Als de eerste gemeente wordt bedreigd gebeuren er tal van opvallende dingen. Wat betekent dat?

Gemeente van de Heer

Opvallende reactie.
Wat doe je als je tegenslag hebt? Uithuilen en opnieuw beginnen?

Als de apostelen Petrus en Johannes zijn opgepakt, bedreigd en geïntimideerd gaan ze naar hun geloofsgenoten. Wat volgt is geen uithuilsessie. Het is een aaneenschakeling van geloofsvertrouwen en moed. Ze doen drie dingen:

• Ze aanbidden God.
• In hun gebed duiden ze de situatie met behulp van de Schrift.
• Ze vragen (en krijgen) blijvende inspiratie.

Omdat het Bijbelboek Handelingen de basis is van en voor de kerk is het goed om deze drie dingen te overdenken. Wat kun je ervan leren?

1         Aanbidding.
Bij tegenslag God aanbidden. Doe jij dat? Het is zo: de Bijbel kent klaag- en vraag-Psalmen (Psalm 42 en 43).[i] Die liederen zijn belangrijk want het kan tegenzitten in het leven. …. (met het oog op een verdrietige situatie in onze gemeente). In Handelingen merk je een opvallende mentaliteit of spiritualiteit. Als Paulus en Silas worden mishandeld en in de gevangenis worden gegooid vanwege de verkondiging van het evangelie zingen ze lofliederen (Handelingen 16:25). De Geest van Jezus neemt de leerlingen op sleeptouw. Het evangelie moet de wereld over. Centraal staat dat Jezus gekruisigd werd en leeft. Dat leven bezielt de leerlingen. Als je bij verdrukte of vervolgde kerken deze mentaliteit aantreft maakt dat indruk. Niemand krijgt het evangelie klein.

Een heerst.
De leerlingen zijn eensgezind (Handelingen 4:24). Een gave waarom later in de Bijbel blijvend wordt gebeden en die tegelijk als opdracht wordt meegegeven (Efeze 4:3).

Het is opvallend hoe ze God aanroepen. ‘Heer’ (NBV21), ‘Meester’ (Naardense Vertaling). Wij kennen dit woord in de voor ons negatieve term ‘despoot’ (alleenheerser/bruut). Waar het om gaat is dat de leerlingen erkennen dat God de touwtjes in handen heeft. Eén heerst.

Machthebbers kunnen van alles en nog wat doen maar God trekt zijn spoor door de geschiedenis. Het duidelijkst wordt dat in wat er met Jezus is gebeurd. Aan de kant gezet op de meest vreselijke manier (kruisdood) maar degenen die dit deden waren ‘pionnen’ in Gods hand. Hoor dat geheim in het gebed:

… om datgene te doen (nl. Jezus te laten kruisigen) waarvan U had bepaald en voorbestemd dat het moest gebeuren
(Handelingen 4:28, cf. Handelingen 2:23[ii])

Zo regeert God in Jezus. Onvoorstelbaar. De God die de hemel en aarde heeft gemaakt (Handelingen 4:24, Oude Testament) is in Jezus onze God en Vader. Zo klinkt er een nieuw lied uit de mond van de leerlingen. God wordt geprezen om wie Hij is en om wat Hij doet.

2         Geestelijke duiding.
Soms gebeurt er iets dat je zo overrompelt dat je er geen woorden voor hebt. Je staat met een mond vol tanden. Als de leerlingen God aanroepen wordt hun gebed door de Geest geleid. Ze krijgen de woorden. Ze duiden de situatie  vanuit de Psalmen.

Dit is (opnieuw) een belangrijk moment. Voor het eerst wordt Psalm 2 expliciet[iii] aangehaald in het Nieuwe Testament. Psalm 2 is samen met Psalm 110 het lied dat het Nieuwe Testament het meest heeft beïnvloed.[iv] De leerlingen bidden:

U hebt door de Heilige Geest, bij monde van onze voorvader David, uw dienaar, gezegd:

“Waarom snoeven de volken en beramen de volksstammen zinloze plannen? De koningen van de aarde zijn aangetreden en de heersers spannen samen tegen de Heer en zijn gezalfde”
(Handelingen 2:25 en 26, Psalm 2).

Psalm 2 gaat over God leiding in en aan de wereld door zijn dienaar, zijn ‘zoon’; de koning. God breekt het verzet van wie Hem tegenstaan. Zijn tegenstanders hebben zich te onderwerpen aan degene die Hij heeft aangesteld.

Gods weg.
Het spannende van Psalm 2 op deze plek is dat Psalm 2 denkt aan ‘de volken’ (niet-Joden, heidenen) die in opstand komen tegen God en zijn ‘zoon’, de koning. Hier wordt Psalm 2 toegepast op de leiders van Gods eigen volk.

