An inconvenient truth. Ezechiël als wachter aangesteld

Preek over Ezechiël 3:16-21. Ezechiël wordt als wachter aangesteld. Wat betekent dat en hoe klinkt daarin het goede nieuws? In deze dienst doen we mee aan de zogenaamde Kerkproeverij; een landelijk initiatief om Nederlanders uit te nodigen de kerk binnen te stappen en een kerkdienst mee te maken. De bediening van de heilige doop vindt plaats. Voorbeeldliturgie: zie onder.

1         Een ongemakkelijk verhaal.
Ken je de film An inconvenient Truth (2006) van oud-presidentskandidaat van de VS, Al Gore? De film waarschuwt op een indringende manier voor de klimaatverandering en de gevolgen daarvan. Nederland komt bijvoorbeeld half onder water te staan bij een sterke stijging van de zeespiegel. Een ongemakkelijke waarheid. Liever zeg je zoiets niet. En er moet wat veranderen bij ons. Maar je houdt je mond niet als je dit soort dingen ontdekt.

We lazen dat de profeet Ezechiël ook een ongemakkelijke waarheid moet gaan vertellen. God roept hem om te zeggen dat Hij, God, zijn eigen volk gaat oordelen. Ezechiël wordt als wachter aangesteld (3:17). In Ezechiëls tijd had een wachter een heel belangrijke functie. De wachter keek vanuit een muur of toren over de stad of het leger. Als de wachter onraad bespeurde – bijvoorbeeld de komst van vijanden – moest de wachter alarm slaan. Als de wachter z’n mond hield of – erger – in slaap viel, bracht hij het leven van de anderen in gevaar. God zegt daarom tegen Ezechiël dat hij moet waarschuwen – hoe ongemakkelijk het verhaal ook is (3:17). En er komt heel wat (hoofdstuk 4-24)! En zoals de straf voor een onoplettende wachter niet mals was, zo zou ook Gods profeet er niet best vanaf komen als hij z’n mond zou houden (3:18-21).

Nou; dat is een lekker en opbeurend begin van de preek. Misschien ben je hier vandaag wel op uitnodiging in de kerk (kerkproeverij). Fijn dat je er bent. En dan gaat het over God die gaat straffen en een profeet die het mes op de keel krijgt. Leuk zeg.

Nu is het zo dat we als gemeente van de Kandelaarkerk net begonnen zijn met het luisteren naar het Bijbelboek Ezechiël. We kunnen er vandaag voor kiezen om naar een ander stuk uit de Bijbel te luisteren. Een stukje dat misschien wat vriendelijker of aantrekkelijker klinkt, speciaal voor onze gasten. (Die stukken zijn er gelukkig meer dan genoeg) En dan gaan we volgende week weer verder met het best wel moeilijke boek Ezechiël. Dat kan. Of we zeggen: dit is onze ‘maaltijd’; we luisteren op dit moment naar Ezechiël. En daar gaan we vandaag ook mee verder. Zo doen we het vanochtend. Welkom om erbij te zijn.

Het is dan wel goed om te weten dat het Bijbelboek Ezechiël niet uit de lucht komt vallen. Daarover ging het vorige week.[i] Samengevat: God heeft al heel lang een (verbonds)relatie met zijn volk. Vergelijk het met een liefdesrelatie; je respecteert elkaar, bent elkaar trouw en hebt het belang van de ander voor ogen. Maar het volk doet dat niet. Als God daar een punt van maakt, verandert er weinig. Niks eigenlijk. Integendeel. Het wordt nog erger. En nu trekt God, na vele waarschuwingen, uiteindelijk de consequenties. Ezechiël moet dat gaan zeggen.

Wat dat betreft is de Bijbel een heel herkenbaar boek. Jij en ik – we zetten allemaal op onze tijd wel eens een streep. Soms ben je het echt spuugzat. Tot hier en niet verder zeg je dan. En je meent het. Er moet echt iets gaan gebeuren. Dat klinkt door in Ezechiël 3. In een taal van die tijd: Ezechiël wordt als wachter aangesteld om een ongemakkelijk verhaal te vertellen.

