Wees stil en besef dat de almachtige Schepper je redder is. Preek Jesaja 51 aan begin van de Stille Week

Vandaag begint de Stille Week. We leven naar Goede Vrijdag en Pasen toe. Jesaja werpt licht op deze bijzondere tijd. Je kunt de preek beluisteren via mijn podcast. Een voorbeeldliturgie staat onderaan de preektekst.

Gemeente van de Heer

1         De Stille Week is begonnen.
Vandaag begint de Stille Week. We leven toe naar het belangrijkste van het geloof; Goede Vrijdag en Pasen. Jezus voor ons gekruisigd en opgestaan.

Waarom hebben we het over Stille Week? Je hebt vast zelf wel eens iets meegemaakt dat zo indrukwekkend is dat je er geen woorden voor hebt. Je kijkt je ogen uit. Je mond valt open. Je wordt helemaal stil. Dat is de Stille Week. Bedenk: de almachtige God, Schepper van hemel en aarde, is mens geworden en wilde zijn leven geven aan een schandpaal op Golgota.

We zijn op Jezus’ gefocust. Er zijn deze week elke avond bijeenkomsten in de kerk. Fijn dat het gelukt is om dat ook dit jaar weer te organiseren. Stap voor stap komen we bij het mysterie van het geloof. Door muziek, zang, lezing, overdenking, gebed en stilte. Van harte welkom in die bijeenkomsten.

Luisteren naar God.
Wat is stilte? Wat doet het? Meestal ben je stil om tot rust te komen. Of te ontsnappen aan zoveel prikkels die je iedere dag te verwerken krijgt. Maar in de Bijbel is stilte iets anders. Stilte is ruimte voor God (Psalm 65). Als jij stil bent kan God gaan spreken (1 Koningen 19:9-13, Psalm 46:11[i]). Stilte opent je oren:

Luister naar Mij. Zo begint Jesaja 51.

Luister naar mij – zegt God tegen zijn volk. Herhaaldelijk zegt God: luister (1, 4, 7). Met dit hoofdstuk starten we de Stille Week. Luister. God wil zijn volk stil krijgen. Jou en mij stil krijgen. Als je steeds bezig bent en/of misschien niet met je hart op God gericht bent. Word stil en luister. We hebben recent uit enkele hoofdstukken van Jesaja gelezen.[ii] Dan begrijp je waarom God ‘luister’ zegt. Gods volk zat vol angst en onzekerheid. Vol verwijten. Men dacht dat God de (verbonds)relatie had verbroken. Dat Hij een moeder was die haar kind vergat (49:14&15).[iii] Het volk roept, schreeuwt en verwijt. Nu vraagt God de aandacht.

Luister naar Mij. Dat is het belangrijkste in het geloof van Israël. Hoor Israël. Zo begint het Sjema. Hoor Israël; God is EEN/ENIG/UNIEK (Deuteronomium 6).

In Jesaja 51 vraagt God aandacht voor wie Hij is en wat Hij doet. Jesaja 51 is een magnifiek hoofdstuk. We hebben het helemaal gelezen. Maar niet alles kan besproken worden. Ik richt me op enkele verzen, met het oog op deze week.

2         God is ontzagwekkend groot.
Als God een luisterend oor heeft, wijst Hij eerst op de afkomst van het volk. Hij begint over Abram en Sara (vers 2). Kinderloos. Zonder land. Een onzeker bestaan. Maar God roept. En Abram en Sara hebben gehoord en gehoorzaamd. En zo zijn ze rijk gezegend geworden. Door op hun afkomst te wijzen, vraagt God aandacht voor wie Hij is. Om een groot volk te maken roept God een echtpaar dat geen kinderen kan krijgen. Dat is typisch God. God schept uit het niets (Genesis 1). God roept in leven wat niet bestaat (Romeinen 4:17). Laat Gods volk zich dat realiseren in de onzekere tijd van ballingschap. Laten wij het deze week voor ogen hebben als we naar Goede Vrijdag toeleven. Wat kan er een onzekerheid zijn in je leven. Denk aan Goede Vrijdag zelf. Alle hoop was verdwenen voor Jezus’ volgelingen. Hun fantastische Heer en meester sterft! Maar God doet wat voor onmogelijk wordt gehouden. Hij wekt Jezus op uit de dood (Galaten 1:1).

