Gemeente van de Heer

Danken
Vandaag is het dankdag voor gewas en arbeid. ……. (voor onze gemeente). In de gebeden willen we erop letten het accent op de dank te leggen. Want kijk je om je heen; wat is er dan ontzettend veel om voor te bidden! Je houdt je hart vast als je ziet wat er in de wereld gebeurt.

Maar je hoeft niet naar ‘ver weg’ te kijken. Een tijdje geleden ging het in het nieuws over problemen in ons eigen land. De winter komt eraan. Niet iedereen kan de energierekening betalen. Een kwart van de Nederlanders overweegt om de kachel uit te laten. Geen prettig vooruitzicht. Als je jong, fit etc. bent dan sla je je er wel doorheen. Maar voor niet iedereen gaat dit op. Wat dan?

Rentmeester
Op dankdag staan we stil bij een gelijkenis van Jezus. Een vervolg op zondag jl., de gelijkenis van de verloren zoon (Lucas 15).[i] Op het eerste gezicht lijkt de gelijkenis van de rentmeester helemaal niet op die van de verloren zoon. Alsof Jezus een bladzijde omslaat en met iets nieuws begint. Toch liggen er verbanden. De rijke man prijst de verkwistende rentmeester omdat die het heeft geleerd om vrienden te maken met behulp van ‘het aardse slijk’ (Lucas 16:8). Dat lijkt vreemd. Want licht de rentmeester de boel niet op zodat de rijke man kwaad zou moeten zijn? Niet perse. Als het namelijk zo is dat dat deel dat hij kwijtscheldt aan de schuldenaars het deel is dat de rentmeester voor zichzelf had bestemd (woekerrente als commissie) dan gaat de rijke man er op zich niet op achteruit. Het deel van de schuld dat hij alsnog kan innen blijft staan.

Je ziet de overeenkomst tussen beide gelijkenissen als je je realiseert dat de gelijkenis van de rentmeester niet over geld en goed als zodanig gaat. Een munt, bankbiljet, vastgoedwaarde of een tegoed dat je online ziet verwijst naar iets anders, iets groters. Jezus stelt de vraag wie je dient (Lucas 16:13). Wat je be-heer-st. Hoe je omgaat met wat God je heeft toevertrouwt (en dat is ook het punt in de gelijkenis van de verloren zoon, zie verderop in de preek).

Jezus volgen
In de gelijkenis van de rentmeester zet Jezus de zaken in het juiste perspectief. Jezus bereidt je voor op het moment waarop je ‘ontslag’ krijgt en verantwoording hebt af te leggen (Lucas 16:2 en 9). Daarmee bedoelt Jezus het moment van de opstanding uit de dood en het definitief doorbreken van het nieuwe leven (cf. Lucas 14:14 en 15:32). Dat moment maakt onmiskenbaar duidelijk wie je bent en waarvoor je leeft. En hierin zie je de overeenkomst in de gelijkenissen uit Lucas 15 en 16. Kijk naar de jongste zoon. Hij wordt beheerst door de drang om alles uit dit leven te halen. YOLO. De oudste zoon leeft met de handrem erop. Alles onder controle. Alles keurig en netjes tot aan een aangeharkte tuin. Maar Jezus ontmaskert zijn manier van leven als ver-slaaf-d leven. Jezus houdt je in deze twee zonen een spiegel voor en nodigt je uit om hem te volgen. Om te leven als een vrij mens.

En dan komt de volgende gelijkenis. Opmerkelijk genoeg springt de rentmeester met z’n wanbeheer er positief uit in vergelijking met de twee zonen van Lucas 15. De zonen uit Lucas 15 liepen vast omdat ze, op heel verschillende manieren, bezig zijn met zichzelf. De rentmeester weet vrienden te maken. Die – en niet zijn geld of goed – worden zijn redding.

Jezus zegt dat als je hem liefhebt (Lucas 16:13) en volgt oog hebt voor de mensen om je heen. Vrienden maakt. Uitreikt. Verder kijkt dan je neus lang is.

Uitreiken
Op deze dankdag luisteren we naar Jezus’ woorden. Dankdag zet je stil bij wie God is en wat Hij aan je geeft. …. zijn ons zojuist voorgegaan in dankgebed voor alles wat we krijgen in het dagelijks leven. We danken voor wat God in materiële en geestelijke dingen geeft. Op dankdag word je je er extra bewust van hoe rijk God ons maakt. En dan? Wie zijn onze ‘vrienden’? Hoe reiken wij uit? Hoe benutten wij het ons toevertrouwde kapitaal, in de tijd die de Heer ons geeft? Wat is je roeping?

