De hoop die Jezus geeft in (de) lijdenstijd. Preek Lucas 9:51

Deze zondag is de eerste zondag in de lijdenstijd (veertigdagentijd); de tijd naar Goede Vrijdag en Pasen. Lucas 9:51 geeft op een bijzondere manier woorden aan deze tijd. Zeker als je denkt aan de oorlog en het vreselijke geweld in Oekraïne en tegen Oekraïners. Is er hoop?

Redelijk aan het begin van de eredienst bidden we voor Oekraïne en staan we stil bij de vraag welke hulp we kunnen geven. We zingen een lied dat afgelopen woensdag, Aswoensdag, door Ria Borkent is gemaakt: “Hoe kan er in de wereld vrede zijn?” Zie onderaan voor de liturgie en de tekst van dat lied. Je kunt de preek beluisteren via mijn podcast.

Gemeente van de Heer

1​         De hoop die Jezus geeft.
Afgelopen woensdag was het Aswoensdag. Dat is het begin van de lijdenstijd. Aswoensdag herinnert ons eraan dat wij mensen zijn. Mensen met tekorten. Sterfelijke mensen (Psalm 103:14). De omstandigheden van vandaag onderstrepen die werkelijkheid. Ik denk aan de vreselijke oorlog en het misdadige geweld in en tegen Oekraïne en Oekraïners. We hebben gebeden of de Heer wil ingrijpen en een einde wil maken aan die ellende (Psalm 46[i]).

Er is ook hoop. Dat hebben we gehoord in Lucas 9. Lucas zegt iets opvallends. Jezus gaat naar Jeruzalem om daar te lijden, te sterven, op te staan en naar de hemel te gaan. Wat opvalt is hoe Lucas erover schrijft. Twee dingen daarover.

Doelgericht.
Allereerst is dat het tijdstip. Lucas neemt heel veel tijd om te vertellen over Jezus’ weg naar Jeruzalem. In onze indeling is Lucas nog maar bij hoofdstuk 9 (van de 24). Maar hier gaat Jezus al naar Jeruzalem om de dood te ondergaan en die te overwinnen. Dat is veelzeggend. Je hoort wel eens zeggen: ‘Jezus was een interessante man die allerlei bijzondere dingen deed maar hij werd helaas – zo gaat dat met revolutionairen – gedood.’ Zie je dat Lucas iets anders vertelt? Alles wat nog komt in het evangelie, gebeurt tijdens Jezus’ weg naar Jeruzalem. Zo wil Lucas dat je naar Jezus kijkt en luistert. Zoveel gelijkenissen (verloren zoon), grote wonderen en twistgesprekken; ze staan allemaal in het teken van Jezus die zijn leven wil geven in Jeruzalem (Lucas 13:33) en ons voorgaat naar een nieuwe, hemelse werkelijkheid (Lucas 24:26). Jezus weet wat hij doet. Hij kent jou en ons. Volg hem op zijn pad.

Verheerlijking.
Het tweede dat opvalt is de duiding van wat wij ‘de lijdenstijd’ noemen. Jezus hééft verteld van zijn lijden, sterven en opstanding (Lucas 9:22 & 44).[ii] Maar nu zijn de woorden anders. Vers 51 spreekt over ‘opnemen in de hemel’. Het gaat over Jezus’ glorie; het voltooien van zijn werk op aarde, zijn triomftocht in de Hemelvaart om alles aan zich te onderwerpen. Door lijden heen is dat het doel (Lucas 9:31).

Houd dit voor ogen, gemeente. Juist in een bedreigende situatie. In tijden van grote onzekerheid. Bij en door de Heer is er altijd hoop. Lucas 9:51 doet denken aan deze prachtige tekst:

Met de vreugde voor ogen die voor Hem in het verschiet lag,
heeft Hij het kruis verdragen en de schande ervan aanvaard,
en heeft Hij zijn plaats ingenomen aan de rechterzijde van de troon van God
(Hebreeën 12:2).

