Gods vrijheidsstrijd. Over het zwaard dat Jezus brengt. Preek Matteüs 10:34

Jezus zegt dat hij niet is gekomen om vrede te brengen maar het zwaard. Wat betekent dat? Gaat dit over geweld, met woorden of erger? De preek staat in het kader van ons jaarthema discipelschap. Voorbeeldliturgie onderaan de preektekst.

1         Doelbewust leven.
Met welk doel ben jij in je leven gekomen? Wat had je voor ogen, wat was je van plan met je geboorte en de rest van je leven?

Vreemde vraag, nietwaar? Wij worden geboren. Passief. Uit onze ouders. Daar lag geen besluit van onszelf aan ten grondslag. Hooguit is het zo dat veel westerse mensen zeggen dat ze ‘een kind op de wereld zetten’. Als je de schepper niet kent, zeg je het misschien zo. Maar hoeveel praatjes mensen ook hebben; niemand zegt dat hij/zij met een vooropgezet plan in dit leven terecht is gekomen.

Jezus zegt een paar keer iets dat hiermee te maken heeft. Iets opvallends:

  • ‘Ik ben geboren en naar de wereld gekomen om van de waarheid te getuigen’ (Johannes 18:37).
  • ‘Ik ben niet gekomen om me te laten dienen maar om te dienen en mijn leven te geven als losprijs voor velen’ (Marcus 10:45).[i]
  • ‘Ik ben niet gekomen om vrede te brengen op aarde maar het zwaard’ (Matteüs 10:34).

Wie is Jezus?
Wat een wonderlijke uitspraken. Wie zegt zoiets van zichzelf? (Bijna) alle Nederlanders hebben wel van Jezus gehoord. Meestal zeggen mensen dat Jezus een inspirerend figuur was die, helaas, het loodje legde – zoals dat wel vaker gebeurt bij mensen die tegen de stroom in durven te roeien (King, Gandhi e.a.). Mooi gezegd want Jezus wás een inspirerend figuur. Ondanks zijn vernederende executiedood kennen mensen wereldwijd zijn naam. Zijn gelijkenissen blijven ook in het seculiere Nederland anno nu mensen boeien.

Toch is het anders met Jezus. Als je alleen zegt dat hij inspirerend/boeiend is, doe je hem tekort. ‘Ik ben geboren om…’, ‘ik ben gekomen om…’. Jezus zegt wonderlijke dingen van zichzelf. En het is geen verspreking van Matteüs dat het hier zo staat. Alle vier de evangeliën kennen dit soort uitspraken van Jezus (cf. Lucas 12:49 vv). En Jezus zegt dit vaak. We hebben er vorige week nog een gehoord: ik ben niet gekomen om rechtvaardigen te roepen maar zondaars (Matteüs 9:13).[ii]

Identiteit.
De wonderlijke uitspraken van Jezus hebben te maken met zijn identiteit. Bij Marcus, zo hebben we vorig jaar gezien, staat de vraag centraal wie Jezus is.[iii] Matteüs is het evangelie dat geschreven is voor Joodse gelovigen. Matteüs wil laten zien dat Jezus de vervulling is van de wet en de profeten (Matteüs 1, 2:15, 3:3, 4:14, 5:17 et cetera). In woorden van vandaag: Jezus – hoe hemels ook – komt niet uit de lucht vallen. Met zijn komst maakt God al zijn beloften waar.

Jezus brengt het geluk waarvan de profeten spreken (Matteüs 5:1-12, zaligsprekingen).[iv] Jezus is de bruidegom waardoor Gods aangekondigde feest kan gaan beginnen (Matteüs 9:15). Heel hoofdstuk 10 laat zien dat Jezus Gods beloften vervult:

  • Jezus stelt 12 discipelen aan (Matteüs 10:1). Dat betekent dat God de draad van de 12 stammen van eens weer oppakt.
  • De discipelen mogen niet naar ‘de heidenen’ (niet-Joden) omdat Gods goede nieuws (eerst) voor zijn volk is (Matteüs 10:5&6).
  • Ongeloof in Jezus krijgt het voor Israël heel bekende en dreigende perspectief van de verwoesting van de goddeloze steden Sodom en Gomorra (Matteüs 10:14&15).[v]
  • Eerbied komt alleen toe aan de Ene (Deuteronomium 6:4 vv)[vi] die ziel en lichaam kan laten omkomen in de hel (Matteüs 10:28).[vii]

Uit alles wordt duidelijk: nu, in Jezus, komt Gods koninkrijk waarvan de wet en de profeten hebben gesproken. Geloof in hem en doe mee.

