Is het raar om in God te geloven? Preek Efeze 1:18

Preek over Efeze 1:18. Paulus bidt om verlichte ogen. Wat wil dat zeggen? Je kunt denken aan onze tijd waarin het vaak gaat over de zin van leven. In deze dienst vindt openbare geloofsbelijdenis en bediening van de heilige doop plaats. Voorbeeldliturgie onderaan de preektekst.

1         Let goed op.
Een rijinstructeur vertelde me eens het volgende. Als hij met de lesauto in de stad rijdt richting de Bagijnhof, dan zegt hij tegen z’n leerlingen: ‘zet nu je ogen op je voorhoofd aan, je ogen op de zijkant van je hoofd en je ogen op de achterkant van je hoofd.’

Dat klinkt raar. Want zoveel mensen hebben geen ogen op de zij- en achterkant van hun hoofd. De instructeur bedoelt: kijk alle kanten op. Want als je linksaf slaat, kom je langs de Bram Ladage. Mensen daar letten niet op het verkeer maar kijken naar hun puntzak friet – en steken zo de straat over. Beter rijd je niet tegen die mensen aan. En vaak is het erg druk in die winkelstraat. Wie daar auto rijdt, moet goed opletten. Ogen hebben aan alle kanten.

Paulus lijkt beetje op een rijinstructeur. Hij geeft aanwijzingen aan gelovigen die in Efeze wonen. Gelovigen die de Heer nog maar net hebben leren kennen. In vers 18 bidt hij dat de gelovigen een ‘verlicht hart’ zullen hebben. De Statenvertaling zegt: verlichte ogen. Met andere woorden: dat je het heel goed ziet. Dat je naar alle kanten kijkt. Niet naar het verkeer. Maar naar wat God je geeft. Vandaag. En naar wat God jou en alle heiligen geven zal als Jezus terugkomt.

Dit vers haal ik er vanmorgen uit. Een stukje uit dit lange, mooie hoofdstuk. Waarom dit vers? Ik denk dat dit vers voor ons vandaag belangrijk is. Een meerderheid in Nederland gelooft niet in God. En dat zet een bepaalde sfeer neer. Kijk om je heen; waar is God en waarvoor hebben wij Hem nodig? Is geloof in God niet iets van vroeger? Ja, zo lijkt het soms. Als je er zo naar kijkt. In het verleden geloofde de meerderheid wel in God en was toen christelijk. Dat is voorbij. Je kunt meedoen in die stroom. De stroom van de meerderheid die niet gelooft. Twijfel en/of ongeloof komt bij je op. Of overheerst. Het is niet vreemd.

Paulus bidt en geeft zo tegelijk instructies: kijk goed. En kijk naar alle kanten. En doe dat met je hart (1:18). Daarmee bedoelt Paulus: kijk met heel je leven (in de Bijbel is het hart niet een ‘softe’ plek (emotie versus ratio o.i.d.) maar de plek van je wil, waar je je beslissingen neemt, ook wel ‘ziel’ genoemd in de Bijbel). Wat zie je dan? Is het raar om te geloven?

Laat ik een paar voorbeelden noemen over geloof in Nederland.

Deze week was Beatrice de Graaf, terrorisme- en veiligheidsdeskundige (verbonden aan de Universiteit van Utrecht) bij DWDD. Aan het eind van het interview vroeg Matthijs van Nieuwkerk aan haar iets over haar geloof. Dat was naar aanleiding van een interview in het AD. Van Nieuwkerk vroeg hoe het mogelijk is dat je, als je je elke dag bezig houdt met terreur, toch gelooft dat het kwaad op een dag ophoudt. Matthijs van Nieuwkerk was oprecht geïnteresseerd. En verbaasd. ‘Ik wil het echt begrijpen’ zei hij.

Mooi. Aan de ene kant lijkt het soms alsof we massaal zeggen: ‘bye, bye geloof’ (in God). Maar zo is het niet. Het ligt veel genuanceerder. Je moet goed kijken zou Paulus zeggen (Efeze 1:18). In Nederland anno nu en zeker bij een nieuwe generatie is er net zo goed oprechte belangstelling. Ga jij naar de kerk? geloof jij in God? Wat betekent dat?