Schepper en bevrijder.
Zie je? Heb vertrouwen in God. Hij is God. God is geen mens als jij en ik. Toen had Gods volk dat vertrouwen nodig vanwege de ellende van ballingschap. God wijst erop dat Hij Schepper van hemel en aarde is (vers 6a&b) en zegt dan:

Al vervliegt de hemel als rook
al valt de aarde valt uiteen als een oud gewaad (cf. Psalm 102[iv])
en sterven haar bewoners als muggen,
de redding die Ik breng, zal voor altijd blijven,
mijn gerechtigheid kent geen einde
(Jesaja 51:6c-g).

Wat een bemoediging. Zie je ook dat dit een woord voor vandaag is? Wij lezen de Bijbel misschien te veel vanuit een luxepositie. En dan heb je allerlei vragen omdat het best vaak over moeite, oorlog, (on)recht enzovoort gaat. Maar de Bijbel – Psalmen, profeten, evangeliën – spreekt vanuit de gebroken, in zonde gevallen werkelijkheid. Vandaag begrijp je Jesaja 51:6 gelijk. Wat een ellende met Corona. En nu die vreselijke oorlog. Ten hemel schreiend onrecht. En zoveel verandert er vandaag. Gods volk leefde toen in onzekerheid. Vandaag geldt dat voor ons. Ons wereldbeeld zoals we dat in het Westen na WOII en de val van de Muur hebben gehad valt in duigen.[v] We dachten dat vrede min of meer vanzelfsprekend was. Zou niet heel de wereld willen zijn/worden als wij, het vrije Westen. Die droom is in duigen gevallen. (Geo)politieke en economische onzekerheid. En nu?

Jesaja zegt: God is Schepper. In die onzekere tijd wordt de Schepper herinnerd aan zijn grote verlossingsdaden; de bevrijding uit Egypte (vers 9&10). Een smeekgebed klinkt:

Ontwaak, ontwaak, arm van de HEER
(Jesaja 51:9).

Met dit gebed wordt bedoeld dat God zelf ingrijpt. Eigenhandig. Zo gaan wij de Stille Week in. Niet alleen met het gebed dat God zal ingrijpen. Ook vanuit het vertrouwen dat God dat gedaan hééft. In Jezus is God hoogstpersoonlijk in de wereld gekomen. Die redding vergaat nooit. Aan dat recht komt geen einde.

Daarom zijn we deze week stil. Om te vieren, te gedenken dat Jezus de dood heeft overwonnen. Om God lief te hebben en onze naaste te dienen.

3         Heer van hemel en aarde wordt dienaar.
Tot slot aandacht voor wat anders. Nadat God(s arm) is opgeroepen te ontwaken en in te grijpen staat er dat Jeruzalem/Sion moet ontwaken (vers 17). God en zijn volk ‘wakker’; een nieuwe toekomst tegemoet. Er staat:

De HEER heeft je laten drinken
uit de beker van zijn toorn;
je hebt uit die kelk gedronken…

 Dit zegt God, de HEER,
de God die het opneemt voor zijn volk:
Ik neem de bedwelmende beker uit je hand
(Jesaja 51:17&22).

In deze verzen laat God voelen dat de ellende waarin het volk toen zat er niet zomaar was. Of door een macht die nu eenmaal sterker was. Gód roept zijn volk tot de orde. Vanwege hun tekorten. (Dit kwam expliciet aan de orde in Jesaja 50[vi]). Dat wordt bedoeld met ‘de beker van Gods toorn’. Wij kennen die uitdrukking ook nog wel. Als je een hoop tegenslag hebt zeg je wel eens dat je ‘de gifbeker’ tot op de bodem moet opdrinken. Er komt geen einde aan. Dat.

Maar voor Gods volk houdt het wel op. Al in dat beroemde hoofdstuk 40 kondigt God aan dat Hij zal ophouden met oordelen en straffen (40:2). Waarom? Is Gods volk beter geworden? Heeft God geen reden tot toorn meer?

Dienaar.
Let op, gemeente. Hier gebeurt iets wonderlijks. Het gaat er niet om dat Gods volk zich beter gaat gedragen (dat blijkt niet als je verder leest in de Bijbel[vii]). Er gebeurt iets anders. God gaat iets anders doen. God gaat ‘uit een ander vaatje tappen’. God gaat het opnemen voor zijn volk (vers 22). Hij gaat hun vijanden vergelden wat zij Gods volk hebben aangedaan (vers 23, cf. Ezechiël 25[viii]).

