Ouderlingen en diakenen als kado van de Heer

Preek Efeze 4:16 gehouden op zondag 12 juni 2016 in de Kandelaarkerk. Het is een vervolg in de prediking over de gemeente (zie de preek van 8 mei jl.). In deze dienst worden zeven ambtsdragers bevestigd: 1 diaken, 5 ouderlingen, een jeugdouderling. voorbeeldliturgie: zie onder.

1         Levende Wegwijzers.
Wie heeft er deze week meegedaan met de avondvierdaagse? Iedereen een medaille gekregen? Geweldig! Donderdag was er zelfs iemand direct vanuit de vierdaagse gekomen, bezweet en wel op de gemeentevergadering. Heel goed (dat zweet namen we voor lief; in de kerk accepteer je elkaar immers zoals je bent 😅).

Als je meeloopt in vierdaagse: hoe weet je dan de weg? Hé. Daar sta je niet eens bij stil. Tenminste; ik niet toen ik meeliep. Je loopt gewoon. Achter de rest aan. Maar als je nou helemaal vooraan als eerste start? Hoe weet je dan de weg? Vanuit de organisatie staan er mensen langs de kant. Zij blokkeren bijvoorbeeld de weg naar rechts en rechtdoor zodat je vanzelf linksaf gaat. Bij elk kruispunt staan die mensen er weer. En zo kom je, na vijf of tien kilometer, vanzelf bij de finish.

Vanmorgen krijgen we nieuwe ambtsdragers: ouderlingen, een jeugdouderling en een diaken. We danken de Heer ervoor dat zij hier vandaag zijn en, na het afleggen van een plechtige belofte, onder Gods zegen met dit werk beginnen. Wat moeten zij doen? Wat is hun taak? Zijn zij de belangrijkste mensen in/van de gemeente, de ‘baas’? Nee. We hebben een ‘baas’, een Heer; Jezus. En belangrijk of niet belangrijk: daar gaat het in de gemeente van Jezus niet om. Het gaat om het geloof in Jezus.

Ouderlingen en diakenen lijken op mensen die bij een avondvierdaagse bij kruispunten staan en ervoor zorgen dat de stoet de goede kant op gaat, de koninklijke Weg nemen; Christus tegemoet.

Zijn ambtsdragers belangrijk? Nee. Het gaat om de groep mensen die aan het wandelen is. Zíj moeten bij de finish aankomen. Het gaat om de gemeente, om haar groei in geloof (Efeze 4:13) zodat de Heer tot zijn doel komt met haar.
Zijn ambtsdragers belangrijk? Ja. Als deze mensen er onderweg niet staan, wordt het een zoektocht. Vijf kilometer wordt misschien wel vijftien of zelfs vijfentwintig kilometer. Of je komt er helemaal niet. De gemeente verliest zich aan verkeerde dingen of bijzaken (4:14).

Vanmorgen luisteren we naar het evangelie van de gaven die Jezus aan zijn gemeente geeft (Efeze 4:7 vv). In het bijzonder de gaven van ouderling en diaken. In Efeze 4:16 spreekt Paulus over een lichaam (ik denk niet dat er in Paulus’ tijd al een avondvierdaagse was. Paulus gebruikt een voorbeeld dat in die tijd heel bekend was als hij spreekt over (de groei van) het lichaam). Dat lichaam wordt bijeengehouden door gewrichtsbanden. In dat woord/vers zou je de gaven kunnen zien die Paulus eerder noemt: apostelen… herders en leraren (4:11).

Voordat we specifiek naar de taak en functie van ambtsdragers kijken (het gaat vanmorgen vooral over de ouderling), zijn er twee andere dingen waar we naar moeten kijken. Een heel mooi punt: dat er ambtsdragers zijn (2de punt). En een lastig punt: geestelijk leiding geven staat vandaag onder druk (3de punt).