God kijkt naar je hart.
Daar komt iets bij. Als we nou eens diep in elkaars hart zouden kijken dan is er, denk ik, niet zoveel verschil tussen mensen die lid zijn van een kerk en mensen die eens een keertje in de kerk komen kijken. We horen, denk ik, liever dat God – als Hij bestaat – ons o.k. vindt zoals we zijn; liever dat dan te horen dat God van ons houdt en daarom ook zegt dat het nodig is om je leven (steeds) te veranderen. En dat het God uitmaakt of je dat wel of niet doet.

Christenen zeggen dan wel eens: we zijn toch al gelovig? Ja. Dat punt komt nou precies aan de orde in het Bijbelboek Ezechiël. Ezechiël moet gaan zeggen dat Gods eigen volk ergere zonden doet dan mensen die God niet kennen; al zijn ze honderd keer gelovigen (5:7).[ii]

Ik denk dat we zo goed naar dit stukje uit de Bijbel kunnen luisteren. God discrimineert niet. Hij trekt niet voor. Hij kijkt naar ieders hart. Goede en slechte mensen moeten luisteren (3:18-21). Goede mensen kunnen voor hun verkeerde gedrag niet als excuus aanvoeren dat ze goede mensen zijn (3:20). Zelfs Gods eigen profeet heeft geen uitzonderingspositie.

2         Let erop hoe je leeft.
Wat wil God dan? Even terug naar de film An inconvenient Truth. Daarin staan schokkende beelden. Met als doel dat mensen wakker worden. Hun levensstijl verbeteren. Dat was ook de taak van de wachter (Ezechiël 3:17). Midden in hun slaap mensen wakker maken. God wil dat zijn mensen weer van Hem gaan houden: bekeer je en leef (18:32). In twee andere hoofdstukken wordt de vraag wie er wat heeft gedaan uitgebreid aan de orde gesteld (verantwoordelijkheid en schuld, 18 en 33). Dit stukje uit hoofdstuk 3 is daarvan het begin. Een echte wake-up call. Het hoofdstuk volgt ook pal op de roeping van de profeet Ezechiël.

En zeg nou zelf: hoe vaak heb jij het niet nodig om een wake-up call te krijgen? Dat je collega bijvoorbeeld tegen je zegt: wat doe je chagrijnig, man; wat is er met je aan de hand? Of denk aan vorige week toen de storm rondom de twee kinderen Lili en Howick op een hoogtepunt was. Gelukkig is er duidelijkheid in hun situatie en hebben ze een thuis. In die zin: protest kan (helpen). Maar er werd zoveel gedreigd dat de staatssecretaris moest onderduiken. Na afloop zeggen we dan: willen we dit nou zo in Nederland? Zo omgaan met kinderen? En zo tekeer gaan dan iemand moet onderduiken? Eigenlijk zeggen we dan: waar is de ‘wachter’? Wie ziet toe op de fatsoensgrens? Het lijkt soms wel alsof we het allemaal normaal vinden. Sterker: zomaar doe je zelf mee. Zijn jouw normen ‘de’ normen. Of begin je ook te roepen en te foeteren over wat er in jouw ogen niet goed is. Op school. Op je werk. In de kerk. Meedoen in de stroom is soms makkelijk en verleidelijk. En soms is er misschien zelfs wel aanleiding voor. Ik moet denken aan een Bijbels lied, een Psalm. Daarin staat:

HEER, zet een wacht voor mijn mond
een post op de deur van mijn lippen
Houd mijn hart ver van het kwaad
Verleid het niet tot god-loze daden
(Psalm 141)

Daar heb je de wachter. Voor je eigen lippen. Voor je sociale media account. Wat app je over een ander? Voor je email. Voor je hart: wat komt daarin op? Daar gaat het over in Ezechiël 3. God zegt: ik wil dat dat goed is en zuiver. Toen, in Ezechiël tijd, was er veel werk aan de winkel om het zover te krijgen (4-24). Is dat vandaag heel anders? Hoe is dat voor jou?