Maar luister (Jesaja 51:1) nog beter. In de loop van deze hoofdstukken van Jesaja gaat het steeds meer over de dienaar van de HEER.[ix] De dienaar die Gods recht brengt. Die licht geeft aan alle volken en op wie alle landen hopen (51:4&5). De dienaar die zal lijden in onze plaats (Jesaja 53).

Getsemane.
Vanuit het Nieuwe Testament – en pas na Pasen – zijn de gelovigen gaan begrijpen dat dit over Jezus gaat. Hij is de ‘arm van de HEER’, God in Persoon. Als je zo naar dit hoofdstuk kijkt zie je hoe dit deel over de lijdenstijd gaat. Dan denk ik met name aan ‘de beker’ (Gods oordeel) die God zijn volk liet drinken. God geeft die beker niet langer aan zijn volk. Hij neemt het voor hen op. God geeft die beker aan de tegenstanders van zijn volk. Maar ook dat wordt anders. God gaat het ook voor die andere volken – alle volken – opnemen. God geeft deze beker niet langer aan anderen. In Getsemane staat dat Jezus door gebedsworsteling en doodsangst heen ‘de beker’ aanpakt (Matteüs 26:36-56).[x]

Zie je? Hoor je? Dit is het evangelie van Jesaja 51. De Heer van hemel en aarde (Jesaja 51:6) wordt dienaar. Slaaf tot op het kruis. God zelf gaat het oordeel dragen. In Jezus. Zo doet God recht. Zo heeft Hij lief. Zo redt Hij.

We beginnen aan de Stille Week. Ontzagwekkend hoe God ons verlost. ‘Wees stil voor het aangezicht van God want heilig is de Heer’ (GK 171).

Een gezegende Stille Week.
Leef dicht bij Jezus.
En heb zo de ander lief.


[i] Zie preek Psalm 46.
[ii] Zie bijvoorbeeld een preek over Jesaja 50.
[iii] Zie preek Jesaja 49.
[iv] Na ons geen zondvloed. Preek Psalm 102.
[v] Zie inleiding op Ezechiël en zie mijn longread over homoseksualiteit.
[vi] Zie preek Jesaja 50.
[vii] Wel valt er wat voor te zeggen dat in dit hoofdstuk een deel van het volk wordt aangesproken dat nog wel wil luisteren naar God, de rechtvaardigen die zijn overgebleven.
[viii] Jezus. Heer van de volken. Preek (delen) Ezechiël 25-32.
[ix] Zie de eerdere preken (voetnoten hierboven) uit deze Jesaja-hoofdstukken voor de dienaar van de HEER (je kunt niet zonder meer, op voorhand, zeggen wie dat is of wie dat zijn). Voor hoofdstuk 51 is te zeggen dat vers 4&5 (waarin God spreekt) naadloos aansluiten bij wat er in eerdere hoofdstukken over de dienaar van de HEER is gezegd.
[x] Zie preek over Getsemane.

Voorbeeldliturgie

We starten de Stille Week. De liturgie in ‘stilte’; geen aankondiging van de liturgische elementen

Als alles duister is ontsteek een licht https://www.sela.nl/liederen/122/als-alles-duister-is.html

Welkom

Votum en groet als volgt

Voorganger: Onze hulp is in de naam van de Heer
Gemeente: Die hemel en aarde gemaakt heeft
Voorganger: Die trouw houdt tot in eeuwigheid
Gemeente: en niet laat varen het werk van zijn handen

Groet (predikant)
Amen (uitspreken door allen)

DNP Psalm 65: 1 en 2 Vanuit de stilte https://www.denieuwepsalmberijming.nl/berijmingen/psalm-65

GK 176b Wij kiezen voor de vrijheid (verbondswoorden)

Gebed

Kindermoment
Jezus ik wil U bedanken, kids opwekking 145 Jezus, ik wil U bedanken – Songtekst (kinderliedjes.info)
Kinderen naar kring

Lezen Jesaja 51
Verkondiging
GK 171: 1 tm 3 Wees stil voor het aangezicht van God

GK 179a Geloofsbelijdenis

Verhaal vanuit de Alpha-cursus

Dankgebed en voorbede, afgesloten door
Onze Vader (hardop uitspreken)

Kinderen komen terug

Collecte

LB 574:2 en 3 Christus is gekomen in ons aards bestaan

Zegen
Amen (gezongen)

Verdere ontmoeting en koffie drinken

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.