We hebben recent naar de gelijkenis van de verloren zoon en de gelijkenis van de rentmeester geluisterd.[i] Pal daarop volgt de gelijkenis van de rijke man en de arme Lazarus. Omdat ik over die gelijkenis een tijd geleden een preek[ii] hield ga ik nu door naar het volgende stukje; het begin van Lucas 17.
Gemeente van de Heer
Openhartig
Afgelopen week was ik te gast in de groep van de Alphacursus. Het ging onder andere over de vraag wat je van God merkt in je leven. We hadden een open(hartig) gesprek. Ik vond het bijzonder om erbij te zijn. We hopen jullie binnenkort als groep in een eredienst te verwelkomen. Ik zie ernaar uit.
We lazen een stukje uit Lucas 17. Ik denk dat Jezus het daar heeft over de vraag wat je van God merkt in je leven. Wat je van Jezus mag verwachten. Hoe het leven in Gods Koninkrijk eruit ziet. Laten we luisteren.
1 Hindernissen onderweg.
Misschien kijk je op van Jezus’ woorden. Het begint in ieder geval nogal heftig. Jezus bereid je voor op een leven met obstakels.[iii] Hindernissen. Jezus zegt: ‘het is onvermijdelijk dat er valstrikken zijn’ (Lucas 17:1). Dat klinkt niet aantrekkelijk. Waarom zegt Jezus dit? Wat betekent dit?
Jezus kent je
Jezus laat zien dat hij het leven kent. Er kan van alles gebeuren waardoor je niet (meer) ziet wat de zin van je leven is. Is er meer tussen hemel en aarde – vraag je je dan af? Of loopt alles toevallig zo en heb je gewoon geluk of domweg pech? Jezus leert je: kijk er niet van op als het tegen zit. Het hoort bij het leven. Het komt mee met het volgen van Jezus. Door deze dingen te zeggen laat Jezus je merken dat hij je ziet en kent. En dat hij je kracht zal geven zodat je niet opgeeft. Jezus is zelf de weg van obstakels gegaan. Hij ging lastige situaties niet uit de weg. Tot aan Golgota toe. Hij weet waar hij het over heeft.
Jezus laat het hier niet bij. Jezus waarschuwt degenen die obstakels veroorzaken. Dat doet Jezus met harde, niet mis te verstane woorden.[iv] Wee degene die de hindernissen veroorzaakt. Vergelijk het met het maken van een gemene overtreding bij het sporten. Dan krijg je een waarschuwing (gele kaart). Of je mag vertrekken (rode kaart). Zo gelden er ook regels in Gods Koninkrijk.
Help elkaar
Waaraan kun je denken als het gaat om het veroorzaken van de hindernissen of obstakels? Je kent de uitdrukking dat je iemand anders het leven zuur maakt. Zoiets bedoelt Jezus. Net voor dit stukje vertelde Jezus een gelijkenis over een rijke en een arme man die Lazarus heet. Die rijke leeft egoïstisch. Zo maakt hij het leven van die arme man een hel. Kun jij ook zoiets doen? Misschien niet zo extreem als die man uit de gelijkenis. Maar iemand die twijfelt kun je het bijvoorbeeld lastig maken als jij het steeds hebt over hoe belangrijk het is dat je het allemaal zeker weet. Iemand die niet aan het ‘standaard plaatje’ voldoet duidelijk maken dat hij of zij niet zonder meer welkom is. Dat soort dingen. In plaats van het elkaar moeilijk te maken; help en dien elkaar.
In deze woorden van Jezus hoor je dat hij je beschermt. Je zult merken dat als je zijn weg gaat dat hij je terzijde staat. Jezus zorgt ervoor dat degene die of datgene wat je in de weg staat het niet zal winnen. Hij doet recht.
2 (H)echte groep.
Vervolgens heeft Jezus het over elkaar aanspreken op fouten en, bij het toegeven ervan, die zonden ook vergeven. (Dit stukje kan met het vorige te maken hebben. Degene die je het leven zuur maakt komt erop terug. En dan?) Jezus wil blijkbaar dat verkeerd gedrag niet ongeremd door kan gaan. Spreek elkaar erop aan. Natuurlijk niet met een opgeheven vingertje. Maar laat het er ook niet bij zitten. Dit woord is best lastig. Want wie ben ik om wat van een ander te zeggen? Is dat niet arrogant? En Jezus zegt toch ook dat je een ander kunt waarschuwen voor een splinter in zijn oog terwijl je zelf een balk in je oog hebt (Matteüs 7:3)? Toch zegt Jezus hier dat je elkaar aanspreekt op fouten. Hoe dan? Zie het zo. Je hebt vast wel eens meegemaakt dat iemand waarvan je weet dat die echt om je geeft iets tegen je zegt waarin je tekort schiet en/of je hebt te verbeteren. Dat is dan niet ‘leuk’. Je ervaart – vaak achteraf – wel dat het goed is. De intentie is belangrijk. De toon waarop je iets zegt.