In het boek Handelingen treedt hier een scheiding op die doorheen het hele boek loopt (zie Handelingen 28:17-28). Er staat dat de apostelen Petrus en Johannes naar ‘de leerlingen’ gaan (NBV 21, Handelingen 4:23); ‘de hunnen’ (Statenvertaling). Twee groepen in Israël. Hoe kan er verzet (Psalm 2) zijn ‘van binnenuit’? Zo hoort het niet te zijn. Paulus heeft hiermee blijvend geworsteld. Wat is Gods weg met Israël en de volken (Romeinen 9-11)? Dat ook ‘de volken’ God mogen kennen hoort bij Gods aloude plan. Maar hoe wordt het ‘één kudde en één Herder’ (Ezechiël 34[v] en 37, Johannes 17)? God heeft Jezus toch allereerst naar het Joodse volk gezonden om zo zijn eens aan Abraham gegeven belofte waar te maken (Handelingen 2:25 en 26)?

Dit blijft een essentieel punt in de kerk. Gods weg – ook de weg naar recht en vrede waarover het vandaag steeds gaat – is er niet een die wij voor elkaar krijgen. God geeft vrede in en door zijn Messias. Hem die we in de kerk als Heer belijden. Heer van zijn volk en Heer van alle/de volken.

Jezus en Psalm 2.
De vraag is hoe de apostelen hier bij Psalm 2 komen. Heeft Jezus dit lied genoemd in zijn Schriftuitleg op die allereerste Paasdag (Lucas 24:13-48)?[vi] Jezus noemt in ieder geval ‘de Psalmen’ (Lucas 24:44). Psalm 2 komt in het Nieuwe Testament terug om te laten zien dat Jezus Gods zoon is die uit de dood is opgestaan (Handelingen 13:33) en over iedereen regeert (Openbaring 12:5).[vii] Dat sluit aan bij Gods macht waarvan Psalm 2 getuigt. Maar juist tegen deze machtige koning is verzet, zegt Psalm 2. Heeft Jezus zijn lijden zo geduid; dat hij ook op deze onverwachte manier de Psalmen vervult? Op Golgota en Pasen laat Jezus zien het verzet te kennen en het van binnenuit te willen omkeren ten goede. In die lijn leven de apostelen Psalm 2. Ze slaan niet terug. Ze verschrompelen ook niet vanwege alle tegenstand en intimidatie. Ze loven God en (laten) zien dat Hij in Jezus het heft in handen heeft.

3         Blijvende inspiratie.
Wat de apostelen doen is geen stoerdoenerij. Geloof is ook niet bedoeld om jezelf te overschreeuwen. Je merkt dat aan het gebed tot God dat Hij acht slaat op de geuite dreigementen. Maar de Geest stormt zo hard dat het gebed er niet een is om bescherming (tegen dreigementen) maar om vrijmoedigheid[viii] om het evangelie te blijven verkondigen. God beantwoordt dat gebed door de grond te laten bewegen. Een teken van Gods krachtige aanwezigheid (cf. Ezechiël 37:7[ix], Matteüs 27:51).

Hoe bijzonder is dit. Wij hebben het over ‘schokkende gebeurtenissen’. Dan sta je te trillen op je benen. Hier is het andersom. De apostelen bewegen God ertoe de aarde aan te raken. Te inspireren met zijn Geest zodat ze in beweging blijven. Je hoort het wel eens van mensen als ze iets heftigs te verwerken krijgen. Dat je te midden van je verdriet of verslagenheid g/Grond onder je voeten voelt. Er is Een die regeert. Die het werk van zijn handen niet loslaat.

Handelingen laat zich lezen als het boek van hoop. Gods werk gaat door. Zoals het Bijbelboek eindigt met het woord ‘ongehinderd’ (akolutos, Handelingen 28:31) zo eindigt dit stukje met het woord ‘vrijmoedig’ (parresias). Vervolgens wordt de blik gericht op de groeiende en bloeiende gemeente (Handelingen 4:32-34) alsof het de hemel op aarde is (maar zie Handelingen 5).

Weet je gezegend in en met dit evangelie. Volg je Heer en laat je net als die eerste volgelingen door zijn Geest inspireren.

========================================

[i] Zie Bidden met de Korachieten. Prekenserie Psalm 42 t/m 49.
[ii] Zie Pinksterpreek Handelingen 2.
[iii] Impliciet valt te denken aan Jezus doop in de Jordaan en de verheerlijking op de berg (‘dit is mijn Zoon’). Zie ook Lucas 23:2.
[iv] Zie preek Psalm 2 en zie Preek Psalm 110.
[v] Zie preek Ezechiël 34.
[vi] Zie preek Emmaüsgangers en preek Lucas 24:36-49.
[vii] Zie Kerstpreek Openbaring 12.
[viii] Dit is de vrijmoedigheid van Handelingen 4:13. Zie preek Handelingen 4:13-22.
[ix] De vertalingen van Ezechiël op dit punt zijn te voorzichtig. Zie preek Ezechiël 37 en Matteüs 27 (Goede Vrijdag).

Welkom en afkondigingen kerkenraad

Votum en groet (Sela)
PvN 84 Wat houd ik van uw huis

Gebed

Handelingen 4:23-31 Nadat Petrus en Johannes… (lezer: korte introductie is nodig)
DNP Psalm 2: 1 en 2
Verkondiging van het evangelie Hoe het evangelie

Opw. 347 Ik geloof in God de Vader…. (geloofsbelijdenis)
Dankgebed en voorbede

Collecte

LB 416 alle verzen (Ga met God)

Zegen
Amen (hardop uitspreken)

Verdere ontmoeting