Geloof.
Zo luisteren we naar Jezus’ woorden dat hij niet gekomen is om vrede te brengen maar het zwaard (Matteüs 10:34). Je bent geneigd gelijk te bedenken wat dat wel niet kan betekenen. Want het woord ‘zwaard’ klinkt nogal dreigend. Maar eerst een pas op de plaats. De woorden ‘ik ben gekomen om..’ onthullen Jezus’ identiteit. Niemand van ons komt planmatig in zijn/haar eigen leven terecht. Van Gods zoon, onze Heer Jezus, belijden we: ‘Hij heeft… echte menselijke natuur aangenomen…’ (zondag 14 Heidelbergse Catechismus).[viii] Heeft aangenomen. Actief. Hij wilde ons gelijk worden. Zo groot is God trouw. Iets daarvan horen we terug in Matteüs 10:34. Jezus heeft het doel van zijn leven helder voor ogen. En Jezus nodigt ons uit om hem te volgen . Hier spreekt onze redder. Hij maakt alles nieuw. Hij vraagt allereerst om geloof in hem. Dat je hem lief hebt.

2.      De strijd in en om vrijheid.
Vervolgens de betekenis van Matteüs 10:34. Zowel wie vaak in de kerk komt of juist alleen maar een keer per jaar bij Kerst, kijkt er wellicht van op dat Jezus dit zegt. Vrede op aarde scanderen de engelen als Jezus geboren wordt (Lukas 2).[ix] Vandaag gelooft een meerderheid van de Nederlanders niet in God. Christenen doen, terecht, hun best om te laten zien dat geloven in God goed is voor een mens en voor de maatschappij. En toch krijg je nog wel eens (kritische) vragen. En dan hoor je ineens deze woorden van Jezus. Je schrikt. Dat klinkt weinig aantrekkelijk, nietwaar? Zijn gelovigen dan toch een soort strijders? Zelfs met geweld (zwaard)? Of meppen met woorden?

Aankondiging.
Het is zaak goed te luisteren. En deze woorden niet te isoleren. Ze horen in het geheel van Matteüs 10 waarin het erom gaat dat het evangelie bekend wordt gemaakt. Het evangelie vindt gehoor (Matteüs 10:11)! Maar ook tegenstand. En dat kan er fel aan toe gaan (Matteüs 10:17 en verdere). Jezus bereidt zijn discipelen voor op een tegenstrijdige situatie. Zij zijn dankzij Jezus aan de winnende hand en zullen gered worden (10:22). Maar het zal niet vanzelf gaan. Het kan heel wat van je kosten. Zelfs je leven!

Dit hadden de discipelen vast niet verwacht. Als de messias zou komen, zou hij een David & Salomo te samen en in het kwadraat zijn. Vrede zou hij brengen en tegenstand zou hij verpulveren.[x] Maar Jezus zegt dat het anders zal gaan. En (ook) dat heeft te maken met wie hij is. Op een verborgen manier spreekt Jezus over de weg die hij zelf moet gaan (Matteüs 10:38 & 39, cf. Matteüs 9:15b).[xi] Over zijn levenseinde (Golgota). Ik denk dat de discipelen nog vaak aan deze toespraak van Jezus hebben teruggedacht. Vooral na Hemelvaart en Pinksteren. Toen gebeurde wat Jezus hier zegt. De discipelen – toen apostelen – werden voorgeleid aan gouverneurs en koningen (Matteüs 10:18). Ze werden de synagoge uitgetrapt. Stefanus werd gestenigd (Handelingen 7).[xii]

Anno nu.
Is het vandaag anders? Vanuit onze contacten met kerken in India horen we dat mensen die tot geloof komen soms worden gediscrimineerd of vervolgd. Zij begrijpen Matteüs 10 direct. Dat kan in ons land trouwens ook gebeuren. Ik heb meerdere keren gehoord dat een moslim of moslima die in Jezus als Heer ging geloven te maken kreeg met dreigementen of erger; uit eigen kring, uit eigen gezin/familie. Dat is wat Jezus zegt (Matteüs 10:21 & 35). Laat dat er trouwens op geen enkele manier voor zorgen dat wij, gemeente, neerkijken op moslims/moslima’s of hen – zoals helaas in ons land wel gebeurt – rotopmerkingen naar het hoofd slingeren. Ons past respect en liefde voor allen. En dat betekent vervolgens óók het gesprek over Jezus en wat het is om hem te volgen. Christenen zijn niet beter; Jezus is Heer. En laten christenen er trouwens van hun kant op letten dat ze degenen die niet meer in God geloven en/of niet meer lid zijn van de kerk niet als tweederangs behandelen.