Paulus zegt: God heef ons geroepen (1:18). Dat wil zeggen: wij hebben iets van Gods stem verstaan. Dat is niet dat wij de waarheid in pacht hebben. Paulus spreekt van een groot geheim (mysterie, zie vers 10). We geloven – met onze broers en zussen uit Efeze die, net als wij, Jezus nooit in levende lijve hebben gezien – dat God mens is geworden. Onze pijn en vragen heeft gedragen. Trouw aan ons is tot aan de dood. En we zien er iets van: God is goed. Vanmorgen in belijdenis en de doop van …. Soms merk je het in je eigen leven. God is trouw. En aan zijn trouw komt geen einde. Ook niet als ik de boel verstier. Ook niet als ik sterf.

Paulus bidt om goed zicht, de juiste blik, scherpe ogen/harten. Is het raar om te geloven? Ik ga verder met voorbeelden van geloof in Nederland.

Kijk om je heen. De meesten geloven niet meer in God. Maar spiritualiteit is hot. Hoe komt dat? Is de mens toch ‘ongeneeslijk religieus’ (zoals sommigen zeggen)? Of roept God: er is méér; Ik ben er?

Is het raar/achterhaald om te geloven? Een journalist van de Volkskrant, Fokke Obbema, schreef laatst een indrukwekkend artikel over zijn hartstilstand.[i] Het scheelde niks of hij was er niet meer geweest. En dat verhaal gaat over de zin van het leven. Z’n verhaal maakt heel veel los. Bij velen wordt blijkbaar een snaar  geraakt. Wat is leven? Wat gebeurt er al je je leven als het ware terug krijgt? Moet je eens verder lezen in Efeze 2. Paulus zegt iets dat lijkt op het verhaal van deze journalist. Jullie waren dood, zegt Paulus, maar God maakt jullie levend.

Kijk om je heen. Velen weten niet of God bestaat. Een relatie met God vind je dan niet nodig. Maar kijk nog eens goed. Zo’n 90% van de jongeren zegt een partner te willen (samenwonen) en een meerderheid wil uiteindelijk ook trouwen.[ii] Zijn we gemaakt of bestemd om in relatie te leven? Is dat toevallig zo? Of merken we daarin een stem van Een die als het ware zegt: Ja, je bent een relationeel wezen. Je doel is om Mij te leren kennen(Efeze 1:17).[iii]

Kijk goed. Soms word je zo geraakt door iets moois. Een kunstwerk. Iets in de natuur. Pure verwondering. Toeval? Een gen in ons lijf of iets in ons brein? Wellicht. Kan het ook zo zijn dat het een stem is van Iemand die zegt: kijk eens, hoe mooi. Dat heb Ik gemaakt. Een ook wat nu lelijk is maakt ik op een dag mooi. Opkijken in verwondering; hoort het niet bij ons bestaan?

Toen ik deze preek al had uitgeprint, las ik in de krant een artikel: God leeft in de wetenschap (NRC Handelsblad 13 en 14 oktober).[iv]

God leeft in de wetenschap

Een essay dat stilstaat bij de vraag of het bestaan van God door wetenschap aannemelijk gemaakt zou kunnen worden. Waarom staat dat stuk in de krant? Net als bij DWWD deze week begon het met een vraag. Deze vraag: is er ruimte in de wetenschap voor religie? Heel snel wordt gesteld dat dat niet zo is. Dat geloof en wetenschap elkaar uitsluiten. Maar goed; daar is meer over te zeggen. Mooi dat juist dit essay een prijs heeft gewonnen. Het past bij onze tijd.

Gemeente, gasten: ieder kent zijn/haar eigen hart. Vanmorgen klinkt een uitnodiging. Voor iedereen. Om goed te kijken. Met je gevoel, je verstand, je wil(sbeschikking). Er klinkt een stem. Iemand roept. Toen, in de 1ste eeuw van onze jaartelling. In Efeze. Op zoveel meer plekken. Vandaag in Nederland. Geef toe aan die stem en leer God kennen.

2         Tot God (gebed).
Een ander aandachtspunt uit Efeze 1 is de manier waarop Paulus spreekt. Als bij ons geloof of God ter sprake komt, dan is dat bijna altijd over God. Herken je dat? Je zegt bijvoorbeeld: ik geloof wel dat er meer bestaat. Een bepaald wezen, wellicht. Maar, wordt dan wel gezegd: het is niet een man met een baard op een troon. Misschien wel… (en dan komt je idee van God). En iemand die gelooft kan zomaar allerlei dingen vertellen die hij/zij weet van God (uit Bijbel). Maar stel je nou eens voor dat God er is. Wat zou dan de meest passende manier van spreken zijn? Laat ik het anders zeggen. Stel je eens voor dat jij bij een groepje mensen staat. Men heeft het steeds over jou. Dan zeg je: praat tegen/tot mij.