2         Bijzonder dat er ouderlingen en diakenen zijn.
Het is bijzonder dat er in de gemeente van Jezus herders, leraren, diakenen zijn. Misschien sta je daar niet altijd bij stil. Ze zijn er ‘gewoon’. Toch is het bijzonder. Dat wil zeggen: als op het Pinksterfeest de Heilige Geest wordt uitgestort, gaat het er juist om dat iedereen de Geest krijgt (Handelingen 2: 17 vv, verwijzing naar de oudtestamentische profeet Joël). De kerk heeft helemaal geen leraren of profeten meer nodig (cf. 1 Johannes 2:27)! Leiders ook niet want de Geest wijst iedere gelovige de weg. En iedere christen heeft een bijzondere gave gekregen (Romeinen 12 e.a.). Wat is dat mooi en wat is God goed en gul! Gemeente: bedenk dit goed. Juist vandaag als we nieuwe ambtsdragers krijgen. Voor iedere gelovige geldt: je weet de Weg, de Geest schrijft in je hart (2 Korintiërs 3), je krijgt meer dan genoeg om de finish te halen. Dank God daarvoor.

En toch…. Toch stellen de apostelen oudsten aan op plaatsen waar ze komen en waar het evangelie gehoor vindt en kerken worden gesticht. En dat is niet een issue voor de kerk van vroeger. Kerken die het proberen zonder enige leiding (‘de Geest leidt ons’) te leven lopen vast. En als vandaag sommige christenen ‘opnieuw beginnen’ (!?) willen of de inrichting in de kerk anders willen, lopen ze ook tegen dit punt aan. Hoe organiseer je leiding en wat is die leiding in een christelijke setting?

Kortom: wat na Pinksteren tegenstrijdig lijkt, bedenkt de Geest met het oog op de opbouw van de gemeente. Dat is belangrijk om voor ogen te houden. Wie vandaag achterover leunt en zegt: mooi, we hebben weer ambtsdragers; zij zullen wel… (organiseren, bedenken, doen etc.) die onderschat de gave van de Geest die hem/haar gegeven is. Wie vandaag bevestigd wordt en bedenkt: het gaat om de gemeente, mijn taak is niet zo belangrijk; die onderschat het belang van de gave van de leidinggevende (wie leiding geeft moet dat met volle inzet doen, Romeinen 12:8c). We worden sterker en sterker, gemeente, als we in de positie waarin God ons plaatst en met de gave die God ons geeft, opzien naar Christus. Paulus brengt al die gaven op een schitterende manier samen in Efeze 4 door eerst een geloofsbelijdenis uit te spreken die eenheid onderstreept:

één lichaam en Geest, één hoop op grond van onze roeping, één Heer, één geloof, één doop, één God en Vader van allen die boven allen, door allen en in allen is (4:4-6).

Kijk er zo naar. De Drie-enig God is aan het werk. Zo vallen de gaven van ieder afzonderlijk (4:7 vv) op hun plek.

3         Geestelijk leiding geven anno nu.
En dan, gemeente, is er nog een stap voordat we naar de ouderling en diaken kunnen kijken. Ik denk niet dat het goed is om die stap vandaag over te slaan, al is het niet een makkelijk punt. Dat punt is de tijd waarin we leven. Het is eerlijk om, zonder daar dramatisch over te doen, te zeggen dat geestelijke leiding geven vandaag onder druk staat. Ga maar na:

Gezag; is dat niet een erg ouderwets woord? En een ambtsdrager met zo’n verantwoordelijkheid; dat is toch niet van deze tijd? U, jij en ik: wij maken zelf wel uit wat/hoe we geloven, hoe we ons leven invullen. Tenminste; die houding in de maatschappij gaat ons niet voorbij, toch? En onze kerken worden telkens meer divers. De een vindt het bijvoorbeeld maar niks als er bij het avondmaal geen formulier wordt gelezen en een ander vindt dat prachtig. De een geniet van de net gehouden cursus schepping – evolutie en een ander vraagt zich af of dit niet een zoveelste onderwerp is waarin we veranderen in onze manier van Bijbel lezen. De een vindt deze dag bijvoorbeeld prachtig, een ander had het nog veel mooier gevonden als er vandaag ook vrouwen bevestigd zouden worden. Weer een ander zou dat nu juist een brug te ver vinden. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