Gemeente, kijk naar je Heer. Leef in Jezus’ kracht. En handel iedere dag uit de hoop die hij geeft. Gebruik zo de tijd die God je geeft.

2         ​Op weg met koning Jezus.
Christen zijn is op weg zijn met koning Jezus. En zijn doel in de gaten houden. Jezus is vastberaden (Lucas 9:51). In  die vastberadenheid herken je de trekken van de (oudtestamentische) dienaar van de HEER (Jesaja 50:7).

Gebed om redding.
Dat Jezus in alles zijn doel voor ogen heeft, blijkt uit het vervolg van Lucas 9.

Als een Samaritaans dorp hem weigert te ontvangen, vragen een paar discipelen of zij moeten bidden om vuur om het dorp te vernietigen (Lucas 9:54). Die vraag komt op ons nogal heftig over. Die vraag moet je zien in die tijd/cultuur en in het kader van het feit dat de discipelen gaan geloven dat Jezus de Messias is. Hoe dúrft men de koning te beledigen!? Maar Jezus herinnert zijn volgelingen aan zijn reisdoel. Hij is alles nieuw aan het maken. Zijn wereld bestaat niet uit vergelding en wraak maar uit goedheid en gebed om redding (Romeinen 12:19vv).[iii]

Bij deze tekst moet je denken aan beelden uit Oekraïne. Russische soldaten – jonge gasten van 20 jaar! – die gevangen waren genomen, kregen te eten. Ze mochten bellen met hun familie. Zou jij degenen die jou aanvallen zo behandelen? In de kerk kunnen wij soms van praktijk leren. Let op de goede omgang met elkaar. We zijn allen onderweg naar Jezus’ glorierijke toekomst.

In alles volgen.
Volg jij Jezus? Kijk goed naar hem. Sommige mensen stappen ‘vastberaden’ op Jezus af en willen hem volgen (Lucas 9:57-62). Zij krijgen een opmerkelijk(e) antwoord/opdracht.

De een krijgt bijvoorbeeld een waarschuwing dat Jezus geen vaste woon- of verblijfplaats heeft (vers 58). De ander krijgt het steenharde antwoord dat hij niet eerst zijn vader mag begraven maar Jezus moet volgen (vers 60). Weer een ander mag niet eerst afscheid nemen van zijn familie; hij moet nú volgen. Vorig jaar hebben we vanuit Matteüs naar deze tekst geluisterd.[iv] Daarom stip ik ze nu alleen maar even aan. Duidelijk is dat Jezus volgen niet hetzelfde is als een wandeltochtje door de Biesbosch maken. Jezus volgen is ultra-radicaal. Er is geen middenweg. Volg hem in alle situaties. Stel die keuze niet uit. Hij is de koning die alles nieuw maakt. Kies voor hem.

Belijdenis doen.
…. kiezen voor Jezus is wat jij hebt gedaan. Je doet vandaag belijdenis van je geloof. Gefeliciteerd. Een mooie en bijzondere dag voor jou en …, en voor ons als gemeente. Wat fijn is, is dat jullie allang meedoen met de gemeente. Eerst bij de jongerenvereniging JOB. Nu in de kring. Vorig jaar in de Stille Week. Vandaag zet je een nieuwe stap. Je komt naar voren om in het midden van Gods gemeente ‘ja’ tegen Jezus te zeggen. In de vragen die zo gesteld worden, hoor je het radicale evangelie van Lucas 9. Dat jezelf loslaat en Jezus volgt. Dat je dat in alles wilt doen. Dat je zo invoegt in die eindeloze lange stoet van mensen die het met Jezus wagen omdat hij het leven de moeite waard maakt. Een bijzonder en plechtig moment. Ik bid dat jij en jullie samen blijvend tot zegen zijn in het midden van de gemeente.