‘Wachters’ in de gemeente.
De gemeente van Jezus heeft ‘de wachter’ nodig. Denk aan wat Jezus zei toen hij vertelde over wat er in de toekomst gaat gebeuren: waak; let goed op! – is Jezus’ afsluitende oproep (Marcus 13).[iii] Jezus stelt iedere christen aan als een waker. In onze tijd leeft het idee dat je prima zonder God kunt leven. En ja; we weten veel en kunnen bijna alles. Waarvoor is God nog nodig? Misschien zegt je eigen hart dat ook. Maar Jezus gaf toen al een wake-up call: let op; eer mij en blijf met mij leven!

In het Nieuwe Testament staat dat mensen een bepaalde positie krijgen om de anderen bij de les van het evangelie te houden. Dring erop aan, of het nu uitkomt of niet zegt Paulus (2 Timoteüs 4:2). Ja; want we hebben zo onze eigen dingen. Je werk. Je gezin. Of je treurt of bent neerslachtig. De ander heeft het druk met duizend dingen. Of je leeft verkeerd met God. En al die dingen komen voor. De Heer zegt: blijf bij alles letten op wat waar is, wat goed is en lof verdient (Filippenzen 4:8).

We zijn in de gemeente aan elkaar gegeven om elkaar te helpen, te dienen en – indien nodig – te corrigeren. In de kring. In de wijk. Straks, bij de doop, beloven …. om  ….  christelijk op te voeden. En wij, de gemeente, beloven dat we bidden en helpen zodat kinderen en jongeren Jezus leren kennen. Zo houdt Jezus ons bij de les. Zijn les. En zo houden wij elkaar daarbij. Zo luisteren wij naar wat Ezechiël. Dat hij wachter werd blijft inspireren; in de kerk maar net zo goed in de maatschappij.

3.       Unieke liefde.
Nog een ding, gemeente. Als wij Ezechiël 3 lezen dan irriteert ons dat zomaar. Oordelen. Waarschuwingen. Een ‘wachter’. Wat een gedoe. Religie moet toch inspireren? En dat doet het evangelie ook (zie boven). En daarom de vraag: waarom irriteert zo’n stukje ons nou zo snel? Op onze computers, smartphone e.a. instaleren we allemaal ‘wakers’: virusscans die ons waarschuwen voor malware. En naar klimaatprofeten beginnen we telkens beter te luisteren. Hoe kan het dan we, als we Ezechiël 3 lezen, zomaar met kromme tenen zitten?

Zit onze irritatie wellicht vast op dat heel specifieke? Namelijk dat God zegt: ik wil dat je je tot Mij bekeert en naar Mij luistert; (tot/naar) Mij alleen? Dat is wel heel gericht. God maakt er een punt van als het volk andere goden achterna loopt. Andere regels dan Gods regels hanteert in de maatschappij. En daarmee schopt God tegen het zere been van zijn volk. Zij wilden zelf kiezen. Vrij zijn. Misschien is dat ook wel ons punt in 2018. En ligt daar onze irritatie als we Ezechiël 3 lezen. We zijn toch geen christelijk land meer? Religie is prima; ‘het is van niemand’ (Yvonne Zonderop). Of het nou ‘Boeddha, Mohammed of Jezus is: voor mij is dat hetzelfde’ zei iemand laatst.[iv] Wij beschouwen onszelf als autonoom. En dan zegt God tegen Ezechiël: Ik ben het.

Goed. We kunnen ons, net als mensen van toen, irriteren. We kunnen ook kiezen te luisteren. Dan is dit de vraag: wat maakt (de) God (van Ezechiël) dan zo uniek? Daar hoor je iets van in Ezechiël 3. Normaal moet de wachter waarschuwen voor de vijand. In dit geval is die vijand… God zelf. Hij komt eraan. Als vijand heeft God er belang bij om ongezien aan te komen en, in de verrassingsaanval, zoveel mogelijk schade aan te richten. Zo gaat het normaliter. En toch. Toch stelt God ook een wachter aan die ervoor moet zorgen dat men op tijd wakker is zodat de vijand (God zelf) geen schade kan aanrichten. Zie je dat? God doet die twee dingen tegelijk. Twee dingen die elkaar lijken uit te sluiten. God zegt:

  • Omdat je je niet op Mij alleen richt loopt het verkeerd af (aankondigen vernietigend oordeel) én
  • Ik zorg ervoor dat je je op Mij alleen gaat richten (aanstellen van de wachter die op tijd moét waarschuwen).