Zie je dat dat is wat Paulus doet? Hij richt zich tot God. Hij begint zijn brief met een groet aan de lezer (vers 1 en 2). En dan zegt Paulus: gezegend zij de God en Vader… (vers 1:3). Hij richt zich tot God. Zijn brief is in de vorm van een (lof)gebed. Ook als Paulus aan de gelovigen denkt, doet hij dat biddend – hen op handen dragend. Vers 16: ik dank steeds voor jullie en noem jullie in mijn gebeden.

Ook vers 18 is een gebed. Dat de ogen open mogen gaan. Ook al is er geloof bij deze mensen en bij ons. Juist omdat er geloof is. Zo danken we vanmorgen voor de belijdenis en doop van … En we bidden om groei in kennis. Dat je je plek vindt in de gemeente. Groei om te zien wat je allemaal krijgt in dit leven en straks als Jezus terug komt.

Wie voor het eerst bidt, doet iets wat niet makkelijk is. Wat eng of vreemd is. Vergelijk het met bungeejumpen. Je springt de afgrond in. Je rekent en hoopt erop dat het elastiek sterk genoeg is. Iemand die eens meedeed aan een introductiecursus van het geloof (Alphacursus) zei op een keer dat hij wel wilde bidden. Maar hij wist niet hoe of wat. En hij sprak erover met de anderen. En waagde uiteindelijk de sprong. En hij zei: ‘ik kreeg zo’n gevoel van rust. Alles was goed.’ En nou weet ik best dat het geen garantie is dat ieder zo’n gevoel krijgt. Maar God laat zich niet onbetuigd. Hij wiens stem we horen in zoveel dingen zoekt ons echt. En wil dat we Hem zoeken. En dat je, zeker als het niet makkelijk is, volhoudt. Dat je trouw bent. Zoals hij zelf trouw is.

Gemeente, gasten: waag jij de sprong? En ben en blijf je trouw? Mensen die bungeejumpen vertrouwen op het elastiek. De vorige die sprong overleefde het ook. Dus waarom ik niet? Paulus zegt: kijk eens wie jou vasthoudt. Dat is God de Vader. Hij kent je eindeloos lang (1:4). Het is God de Geest die in je woont (1:13). Het is Jezus die mens werd zoals jij en ik – tot en met het uitblazen van zijn laatste adem (1:10). Wij kunnen er vandaag voor open staan dat er meer is. Dat God wellicht bestaat. De stem die klinkt in de Bijbel zegt: Ik ben het; Vader, Zoon en Heilige Geest. God heeft de sprong naar ons gewaagd. Nu jij. Nu wij.

—–

In de setting waarin geloof in God een mogelijkheid is, is twijfel vanzelfsprekend (om het zo te zeggen). Zie een studentendienst over Geloof en twijfel en een jeugddienst over datzelfde thema.

[i] Zie hier voor dat artikel.
[ii] Zie hierover een artikel in het Nederlands Dagblad van 2015: Klaag niet over teloorgang huwelijk en samenwonen.
[iii] Expliciet zegt Jezus dat echt leven erin bestaat dat je God en hem (Jezus) kent (johannes 17:3). Zie een preek daarover.
[iv] Zie hier voor het essay van René van Woudenberg in NRC.

Voorbeeldliturgie
Welkom
Votum
Groet
LB 793: 1 t/m3 Bron van liefde
GK 176b beurtzang
Geloofsbelijdenis en bediening van de heilige doop aan …
Psalm 121: 1 & 4.
Kinderen naar voren (en mogen blijven zitten ivm kindermoment)
Kindermoment (Openbaring 5:6-14) door
Lied: LB 783 (voor mij is geluk)
Kinderen naar kring
Lezen: Efeze 1
Verkondiging
Psalm 36:2 nieuwe berijming http://www.denieuwepsalmberijming.nl/berijmingen/psalm-36
Dankgebed en voorbede
LB 1006 als afsluiting (Onze Vader in de hemel)
Kinderen komen terug uit de kring
Collecte
LB 416 (Ga met God): 1a, 2v, 3m en 4a
Zegen
Felicitaties en koffie drinken

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.