Leef met Jezus.
Gemeente, gebruik de lijdenstijd goed. We komen nauwelijks uit de Corona-moeite en worden nu geconfronteerd met oorlog. Richt je op Jezus. Volg hem die de dood overwon en leeft in hemelse glorie – en ons daarin voorgaat. Besef dat je eens belijdenis hebt gedaan en houd vast aan dat geloof. Als je (nog) geen belijdenis deed, ontvang deze dag dan als een uitnodiging. Leef allemaal met de Heer. Doe mee in zijn gemeente. Zoek het goede voor allen om je heen. Leef zo in de hoop die Jezus geeft.


[i] Zie preek Psalm 46.
[ii] Zie preek De omgekeerde wereld van Jezus. Preek Lucas 9:23.
[iii] Zie De aangifte van Jezus van N. Preek over het lijden van Jezus en de betekenis daarvan voor ons.
[iv] Zie Exclusief evangelie. Preek Matteüs 8:18-22.

Voorbeeldliturgie

Welkom

Votum en groet

Voorganger: Onze hulp is in de naam van de Heer
Gemeente: Die hemel en aarde gemaakt heeft
Voorganger: Die trouw houdt tot in eeuwigheid
Gemeente: en niet laat varen het werk van zijn handen

Groet (predikant)
Amen (gemeente)

DNP Psalm 92:1 en 5 (sabbatslied) https://www.denieuwepsalmberijming.nl/berijmingen/psalm-92

Samenvatting van Gods geboden (Galaten 5)
GK 154: 1 en 3 Ach wat moet ik toch beginnen (gebed: schuldbelijdenis en vernieuwing)

Kindermoment
Opwekking kids 139 Hij alleen
Kinderen gaan naar kring

Heer, ontferm U over Oekraïne, ontferm U over ons (gebed en hulp):

  • LB 1010:1 Geef vrede, Heer, geef vrede
  • Lezen (verzen uit Psalm 46)
  • Hulp (diaconie)
  • Gebed en voorbede
  • Hoe kan er in de wereld vrede zijn? (lied Ria Borkent, zie haar website/Facebookpagina. Tekst hieronder met haar toestemming overgenomen):

Hoe kan er in de wereld vrede zijn
wanneer gerechtigheid en recht niet tellen,
wanneer soldaten sneuvelen in pijn
en burgers schuilen in verborgen kelders?
Als de agressor aast op meer terrein
en kracht en afweer niet meer kunnen helpen.

Wie zo zijn hele leven achterlaat
en vluchten moet naar nergensland en verder –
zij gaan berooid in tranen over straat.
Geef onderweg aan hen een goede herder,
een mens die helpt, een deur die open staat,
een hart vol liefde, in de nood een redder.

Heer Jezus, laat hen niet de dood ingaan,
het leven is bij u in goede handen.
U droeg het kruis en biedt ons vrede aan,
een warm onthaal van vrijheid, open armen.
U helpt ons in de strijd van het bestaan
en geeft als wapen: liefde voor de ander.

melodie: Zo vriendelijk en veilig (GK 174)
tekst: Ria Borkent (Aswoensdag 2022)

Lezen Lucas 9:51-62 Toen de tijd naderde….
Verkondiging Hoop die Jezus geeft in de lijdenstijd.
GK 162: 3 en 4 (credo, staande) ‘k Heb geloofd in U, wien d’aarde (Lucas 9:51)

Openbare Geloofsbelijdenis ……..
Lied om zegen https://www.sela.nl/liederen/16/gebed-om-zegen.html (eerste vers: zegen hem… op de weg die hij…. Verdere verzen: ‘ons’)

Dankgebed en voorbede afgesloten met het
Onze Vader (hardop uitspreken)

Collecte

Toekomst vol van hoop https://www.sela.nl/liederen/190/een-toekomst-vol-van-hoop.html

Zegen
Amen (gezongen)


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.