Dát maakt God bijzonder. Als je verder leest in het boek Ezechiël ontdek je wat God allemaal nog meer gaat doen. Hij geeft het volk een nieuw hart zodat hun liefde oprecht is. Hij wekt zijn volk als het ware op uit de dood (37). God zorgt voor een nieuwe samenleving (40-48). Hoop straalt je tegemoet.

Evangelie: Jezus alleen.
Zo horen we in dit oude, best moeilijke boek Ezechiël volop evangelie; goed nieuws. De God van Ezechiël, de God van Israël, is mens geworden; mens in Jezus Christus (Johannes 1). Zo heeft Hij over ons gewaakt. Jezus is onze wachter (Psalm 121:3).[v] Op Golgota waakte Jezus over heel ons leven. Over onze tekorten. Tot in de dood. Tot over de dood is hij onze herder (Ezechiël 34).

Hierin ontdekken we Gods unieke liefde in alle helderheid. In Ezechiël is het te vinden – maar dan moet je wel goed zoeken. In het Nieuwe Testament is het klip en klaar. Golgota is het meest ongemakkelijke verhaal ooit: Gods oordeel is écht! Ezechiël werd terecht als wachter en onheilsprofeet aangesteld. Jezus onderging het. Golgota is daarom ook het meest bevrijdende verhaal ooit: Jezus waakt. Hij draagt het aangezegde oordeel zelf. Zo, en zo alleen, behoedt God ons voor alle kwaad (Psalm 121).

Daarom: geloof in Jezus.
Geloof in hem.
In hem alleen.


[i] Zie de preek Hoe indrukwekkend is God. Preek 2 roepingsvisoen Ezechiël voor een situatieschets van de tijd waarin Ezechiël werd geroepen. Jezus heeft in een parabel eens verteld hoe Gods volk niet de vrucht droeg die God wilde; en vooral hoe God ervoor zorgt dat dat tóch gaat gebeuren (Marcus 12). Zie daarvoor een preek Niemand is zo gek als God.
[ii] In het Nieuwe Testament staat dat Jezus een oordeel zal uitspreken over alle mensen (Matteüs 25). De scheidslijn is niet of je wel of niet lid van de kerk was. Zie een preek daarover: Onwetende goed-doeners. Jezus lijkt in Matteüs 25 wel wat op de herder die rechtspreekt waarover Ezechiël profeteert (hoofdstuk 34).
[iii] Zie een preek daarover Alleen Jezus is Christus. De rest is fake.
[iv] Zie Afgoden van deze tijd. Een themadienst over religie anno nu.
[v] Er staat in Psalm 121 een ander woord (bewaarder) dan in Ezechiël 3 (wachter). Toch spreekt ook Psalm 121 in een vergelijkbare context: ‘Hij zal niet sluimeren, je wachter. Hij slaapt niet, de wachter van Israël… De HEER behoedt je voor alle kwaad. Hij waakt over je leven.’

Voorbeeldliturgie
Votum en groet Sela https://www.sela.nl/liederen/1/votum-en-groet.html
GK 176b. Wij kiezen voor de vrijheid (beurtzang)
Gebed
Kinderen naar voren
Lied (stuurt Annelies toe)
Kinderen naar kring
Lezen Ezechiël 3:16-21 (NBV)
Verkondiging
Opw. 640 (Psalm 121) Mijn hulp is van U, Heer https://www.dagelijksebroodkruimels.nl/opwekking-640/
Kinderen terug uit kring
Bediening van de heilige doop (formulier 3)
GK 124: 1 tm 3 voorafgaand aan de doop (jouw leven staat aan het begin) en
GK 124: 4 en 5 na de doop
Dankgebed en voorbede
Collecte
LB 416 alle verzen. Ga met God en Hij zal met je zijn
Zegen
Felicitaties, koffie en verdere ontmoeting.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.