In Nederland is het meestal zo dat mensen respect hebben voor je geloof of je daar niet mee lastig vallen. Maar niet altijd. Dan wordt er toch een (klein) grapje gemaakt of neerbuigend over je geloof gedaan.[xiii] Dat is niet zo erg als in Matteüs 10. Maar je merkt dan wel iets van Jezus’ woorden. Het is echt wat Jezus zegt. Word dus niet kwaad als dat je een keer overkomt. Verbaas je erover hoe bijzonder Jezus is. En doe zo goed mogelijk je best om goed te zijn voor ieder in je omgeving.

Zwaard.
Nu zeg je misschien dat dit (bovenstaande) allemaal leuk en aardig is maar dat het ondertussen nog steeds niet over dat ‘zwaard’ is gegaan. Ja en nee. Ik bedoel: hierboven ging het erover dat het evangelie van Jezus reactie oproept. Dat ís dat zwaard waar Jezus het over heeft. Een zwaard klieft in tweeën. En zo komt er tweespalt waar het evangelie komt: in een geloofsgemeenschap, in een gezin, in een land, een dorp. In je eigen hart (Matteüs 10:38 & 39). Denk aan aanvechting, twijfel, ongeloof of zonde. Daardoor komt het evangelie of de blijdschap daarover onder druk te staan. Of het verdwijnt zelfs. Je moet jezelf aan Jezus verliezen (10:39). Mensenkinderen. Daar heb ik soms helemaal geen zin in. Geef mij maar een ‘gewoon’ leven. Of een ‘gewone’ godsdienst waarin je – wanneer en  hoe je (dat) wilt – wat voor je god of de geloofsgemeenschap kunt doen.

En dan staat daar die rabbi. Uit dat dorp van niks. Die zegt dat ‘ie naar de wereld is gekomen om van de waarheid te getuigen. Die rabbi zegt: bij mij vind je het; geluk, wijsheid, leven, waarheid, barmhartigheid, eeuwig leven. Alleen bij mij. Zó, in Jezus, worden Gods beloften vervuld en komen de wet en de profeten tot hun doel (Romeinen 10:4) – claimt Matteüs. Het zwaard gaat over de allesbepalende keuze voor Jezus.[xiv] En dat je voor die keuze staat en gaat, je leven lang (‘tot het einde’, Matteüs 10:22).

Golgota.
Waarom zou je dan voor Jezus kiezen? Nou, allereerst: Jezus kiest voor jou.[xv] Dat staat in Matteüs 10. Jezus kiest 12 mensen uit en stelt hen als discipelen aan om het evangelie te verkondigen. Wie verder leest ziet dat het niet aan hen of hun fantastische geloof ligt dat Jezus hen kiest. Zo word jij geroepen. Jezus roept je. Als je Bijbel leest, bidt, iets meemaakt dat veel indruk op je maakt. Op al die momenten. Jezus roept je om hem te kennen, te dienen en anderen daartoe uit te nodigen.

Maar dan is er nog wat. En dan kom ik nog een keer terug op dat woord ‘zwaard’, de keuze voor Jezus. Wij schrikken misschien van dat woord. We denken aan geweld, oorlog o.i.d. Maar het gaat er hier juist om dat Jezus het geloof in hem niet aan ons opdringt, dwingend oplegt. De Geest zet niet ergens in jou een knop om, een ‘God Spot’ ofzo, zodat je gaat geloven op stand 5, 8 of 12. De felle strijd die het evangelie met zich meebrengt (‘zwaard’) laat het tegenovergestelde zien.[xvi] Jezus neemt jou en jouw keuze serieus. Wil dat JIJ KIEST. VAN HARTE gelooft. En om je hart te bereiken heeft Jezus alles over. Dat is de strijd van Matteüs 10. De strijd om jouw hart. Het ‘zwaard’ waar Jezus over spreekt gaat uiteindelijk over Golgota. Dat is een ‘zwaard’, maar dan in de grond neergezet; een waaraan Jezus strijdend lijdt en sterft om ons te redden.

Wie is als Jezus?
En dan kun je van alles bedenken om niet te geloven, niet bij de kerk of niet bij Jezus te (willen) horen. Maar draai het nou ook eens om. Ken je iemand die is zoals Jezus? Iemand die

  • zo hoog van zichzelf opgeeft (‘Ik ben gekomen om…’) en, tegelijk, er alles voor over heeft gehad (Golgota) om dat doel te bereiken;
  • precies weet wie hij zelf is en, tegelijk, ons hart zo goed kent en je liefheeft;
  • geen millimeter ruimte laat (‘verlies je aan mij’) en, tegelijk, je niet zal dwingen maar jouw hartelijke en volledige instemming vraagt?