Wat is dan geestelijk leiding geven? (Hoe) kun je zeggen ‘zo spreekt de Heer’? Kijk, bij het voorbeeld van de avondvierdaagse is het simpel. Je schermt rechts en rechtdoor af zodat iedereen naar links gaat – en het komt goed. Maar zo simpel is het (kerkelijk) leven niet. Nooit geweest. Vandaag helemaal niet. Ik kan daarom ook een ander voorbeeld gebruiken. Het lijkt op het voorbeeld van de wegwijzers bij de avondvierdaagse maar dan net een ander perspectief. Van de week stond ik bij een kruispunt waar de stoplichten waren uitgevallen. Een verkeersregelaar nam de honneurs waar. De op- en aanmerkingen waren niet van de lucht. Waarom moeten wij zo lang wachten? Alweer mogen de auto’s! Ja. Ik vond ook dat ik te lang moest wachten. Zeker hier in Dordt zou een predikant toch gewoon voorrang mogen krijgen 🤔? Ik moest toen denken aan deze tekst van Paulus. Zijn beeldspraak is mooi, maar dan de praktijk. Is een ambtsdrager degene die bij de avondvierdaagse de weg aanduidt (iedereen volgt gewoon) of de verkeersregelaar (ieder ziet het anders en maakt dat ook kenbaar)? Wat is leiding geven en zien waar het op aan komt?

Gemeente; hier ligt een punt waar we niet zomaar een antwoord op kunnen geven. We zullen hier, met Gods hulp, samen verder in moeten komen. Links en rechts worden er wel eens antwoorden gegeven. Maar die gaan snel te kort door de bocht.

Mensen zeggen bijvoorbeeld: ‘laat iedereen zijn/haar ding doen in de kerk’. Het ambt is dan een soort gemeentelidfaciliteit : het zorgt ervoor dat leden kunnen doen wat zij willen. Dat klinkt misschien fraai. (Ver)oordeel die gedachte niet gelijk. Want het is heel erg van deze tijd. Een tijd waarin het individu centraal staat. Maar het lijkt meer op een vorm van democratie dan op een gemeente van Jezus zoals Efeze en heel het Nieuwe Testament daarover spreekt.
Anderen zeggen dat ambtsdragers zich gewoon helder en met gezag moeten uitspreken over zaken die vandaag in discussie zijn, min of meer op dezelfde manier zoals we dat in onze kerken gewend waren te doen. Dat klinkt wellicht aantrekkelijk. Want het klinkt vertrouwd. Maar het gaat eraan voorbij dat we in een andere tijd/cultuur leven en dat de tijdgeest waarin we leven ons niet voorbij gaat. Heel veel dingen in onze maatschappij aanvaarden we als volstrekt vanzelfsprekend in ons (eigen), ‘gewone’ leven (thuis, op school of op je werk) maar niet als we de kerk binnenstappen. Waarom is dat eigenlijk zo?

Gemeente: in deze tijd zijn we vandaag gemeente van Jezus en ontvangen we ambtsdragers; mensen die geestelijk leiding geven. En omdat we van Hem zijn laten we de moed natuurlijk niet zakken. Het is extra zaak, gemeente, om toe te zien op onszelf. Ieder van ons voor zichzelf. Blijf de Heer bidden om een goede houding. Als je misschien vindt dat het niet (zo) goed gaat en je daarover zorgen hebt. Net zo goed: let op je houding als je juist vindt dat de turbo er nou wel eens een keertje op mag (verlangen/ongeduld). Of hoe je ook maar in de kerk zit. Mopper niet op hoe het vroeger ging. Maak een bepaalde tijd ook niet maatgevend. Denk niet dat het morgen beter wordt. De opdracht die bij de bevestiging bij ambtsdragers klinkt ‘zie toe op jezelf’ geldt allereerst voor de gemeente. Blijf bidden dat de Geest ons verder helpt. Leef dicht bij de Heer en bij zijn woorden.

Misschien is het wel allereerst zaak te blijven geloven dat in dat prachtige beeld van Paulus wat we allemaal (toch!?) van harte accepteren: we zijn het lichaam van de Heer! Hij zal ook gidsen als het gaat om belangrijke vragen naar geestelijk leiding geven. En laten de ambtsdragers letten op een goede, christelijke toon in de gemeente. Ook, misschien juist, als je het niet eens bent met elkaar. En laten de ambtsdragers ook voorgaan in het bespreken en bespreekbaar maken van zaken waarover discussie is, uiteraard daarbij rekening houdend met wat goed, nodig en mogelijk is voor de gemeente. En laat de gemeente bidden voor de ambtsdragers. Er bemoedigd niets zozeer dan wanneer je hoort dat mensen bidden voor je (ambtswerk). God geeft wat nodig is.