Als ik zie hoeveel van jullie zich inzetten voor de mensen om je heen, bijvoorbeeld in vrijwilligerswerk, dan is dat een mooie invulling van Lucas 16. Ik denk ook aan het initiatief om de kerk doordeweeks open te zetten voor koffie en ontmoeting, Pauze+. Als gemeente, samen, kunnen we volgens mij ook groeien op dit punt. Veel van onze gesprekken of jaarthema’s zijn intern zogezegd. Soms is dat simpelweg nodig. Tegelijk dringt Jezus erop aan om vrienden te maken. Dat kan alleen als we uitreiken. En daarvoor is de tijd rijp. Ga maar eens na wat er zoal speelt in onze maatschappij.

Een paar jaar geleden ontstond bijvoorbeeld het initiatief om warmteplekken te creëren in de stad. Die plekken zijn bedoeld om gastvrij te zijn, elkaar te kunnen ontmoeten. Het is een antwoord op de energiecrisis die inhoudt dat je het soms koud hebt. Kunnen wij daarin iets betekenen? Hierin vrienden maken?

Een ander voorbeeld. De overheid vraagt aan kerken wat die kunnen betekenen mocht er een noodsituatie ontstaan. We leven immers in een onzekere tijd. Is dat een manier om antwoord te geven op de gelijkenis van de rentmeester? Misschien doe je zoiets al in je eigen omgeving. Als de nood aan de man komt heb je niet alleen wat aan een individueel noodpakket. Je hebt elkaar nodig. Dat je elkaar weet te vinden, als het moet ook zonder mobieltje. Dat je niet de instelling hebt van ‘als ik het maar red’.

Kunnen we op een of andere manier meedoen aan het landelijke initiatief waarin tal van kerken meedoen, het initiatief Onderdak. Kerken willen zien of ze een tijdelijk huis kunnen bieden aan statushouders. Je kunt daar op allerlei manieren invulling aan geven (ook als je als kerk zelf geen woonruimte hebt).

Misschien voeg jij hier iets aan toe. Hoe geven we als gemeente antwoord op wat onze Heer ons in Lucas 16 voorhoudt? Maak vrienden zegt de Heer.

Gered
De gelijkenis van de rentmeester is een scherpe gelijkenis. Jezus windt er geen doekjes om. Wie de Bijbel kent hoort hoe Jezus spreekt op de toonhoogte van bijvoorbeeld de Psalmen. Psalm 49 heeft het ook over rijkdom en de verleiding die meekomt als je je drukt maakt om bezit.[ii] Midden in het Oude Testament begint in die Psalm het licht van het opstandingsleven al een beetje te dagen. Jezus spreekt er onomwonden over. Zijn woorden wijzen met klem op hem die de weg de waarheid en het leven is. Dat je hem dient en volgt.

Lucas 16 wil dan ook niet zeggen dat je het (eeuwige) leven kunt kopen (Lucas 16:9). Of dat je je egoïstische gedrag kunt afkopen door iets meer weg te geven. In de gelijkenis zegt Jezus dat hij Heer is. Dat hij uitreikt naar allen, zoals ‘de vader’ dat doet in de gelijkenis van de verloren zoon. Jezus heeft ons van vijanden vrienden gemaakt (Romeinen 5:10, Johannes 15:15). Hem volgen betekent op zijn manier in het leven gaan staan. Anderen te vriend houden of als vriend gaan beschouwen. Volg hem en wees zo tot zegen.

---

[i] Zie preek Lucas 15:11-32.
[ii] Zie Laat je niet te grazen nemen. Preek Psalm 49.

Liturgie

Welkom en afkondigingen kerkenraad

(Voorganger) Onze hulp is in de naam van de HEER
(Gemeente) Die hemel en aarde gemaakt heeft
(Voorganger) Die trouw houdt tot in eeuwigheid
(Gemeente) En niet laat varen het werk van zijn handen

Groet (predikant)
Amen (hardop uitspreken)

GK 141: 1 en 2 Dankt dankt nu allen God

Gebed (voorganger)

Dankgebeden en toewijdingslied
– LB 912: 1 en 2 Neem mijn leven…
– Dankgebed diaconie
– LB 912: 3 en 4
– Dankgebed pastoraat
– LB 912: 5 en 6

Lucas 16:1-13 Hij richtte zich ook…
GK Psalm 103: 2 en 3 Loof Hem…

Verkondiging

GK 123:1 ‘k Geloof in God de Vader
Artikelen over Gods Zoon
GK 123:5 ‘k Geloof in God de Heilige Geest

Gebed

Collecte

Opwekking 520 Wees mijn verlangen

Zegen
Amen (hardop uitspreken)

Verdere ontmoeting

==== einde ====