Ken je iemand die ook maar in de buurt van Jezus komt? Ik niet. En daarom wil ik het met hem blijven wagen. En ik hoop dat we dat samen als gemeente willen blijven doen. Van harte. Discipelen zijn. Niet voor een jaar(thema). Maar  voor ons leven. Elkaar en anderen ten goede. Zo wordt Gods naam geprezen.

————————————

[i] Zie Hoe dichtbij mag het evangelie komen? Preek Marcus 10:45.
[ii] Zie Jezus volgen. Discipelschap als jaarthema. Preek Matteus 9:9.
[iii] Zie Dat ene grote mysterie. Een inleiding bij een prekenserie over Marcus.
[iv] Zie vooral in de preek Gelukkig wie treurt (Matteus 5:4).
[v] Denk hierbij aan het opvallende Ezechiël 16 waarin de afschrikwekkende steden Sodom en Gomorra worden geportretteerd als heiligen in vergelijking met Gods eigen volk! Zie een preek over Ezechiël 16.
[vi] De vraag die ook dit stukje oproept: hoe verhoudt Jezus zich dan tot die Ene? Zie de preek God, de enige God, is in Jezus onze naaste geworden (Marcus 12:28-37).
[vii] Jezus spreekt vaak over de hel. Zie mijn artikel over de vraag of de hel bestaat (OnderWeg, 2015).
[viii] Dit is geen nieuwigheidje van de nieuwe beweging van de Reformatie. De Apostolische Geloofsbelijdenis zegt dat Jezus Gods ‘eniggeboren Zoon (is), onze Heer, die ontvangen is van de Heilige Geest, geboren uit de maagd Maria’ en Nicea zegt dat ‘de eniggeboren Zoon van God… God uit God (is die) ter wille van ons mensen en van ons behoud … neergedaald uit de hemel en vlees geworden door de Heilige Geest uit de maagd Maria en … een mens geworden (is).’
[ix] Zie hier voor een Kerstpreek. Daaruit blijkt trouwens gelijk (zie vooral bij punt 3) hoe bijzonder ‘vrede’ ook bij Kerst is; een leger (van engelen) zegt het aan.
[x] Zie bijvoorbeeld een profielschets van de koning die verwacht werd in Psalm 2, zie preek Psalm 2. Maar zie ook een preek over Psalm 110 waarin de wonderlijke priester-koning voorkomt (een andere toonsoort over de koning; na de ballingschap).
[xi] Ook in de Bergrede zit Jezus zelf verstopt. Daar spreekt hij al van het geluk (!) om vanwege zijn naam vervolgd te worden. Zie preek bij noot iv.
[xii] Zie Hoe alles hetzelfde blijft en verandert. Een preek over het magistrale (‘tweede’) slot van het evangelie van Marcus. Het evangelie gaat de wereld in in de vorm van het kruis.
[xiii] Zie Eigen geloofspapieren. Brief in NRC Handelsblad (2016).
[xiv] Ook te denken is aan het zwaard in deze zin: het zwaard dat door Maria’s ziel ging toen zij haar zoon (Matteus 10:37!) op Golgota verloor (Lukas 2:35a). En Jezus als het zwaard (woord van God) dat alles aan het licht brengt (Hebreeën 4:12). Zo is ook de beroemde parabel van de schapen en bokken te lezen; Jezus haalt ze uit elkaar terwijl dat voor ons niet te doen is (zie preek Matteus 25:31-46). Dat het zwaard niet betekent dat je geweld in Gods naam toepast blijkt uit Efeze 6 (soldatentaal gaat over gebed e.a.), zie verder een inleiding over geloof en geweld Laat het oordeel aan God (2015).
[xv] Zie Gods bevrijdende keuze. Preek over de Dordtse Leerregels. En zie Vrij. Jeugddienst over Psalm 139.
[xvi] Denk aan Jakob die in de engel met God worstelt bij Pniël. Zie God wil in en met ons overwinnen. Preek Genesis 32.

Voorbeeldliturgie
Welkom
votum en groet
Psalm 65:1 en 2 nieuwe berijming https://www.denieuwepsalmberijming.nl/berijmingen/psalm-65
GK 176b Wij kiezen voor de vrijheid (beurtzang)
Gebed
Kinderen naar voren, ark bij Filistijnen 1 Samuel 5
Heer ik prijs uw grote naam (Kinderlied)
Kinderen naar kring
Lezen Matteüs 10
Verkondiging. Gods vrijheidsstrijd. Over het zwaard dat Jezus brengt.
Opwekking 638 Wie is als hij https://www.songteksten.nl/songteksten/65548/opwekking/prijs-adonai.htm
Presentatie Stichting Present
Dankgebed en voorbede, afgesloten met
Onze Vader (hardop gebeden)
Kinderen komen terug en
Collecte
GK 111 Jezus leeft in eeuwigheid
Zegen

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.