Verwacht op catechisatie veel van de Geest. Preek Handelingen 8:26-40.

Bij de start van onderlinge ontmoeting tussen jongeren onderling en hun jeugdleiders en het kerkelijk onderwijs aan hen, catechisatie, een preek over een onverwachte catechisatie-les. Een Ethiopische minister van financiën heeft belangstelling voor de God van Israël. Binnen no time wordt hij gedoopt. Wat betekent dit verrassende stukje voor ons? Je kunt de preek beluisteren via mijn podcast. Een voorbeeldliturgie staat onderaan de preektekst.

Gemeente van onze Heer Jezus Christus

1         Een Ethiopische minister van financiën krijgt catechisatie.
Afgelopen week zijn de catechisaties voor de meeste jongeren weer begonnen. Ontzettend fijn dat we niet, zoals vorig jaar, achter de laptop of smartphone hoefden te kruipen. We konden deze week beginnen met een gezellige avond. Gewoon aan huis of ergens in de tuin. Ik wil straks met jullie de Heer bidden om een gezegend seizoen. Om goede ontmoetingen en opbouwende gesprekken.

Een onverwachte catechisant.
In deze preek wil ik je voorstellen aan iemand die, net als jij, catechisatie krijgt. Hij is al even geen puber of jongvolwassene meer. Hij heeft een verantwoordelijke baan. Hij is minister van financiën van Ethiopië (een gebied dat vandaag bij Soedan hoort, Handelingen 8:27). Zijn naam kennen we niet.

De man is geïnteresseerd in het geloof. Hij is net in de tempel van Jeruzalem geweest. Een geweldig mooi gebouw. Bekend in alle landen. Hij kwam daar om God te aanbidden. En in de tempel kocht hij een Bijbel (boekrol). In die tijd kon je de Bijbel niet downloaden via de app. Een Bijbel was een bijzonder bezit en kostte flink wat geld. Maar dat was voor de minister van financiën geen probleem. Op de terugreis begon hij in die Bijbel te lezen. De Ethiopische minister leest maar begrijpt niet waar het over gaat. Totdat Filippus, een van de apostelen van Jezus (Handelingen 1:13), eraan komt en met hem in gesprek gaat. Ze spreken over de profetieën van Jesaja en Gods plan in Jezus (Handelingen 8:35, cf. Lucas 24:13-53). Blijkbaar heeft Filippus het ook over de heilige doop gehad. Want als de man water ziet wil hij gedoopt worden (Handelingen 8:36). Hij wil bij de volgelingen van Jezus horen. Filippus doopt hem. En daarmee is het verhaal zowat weer afgelopen.

De minister wordt ook Jezus’ ambassadeur.
Zo. Dat is nog eens catechisatie! Supersnel, onverwacht en radicaal. Zo gaat dat trouwens vaker in het Bijbelboek Handelingen. Gelukkig kan en wil God vandaag trouwens net zo werken. De Heilige Geest is met geweldige kracht aan het werk om het evangelie over heel de aarde te verspreiden – vertelt het Bijbelboek Handelingen (Handelingen 1:8, 2:14-42, Handelingen 10, 16 en 28, cf. Kolossenzen 1:6). Het evangelie wordt verteld. Er komt geloof en bekering. De heilige doop wordt bediend. Alles in een razend tempo. En hoewel de Bijbel verder niks over deze man uit Ethiopië vertelt houdt het niet op bij dit verhaal. Reken maar dat hij in zijn eigen land heeft verteld over de Heer Jezus. Hij is nu niet alleen maar minister van financiën maar ook ambassadeur van het koninkrijk van Jezus. Hij kreeg er een taak bij. Geweldig.

2         De Heer maakt zich aan jou bekend.
Aan het begin van ons catechisatieseizoen starten we met deze man uit Ethiopië. Wat een bijzonder verhaal. Wat betekent dit voor jou en mij en voor catechisatie? Ik noem drie dingen.

I           God kent jou.
Het verhaal begint niet met de man uit Ethiopië of met apostel Filippus. Het verhaal begint ermee dat een engel Filippus op weg stuurt (Handelingen 8:26).

hemel unsplash

God heeft een plan. Daarmee begint het wonderlijke verhaal over de Ethiopische man die gedoopt wordt (foto unsplash).

Zie je dat? God kent deze man en wil hem iets geven. Hij weet van zijn interesse. God wil hem het mooiste cadeau geven dat er is: het kennen van Jezus. En daarbij moet Filippus een handje helpen. Zie je dat? Jij en ik kunnen God niet zien. Maar Hij ziet jou en mij wel. En dat laat Hij ook merken.