4         Bijeenhouden.
Wie zijn dan ouderlingen en diakenen? Wat is hun taak? Allereerst: centraal blijft staan het leven in en van de gemeente. Soms hoor je in de gemeente zeggen – als er beleid wordt gemaakt ofzo – : ‘nou, we zien wel wat ze (nl. de ambtsdragers in de kerkenraad) doen’. Zo is het niet in de gemeente van de Heer. We hebben daar een paar weken geleden naar geluisterd naar aanleiding van Efeze 2:21 en 22 (zie hier voor die preek). ‘Elkaar’; daar ligt de kracht die de Geest geeft:

  • Verdraag elkaar (Efeze 4:3; het lichaam wordt opgebouwd, 4:12),
  • Elkaar liefhebben (4:15, met het oog op de opbouw van het lichaam, 4:16),
  • Spreek de waarheid tegen elkaar (4:25, en stop met liegen) want we zijn elkaars ledematen,
  • Wees goed voor elkaar (4:32),
  • Zing met elkaar psalmen en hymnen die de Geest u ingeeft (5:19),
  • Aanvaard elkaars gezag uit eerbied voor Christus (5:21).

Dat is voor (heel) de gemeente. Wat doet de ambtsdrager in dat ‘elkaar’? Vers 16 spreekt over gewrichtsbanden (zie Kolossenzen 2:19). Die houden het lichaam bijeen. En – naar de idee van toen – zorgen ervoor dat lichaamsdelen krijgen wat ze nodig hebben voor het functioneren.

Bijeenhouden.
Wat is dat? Hoe doet een ambtsdrager dat? ‘Bij elkaar houden’, dat begrip kennen we maar al te goed. Zeker in Nederland, polderland. Bijvoorbeeld uit de maatschappij of politiek. Je houdt de boel bij elkaar door… ergens koffie/thee te gaan drinken in tijden van onderlinge spanning. Of je houdt de boel bij elkaar door een goede visie te hebben of een sterke persoonlijkheid te zijn. Zo gaat dat in onze maatschappij. En zo kan het in de kerk ook gaan. Begint iemand ergens over te mopperen; nou…. snel sussen die boel. Of is een groep mensen het ergens helemaal niet mee eens en uiten ze dat ook (behoorlijk) nadrukkelijk; nou… dan doen we het maar niet. Of: als de meeste mensen vóór zijn, dan doen we het. ‘We moeten immers de gemeente bij elkaar houden’.

Natuurlijk; het is altijd zaak om te kijken wat je doet en hoe je dat doet. Maar dat bijeenhouden is niet wat Paulus bedoelt. Paulus geeft een vers later (en overal in zijn brieven) precies aan wat bijeenhouden is: op gezag van de Heer zeg ik u met klem…  (en dan komt het nieuwe leven in alle facetten, zie Efeze 4:17 tot aan het einde van de brief). Zo houd je het lichaam van Christus bijeen. Ik haal er een paar dingen uit:

Op Christus wijzen.
Steeds weer. En in alle situaties. Of je nu komt in een huis van rouw komt of in een huis van een stel dat wil trouwen. Heb een open gesprek waarin je die ander zoekt. Heb een open de Bijbel waarin je de Heer aanwijst. Het gaat om de groei naar Hem toe (4:15). Christenen kunnen denken: het gaat erom dat je in de hemel komt. En wat kan ik dan nog (net) wel/niet doen. En het toch niet verkeerd als…. Maar zo is het niet. God maakte je zodat je Hem en zijn Zoon leerde kennen (Johannes 17:3). Stel Hem, met geduld, tact en zorg voor ogen. Of je een twijfelaar bezoekt (het doel is niet dat hij van z’n twijfel afkomt) of iemand die al tachtig jaar overtuigd kerkganger is (het doel is niet dat hij bevestigd wordt dat zijn leven wel goed is). Of het is bij een conflict of een adres waar alles pais en vree is. Bij een jongere, tiener en zestiger: Christus! Als het gaat om het bedenken welke liturgie van belang is en net zo goed of het verstandig is de gemeente in te delen in kringen, als het gaat om het omzien naar elkaar en als het gaat om financiële steun.