Geloof
Jezus’ woord is niet alleen lastig. Het is ook mooi. Stel dat ieder de ander zijn of haar gang zou laten gaan. Wil je dat? Dan sta je nergens voor. Je bent los zand. Jezus gaat hierin wel ver. Hij zegt dat je zeven keer op een dag moet vergeven. Veel meer dan de gebruikelijke maatstaf in die tijd.[v] Jezus’ apostelen vragen dan gelijk ook om meer geloof. Maar Jezus wijst hun terecht. Ook het kleinste geloof is genoeg om iets te doen waar je ‘als een berg’ tegenop ziet.
Hier laat Jezus zien dat hij houdt van een goed functionerende gemeenschap (kerk). Geen slappe hap die alles laat zoals het is. Ook geen vrome boontjes die doen alsof ze perfect zijn. Jezus zoekt mensen die veel van hem verwachten. Die elkaar steeds wijzen op wie hij is en wat hij doet.
3 Jezus is Heer.
Tot slot vertelt Jezus nog een gelijkenis. Vooral dit stukje geeft te denken. Hier gaat het nadrukkelijk over wat je verwachten kunt als je met Jezus leeft. Jezus heeft het over de juiste orde in Gods Koninkrijk. Niemand verwacht dat een heer zijn knecht – als die een dag heeft gewerkt – daarvoor bedankt. Of aan zijn tafel uitnodigt. Nee, de knecht maakt eerst de maaltijd voor zijn heer. En dat hij voor hem werkt hoort nu eenmaal bij zijn positie. Zo ging dat toen.
Zie je wat Jezus doet? De apostelen vragen om veel geloof om te kunnen doen wat Jezus van hen vraagt. In de gelijkenis zegt Jezus: doe wat ik je opdraag. Dat is de orde. Want Jezus is Heer. Jij leeft in zijn Koninkrijk. In zijn wereld.
In dienst
Hoor je dit? Hoe zie jij die (volg)orde en welke consequenties verbind jij daaraan? Als jou iets overkomt kun je de neiging hebben om God ter verantwoording te roepen. Als jij overweegt te gaan geloven zou je misschien willen dat er eerst iets bijzonders gebeurt (voorwaarde). Of als jou iets wordt gevraagd wat erg moeilijk voor je is heb je misschien de neiging om ervoor weg te lopen of om een bijzonder teken te vragen. Allemaal voorstelbare dingen.
In de gelijkenis wil Jezus je er anders naar laten kijken. Jezus zegt hoe de verhoudingen liggen in zijn Koninkrijk. Wat de orde is. Moet het gaan zoals jij wenst? Moet het binnen jouw kader en volgens jouw verwachtingspatroon? Stel jij de voorwaarden? Of is Jezus heer en volg jij hem? Ik denk dat Jezus het expres een beetje overdrijft als hij de dienaren laat zeggen dat zij maar eenvoudige (onnuttige) knechten zijn die enkel hun plicht hebben gedaan. Je voelt aan wat Jezus bedoelt. Je bent in zijn dienst en niet andersom.
Zegen
Hoe zie jij dit? Dat is een belangrijke vraag waar het een en ander aan vasthangt. Kijk, Jezus zegt dit niet om duidelijk te maken dat hij ‘de baas’ is (en jij hebt niks in te brengen). Deze gelijkenis werpt licht op het hele stukje dat we hebben gelezen. Jezus is Heer die je leven overziet. Hij ziet welke hindernissen er zijn. Hij geeft je kracht om vol te houden. Hij vergeeft je tekorten en geeft je zijn Geest dat jij op jouw beurt helpend en dienend in het leven kunt staan.
Gelukkig is hij Heer en deelt hij de lakens uit. Want wat voor een Heer is hij. Een die niet komt om gediend te worden maar om te dienen en zijn leven te geven. Geef hem je hart. Vertrouw hem want hij is goed. Volg hem en leef zo tot een zegen voor de mensen om je heen.
[i] Zie meest recente blogposten.
[ii] Zie Geven maakt gelukkig. Preek Lucas 16.
[iii] Hindernissen op weg naar Gods Koninkrijk. Preek Matteüs 18:6-14.
[iv] Voor de uitleg daarvan zie de preek bij de vorige voetnoot.
[v] Zie het begin van de preek Adembenemend. Jezus’ gelijkenis over de vergeving van schuld. Preek Matteus 18:21-35.
LITURGIE
Welkom en afkondigingen kerkenraad
Votum (GK)
Groet
Amen (GK)
DNP Psalm 65: 1 en 2 Vanuit de stilte
Samenvatting van Gods geboden (Matteüs 22:37-40)
DNP Psalm 86:3 Groot bent U
Gebed
Kinderen naar voren
Een rivier vol van vreugde OTH 491
Kinderen naar kring
Lezen Lucas 17:1-10 Tegen zijn leerlingen zei Hij….
Verkondiging van het evangelie
Mijn Jezus mijn redder Opwekking 461
Geloofsbelijdenis Nicea
Dankgebed en voorbede afgesloten met het
Onze Vader (melodie Elly en Rikkert)
Collecte en kinderen komen terug
LB 146c:1, 3 en 7 Alles wat adem heeft
Verdere ontmoeting
========= einde ============