Luister goed naar dit verhaal. In de tijd dat dit gebeurde moet de doop van de man uit Ethiopië voor de gelovige Joden die de Heer Jezus hadden leren kennen een schok zijn geweest. De man hoorde niet bij Gods volk. Maar het evangelie is voor ieder die gelooft in Jezus (cf. Psalm 87). Even verderop, in Handelingen 10, maakt God dat duidelijk door dat wonderlijke visioen aan Petrus (over reine en onreine dieren). Petrus moet op bezoek bij een romeinse legeroverste. Kan dat zomaar? Want net als de man uit Ethiopië hoort die romeinse legeroverste niet bij Gods volk. Het duurt even voordat het kwartje bij Petrus valt (Handelingen 10:34vv). Uiteindelijk doopt Petrus hem en zijn gezin. En voor jou is het misschien wel raar om dit stukje uit Handelingen 8 te lezen. Is die Afrikaanse minister een catechisant? Zie je hem bij jou in de groep zitten? Een catechisant is toch 12 t/m 18 of 20 jaar?

Dit verhaal maakt duidelijk dat Jezus anders kijkt. Ja, de Heer werkt door opvoeding en catechisatie. Meestal gaat dat zo. Maar net zo goed kan het zijn dat iemand op latere leeftijd de Heer leert kennen en gedoopt wordt. Of heeft de Heer jouw vriend(in) van sport of school op het oog. Of die buurjongen.

Dit stukje uit de Bijbel leert je hoe Jezus kijkt en werkt. Hij kijkt niet naar leeftijden, huidskleur, cultuur of taal, kerkelijk opgevoed of niet. De Heer kent mensen. Alle mensen. Hij kent jou. Hij kent je hart. Hij weet van je geloof. Je vragen en twijfels. Waar je mee zit. Hij kent iedereen. Jezus nodigt ieder mens uit hem te leren kennen. Daarvoor stuurt hij allerlei mensen op jouw pad.

II         De Bijbel vertelt wie Jezus is.
De man uit Ethiopië leest uit het Bijbelboek Jesaja maar hij snapt niet wat de profeet bedoelt (Handelingen 8:32-34).

Op catechisatie zul je elke avond wel uit de Bijbel lezen. Gelukkig zijn er allerlei vertalingen die ervoor zorgen dat je kunt begrijpen wat er staat. Toch is de Bijbel niet een makkelijk boek. Net als die man uit Ethiopië zul je wel eens denken: wat staat hier en wat betekent dat? Dat merk je trouwens niet alleen op catechisatie. Als je Bijbelstudie doet op de kring of bij jongerenvereniging JOB praat je soms een hele avond over een paar verzen uit de Bijbel. En als ik een preek maak moet ik eerst studeren en bidden.

Je kunt de Bijbel vergelijken met een schat. Soms zie je de schat gelijk. Maar meestal liggen schatten verstopt en moet je zoeken.[i] Ik wil met jullie kijken naar een filmpje waarin het gaat over de Bijbel, over wat voor een boek dat is.

Filmpje Denkstof #43 – Een stoomcursus Bijbel: https://beam.eo.nl/artikel/een-stoomcursus-bijbel-denkstof-43.

Heb je de Bijbel op je app? Of als gewoon boek met een kaft. Bedenk: het is een hele bibliotheek. Zesenzestig boeken, van Genesis t/m Openbaring. Op verschillende manieren allemaal Gods uitnodiging. God, de geweldige Schepper die zich aan zijn volk Israël bekend maakte, is in Jezus mens geworden om je te redden. De boeken die wij vandaag Bijbel noemen vertellen dat verhaal van Jezus (Johannes 5:39[ii]); aan die man uit Ethiopië, aan jou en mij.

jesus sagrada unsplash

De Bijbel vertelt wie Jezus is. De Heer staat centraal op catechisatie (foto unsplash).

Over hem, Jezus, gaat het op catechisatie. Jij kunt vragen hebben. Dat kan over de Bijbel zijn. Maar ook over hoe de dingen gaan: thuis, in de kerk. Belangrijk en nodig om daarover met elkaar te spreken. Als je blijft luisteren naar de Bijbel en de Heer om wijsheid bidt zul je merken dat je hem beter leert kennen. Ik zeg niet: dan zul je alles gaan begrijpen.[iii] De Heer Jezus Christus is God; eindeloos groter dan jij en ik samen. En er staan genoeg dingen in de Bijbel die (heel of te) wonderlijk zijn. Maar de liefde van de Heer leren kennen om hem te volgen; dat cadeau wil en zal de Heilige Geest je zeker geven.