Een van de mooiste voorbeelden die ik ken. Een man was aan het sterven. Zijn ouderling kwam aan zijn sterfbed staan. Na een tijd kreeg de ouderling in de gaten dat de man niet meer wist wie hij (ouderling) was. ‘Kent u mij’  vroeg de ouderling? De man had geen idee. ‘Kent u Jezus’ vroeg de ouderling? En de man begon te stralen. Dat is het ambt. Wijs op Christus.

Met gezag optreden.
Niet het gezag van jou of van het ambt als zodanig. Als je dat toch doet gaat het subiet goed mis. Dat was altijd al zo. Maar vandaag merken we dat veel sneller. Het is het gezag van de Heer. Zijn we daar vandaag allergisch voor? Nou; als we dit weggooien dan kunnen we de boel beter sluiten, hier. Jezus gezag is het enige goede en betrouwbare gezag. Dat zijn orders van de volstrekt unieke Koning die niet kwam om gediend te worden maar om te dienen en zijn leven te geven als een losprijs voor velen (Matteus 20:28).

Broeders die bevestigd worden: kijk naar Hem, Jezus. Begin altijd zoals Jezus begon: zien wie die ander is. Zien waar die ander is. Twijfelt hij? Kan zij niet meekomen? Heeft dat gezin zorgen, moeiten? Neem die dingen zoals ze zijn. En heb daar geen oordeel over. En wijs dan op Christus. Leg Jezus’ orders neer. Orders die willen leren om af te zien van jezelf, je kruis op je nemen en Hem te volgen. Ook dat is gezag. Alleen op Jezus’ manier komt het goed.

Een voorbeeld. Een ouderling belde eens aan bij een adres waar hij zorgen over had. ‘Het komt nu niet zo goed uit’ zei de vrouw die open deed. ‘Daarom kom ik juist’ zei de ouderling (2 Timoteüs 4:2)! Natuurlijk zijn er grenzen – alsjeblieft ook in de kerk – maar je komt namens Hem die ons zoekt.

Zien waar het op aan komt.
In 4:14 wordt er gesproken over mensen die er op een doortrapte manier voor willen zorgen dat de gemeente een dwaalspoor op gaat. Dat is een gevaar van alle tijden voor de kerk. Even hard is het een gevaar dat de kerk niet groeit en bloeit en zo stagneert en haar doel niet bereikt. Het vraagt onderscheidingsvermogen om te zien wat er gebeurt. Waar ligt de prioriteit van de gemeente en is dat inderdaad wat nodig is? Waarover maken wij ons druk en is dat het juiste? Ambtsdragers moeten dat onderscheiden en de aandacht (weer) op Christus vestigen.

Voor een diaken zal het in deze dingen meer op daden aankomen. En juist in deze tijd waarin de kerk onder druk staat, is dat telkens belangrijker.

Gemeente: vandaag krijgen we nieuwe kado’s van de Heer in de ambtsdragers. We letten op onszelf als we hen ontvangen. En we kijken naar de Heer. In wat we aan moois ontvangen. Als we ergens verlegenheid ervaren, zorg of verlangen. Hij is het hoofd. Dankzij Hem redden we het.

Zie ook een preek Dank God voor alle gaven (1 Petrus 5); eveneens in een dienst waarin ambtsdragers werden bevestigd (2017).

voorbeeldliturgie

Welkom
Votum
Groet
PvN 84 wat houd ik van uw huis
GK 176B Wij kiezen (tien woorden), 2 groepen
Gebed
Kinderen naar voren (Numeri 13:1-14:10) Verspieders
Je hoeft niet bang te zijn (E&R 245).
Gebed om de opening van het Woord
Lezing Efeze 4: 1 – 24 (tekst 4:16)
Verkondiging Ouderlingen en diakenen als kado van de Heer
1 Levende Wegwijzers
2 Bijzonder dat er ouderlingen en diakenen zijn!
3 Geestelijk leiding geven onder druk
4 Bijeenhouden als opdracht
– Op Christus wijzen
– Met gezag optreden
– Zien waar het op aan komt
Ps.134: 1, 2 en 3
Bevestiging ouderlingen en diakenen:
GK 22: 1 en 2 voorafgaand en
GK 22: 4 na bevestiging
Dankgebed en voorbede
Kinderen komen terug
Collecte
GK 164 (drie groepen; ieder zingt 2x).
Zegen

Verdere ontmoeting

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s