jullie Heer, Farizeeën. Ik ben jullie Heer, Kandelaarkerk. Ik ben jouw Heer. Van jongeren en ouderen. Vrouwen en mannen. Homo’s en hetero’s. Twijfelaars en zekerweters. Nieuwkomers en doorgewinterde kerkgangers. Er is geen onderscheid. Je bent een in de Heer. Een nieuwe mens.

Oordeel elkaar niet
Later spoort Farizeeër Paulus de gemeenteleden in Rome aan om geen oordeel over een medegelovige te vellen in bepaalde kwesties die toen speelden (Romeinen 14). Zie je vanuit Lucas 14 hoe bijzonder dat woord is voor een bloedfanatieke (Galaten 1) Farizeeër? Paulus heeft niet meer die mentaliteit van het ‘nauwkeurig in de gaten houden’. Paulus vraagt ruimte voor het geweten/overtuiging die de Geest aan iedere gelovige geeft. Paulus’ argument is niet dat iedere opinie evenveel waard is. Of dat de meeste stemmen gelden. Zijn punt is: jij bent van jouw Heer. Die ander is van zijn of haar Heer. Romeinen 14 brengt je terug  bij Lucas 14. Het enige juiste antwoord dat Jezus’ tafelgenoten hadden kunnen geven was niet een extra toepassing van of uitzondering op de Wet. Het antwoord aan Jezus zou moeten zijn dat zij hem erkennen als hun Heer. Maar ze zwijgen. Een veeg teken. Farizeeër Saulus zwijgt niet. Hij leerde Jezus als Heer (te er)kennen en volgt hem (Handelingen 9). In Jezus’ naam geeft hij tot op vandaag aan christenen waar het om gaat in Christus’ kerk; het bevrijdende leven met Jezus.

3 Jezus dringt aan op een keuze.
Je merkt aan Lucas 14 dat de spanning toeneemt. Eerder was Jezus bij een ‘gewone’ Farizeeër. Nu bij een heel belangrijke. Jezus heeft net Jeruzalem verweten hem niet te erkennen en (impliciet) aangekondigd dat hij daar zal worden gedood (Lucas 13:34). En aan deze tafel gaat hij ook in de ‘tegenaanval’. Dat doet Jezus in de gelijkenis over de ereplaatsen en zijn toespraak over het uitnodigen van onaanzienlijken (Lucas 13:7-14). Jezus spreekt daarin op een verborgen manier over zichzelf. Hij zal de minste worden, straks in Jeruzalem aan het kruis. Als je hem volgt zul je hem juist in geringe en nederige mensen tegenkomen. Zo werkt het. God zal je belonen bij de opstanding van de rechtvaardigen (Lucas 14:14). Hier spreekt de Heer (impliciet) over zijn opstanding uit de dood. En dan volgt die beroemde gelijkenis over de verloren zoon (Lucas 15). Die eindigt ermee dat de oudste kwaad buiten blijft staan. Hij kan niet meekomen met het evangelie van redding van wie verloren is.

Zo zie je het geheel. Lucas 14 is scherp. Want die zieke is genezen. Maar hoe zit het met die gelovigen die alles de gaten en onder controle willen houden? Hoe worden die beter? Hoe worden mensen gered die steeds hun oordeel over anderen klaar hebben? Is er ook genezing voor mensen die elke zondag in de kerk zitten maar verder bezig zijn met hun eigen leven? Jezus maakt duidelijk dat als hij geen Heer over alles in je leven wordt dat je dan geen deel hebt aan Gods Koninkrijk. Ik denk dat het aan die tafel erg stil is geworden. En hoe reageer jij op Jezus scherpe en bevrijdende woorden? Laat Jezus Heer zijn. Een mooi voorbeeld gaf …………………………………………………….. (privé).

Volgen
Ik rond de preek af. Ik begon met de vraag wanneer je erbij hoort. Jezus zegt dat dat begint met het erkennen van wie hij is. Heb hem lief en volg hem. Dien zo de mensen om je heen.

---

[i] Zie Jezus door een zondares gezalfd. Preek Lucas 7:36-50.
[ii] Zie Jezus geneest een bezetene. Preek Lucas 8:26-39.

LITURGIE 

Welkom en afkondigingen kerkenraad

Votum en groet Sela

Vul dit huis met uw glorie

GK 156 Heer, ik kom tot U (verootmoediging en gebed om vernieuwing op de plaats van de geboden)

Gebed

Kinderen naar voren

Hé luister mee naar een nieuw verhaal. Opwekking kids 112

Kinderen naar kring

Lucas 14:1-14 Toen Hij op een sabbat…

No higher calling (Luisterlied. Wie kan zingt mee. Svp ook Nederlands beamen)

Verkondiging van het goede nieuws

In Christ Alone (wrs bekend. Als het kan ook in Nederlands erbij)

Opwekking 347 Ik geloof (staande)

Dankgebed en voorbede

Collecte en kinderen komen terug

Opwekking 213 U zij de glorie (zie Lucas 14:14)

Verdere ontmoeting

=== einde ====