III        Oog voor het onverwachte.
Dan is er nog iets opvallends. De Statenvertaling zegt dat de man uit Ethiopië gedoopt wil worden (dat zegt de NBV en BGT ook) en dat Filippus dan vraagt:

Indien gij van ganser harte geloofd, zo is het geoorloofd.
En hij, antwoordende, zeide: Ik geloof, dat Jezus Christus de Zoon van God is
(Handelingen 8:37. Statenvertaling. De BGT en NBV hebben dit vers niet).

Het meest aannemelijk is dat dit vers aan het (oorspronkelijke) verhaal is toegevoegd, al vrij snel. Waarom? Tja. Dat is de vraag. Misschien had men er moeite mee dat die man ‘zomaar’ gedoopt kon worden. Je moet wel/eerst:

  • belijdenis afleggen bij de apostelen/kerkelijk gezag,
  • op de manier zoals die (vrij snel) bekend raakte onder christenen.

Want zo hoort dat onder christenen (zie Handelingen 8:37, Statenvertaling).

Nu is er met die belijdenis-doen helemaal niks mee. Integendeel. We danken God voor de belijdenisdienst die we begin september hadden.[iv] En kort en krachtig verwoordt Handelingen 8:37 het christelijke geloof. Geweldig.

Het punt is: er zit in dit stukje juist heel veel onverwachts. Ineens is die minister van financiën uit Ethiopië in beeld. Filippus brengt een bliksembezoek – en verdwijnt ook direct weer uit beeld (Handelingen 8:39 en 40). De vraag naar de doop komt spontaan op, bij het zicht op water. Zo werkt de Geest. Hij is Heer (Nicea). Zijn tempo is niet bij te benen. Hij gaat zijn gang.

Geest unsplash

De Geest is Heer (Nicea). Hij gaat zijn gang. Verwacht dat Hij je verrast (foto Unsplash).

Dan kun je op zich wel begrijpen dat de kerk heeft geleerd dat je dat allemaal op een goede, verantwoorde manier moet doen – en daarom het vers over het belijdenis-doen zoals dat gebruikelijk was in de kerk heeft toegevoegd aan dit verhaal over de Ethiopische minister. Toch is dat hier jammer (NB: een hoofdstuk later wordt christenvervolger Saulus geroepen door Jezus! Over onverwacht gesproken).

Want het is alsof er in het verhaal uit Handelingen 8 dit staat: heb oog voor het onverwachte als je in Gods koninkrijk aan de slag gaat. Verwacht dat de Geest je verrast. Laten we dat in onze oren knopen bij het begin van het catechisatieseizoen. Zo gaat het toch vaak? Ineens maakt iemand een opmerking. En je luistert allemaal. Of dat ene, ongeplande gesprek – juist aan dat gesprek denk je nog eens terug. Een opmerking die gemaakt wordt en waarvan je op dat moment voelt hoe waar dat is. Om deze, onverwachte dingen van de Geest bidden we.

Gemeente, jongeren: laten we bidden om en uitzien naar een mooi en gezegend catechisatieseizoen.


[i] Zie inleiding op een seriepreken Marcus.
[ii] Zie preek Johannes 5:30-47.
[iii] Zie bijvoorbeeld een cursus De God die ik niet begrijp. Over moeilijke geloofszaken. En wie, bijvoorbeeld, Bijbelboek Ezechiël leest zal heel wat tegenkomen wat lastig te duiden is. Zie preek Ezechiël 1 (Gods verschijning in Babel in een visioen) of preek over het tempelvisioen (Ezechiël 40vv).
[iv] Zie Blijf in Jezus. Openbare geloofsbelijdenis.

Voorbeeldliturgie

Welkom

Votum en groet Sela https://www.sela.nl/liederen/1/votum-en-groet.html
Psalmen voor Nu Psalm 84

Tien verbondswoorden
GK 157 alle verzen (Vader vol van vrees)

Gebed

Kindermoment
Heer U ken t me als geen ander, kids opwekking 172

Lezen Handelingen 8:26-40 Bijbel in Gewone Taal

Verkondiging Verwacht op catechisatie veel van de Geest.
Psalm 87 DNP alle verzen (Nubië, zie Handelingen 8)  https://www.denieuwepsalmberijming.nl/berijmingen/psalm-87

Viering heilig avondmaal (gaande). Formulier 3 (mag gebeamd). Tijdens de viering:
GK 161 alle verzen Heer, U bent mijn leven (geloofsbelijdenis)
Samen eten wij (Sela) https://www.sela.nl/liederen/155/samen-eten-wij-.html

Dankgebed en voorbede

Collecte

Mag ik jou tot zegen zijn (Sela) https://www.sela.nl/liederen/185/mag-ik-jou-tot-zegen-zijn.html

zegen
amen (gezongen)

Verdere ontmoeting

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.