Jezus is selfie uit selfie geworden

Toekomst voor christelijk Nederland

Langzaam maar zeker raken christenen in Nederland het zicht op Jezus kwijt. Natuurlijk hebben zij het om de haverklap over hem; dat is het punt niet. Maar als je kijkt naar de manier waarop Jezus in spannende gebeurtenissen ter sprake wordt gebracht, ontdek je iets bijzonders. Jezus ligt steeds in het verlengde van óns leven en denken en van ónze dilemma’s. Omdat je in het extreme beter ziet wat er in het gewone is, neem ik de extreme voorbeelden. De vraag dringt zich op om wie/wat het christenen nu werkelijk gaat. Jezus dreigt, in termen van vandaag, selfie uit selfie te worden. Ik geef drie voorbeelden.

Jezus rechter en redder
De eerste ingrijpende situatie en christelijke reactie daarop is de aanhoudende crisis in het Midden-Oosten. Het lijden van volken, bepaalde minderheden en christenen daar zet ook christenen hier onder druk. God is immers de Schepper en in Jezus verlosser van deze wereld; waarom laat Hij dit toe? Opvallend is de reactie van christenen. Ik richt me dan op de manier waarop zij Jezus ter sprake brengen.

Een groep christenen uit Enschede haalde het nieuws omdat zij bij alle geweld van IS de wereld een boodschap van liefde wilde doen toekomen.[i] Mooi dat zij dit willen doen. Tegelijk valt het op dat zij zich in hun filmpje kleden als Bijbelse martelaren. Maar wat blijkt er een geweldig verschil tussen de – op het oog op elkaar lijkende – christenen van nu en die Bijbelse martelaren. Ze doen en zeggen precíes het tegenovergestelde. De christenen van nu zenden een boodschap van liefde uit. De Bijbelse martelaren hebben helemaal geen boodschap (van liefde) maar schreeuwen om ingrijpen, om goddelijk recht – en Jézus blijkt de rechter te zijn![ii]

Gelovigen in de Bijbel en christenen-van-nu zeggen en doen precies het tegenovergestelde

Op een andere manier gebeurt hetzelfde in een opinieartikel in het Nederlands Dagblad.[iii]  Er werd, terecht, aandacht gevraag voor gebed bij de crisis in het Midden-Oosten omdat het over een geestelijke strijd gaat. Het ging zelfs over gebed om vergeving voor de mensen van IS. Jezus bad immers ook voor zijn vijanden, zo werd er terecht in dat artikel gezegd.  Merkwaardig genoeg verschoof in dat artikel de aandacht toen het ging om concreet ingrijpen. Toen kwamen wereldleiders van nu in beeld. Terwijl nota bene IS erop gericht is om de eindtijd te bespoedigen, bleef in dat artikel het gebed om de ingrijpende komst van koning Jezus ongenoemd.[iv]

Hoe verschillend deze reacties ook zijn: gelijk is de nadruk op wat wíj in het híer-en-nu kunnen, ook als christenen. Zicht op een béter-dan-hier-leven en op herstellend recht door een goddelijke rechter blijft ongenoemd.[v]

7keer7 selfies
Een ander spannende gebeurtenis is de vraag of er toekomst is voor de kerk in Nederland. Steeds duidelijker wordt dat zij marginaliseert.[vi] Alle christenen voelen aan dat deze situatie ingrijpende vragen met zich meebrengt. In dat licht is het interessant om te zien met welke oplossingen christenen komen. Die oplossingen maken het soms juist alleen maar erger.

Ik denk dan bijvoorbeeld aan de vernieuwingsbeweging 7keer7. Dat was een beweging die in 2014 door Nederland toerde met de vraag welk nieuw begin het christendom nodig heeft. Jos Strengholt schreef een sterk artikel over 7keer7 waarin hij onder andere zegt dat wie de kerk-zoals-die-is afwijst impliciet wellicht ook de Heer afwijst.[vii] Veelzeggend was de reactie daarop van 7keer7: alle critici op 7keer7 hebben gelijk.[viii] Die reactie past helemaal bij de opzet van 7keer7: laat ieder zeggen wat hij/zij vindt. Alles is goed. 7keer7 een selfie. En het totaal daarvan levert een routekaart op voor de toekomst van de kerk. Ook de selfies van critici kunnen er nog wel bij.

Ik denk dat mijn collega Wim van der Schee het op zijn Facebookpagina indertijd scherp benoemde: 7keer7 is een vraaggestuurd christendom en zo’n christendom kan niet blijven (bestaan). Anders gezegd: het christelijk geloof is ten diepste een doorgevende traditie; ‘ik heb alles verteld over het geloof, en veel mensen waren daarbij. Jij moet alles weer doorvertellen. Vertel het aan betrouwbare mensen, die zelf geschikt zijn om aan anderen uitleg te geven‘ (2 Timoteüs 2:2). 7keer7 dient zich als een heuse, hedendaagse vernieuwingstraditie; gericht op όns leven van nu en de toekomst.[ix]

7keer7 een selfie. Maar het christendom is een doorgevende traditie; niet een (hedendaagse) vernieuwingstraditie

Een en ander van dit punt komt samen in een van de conclusies van 7keer7. Er wordt gezegd dat we moeten stoppen met gastvrij zijn omdat Jezus ook niet uitnodigde (maar zich liet uitnodigen). Op dit niveau naar Jezus kijken, haalt Jezus veel te sterk naar ons en ons dagelijks leven toe. Jezus past niet allereerst in onze selfies. Het evangelie (van de kerk) is veel groter. Jezus zelf is Gods hartelijke en definitieve (Hebreeën 1) uitnodiging waar niemand omheen kan. De kerk bestaat als geloofsuiting daarvan en om aan de wereld dat nieuws bekend te maken.[x]

Vloek
Het derde voorbeeld betreft de vreselijke gebeurtenissen in de zomer van 2014. Ebola teistert Afrika. Vliegtuig MH17 wordt prooi van de verwoestende oorlog in de Oekraïne en alle inzittenden komen aan hun levenseinde. Het conflict tussen Israël en de Palestijnen laait opnieuw op. Ondertussen rukt IS op, met bijbehorende afgrijselijke gruwelijkheden. Het is een catastrofale zomer. Iedere christen wordt erdoor geraakt en getroffen.[xi]

De meest opvallende christelijke reactie is die van Rikko Voorberg. Hij pleit ervoor dat mensen moeten vloeken om maar niet te wennen aan onrecht. Aan de motieven van Rikko twijfel ik niet. Ik denk dat zijn bijdrage veel kan opleveren. Toch valt ook hierin op hoezeer Jezus in onze kaders en vragen terecht komt. Desgevraagd zei Rikko bijvoorbeeld: ‘Jezus vervloekt een vijgenboom die geen vrucht draagt. Dat was een symbooldaad en daarmee een scherp oordeel over het volk van God dat geen vrucht draagt. Vloeken is vragen of het kwaad mag worden weggeworpen in de buitenste duisternis, zo ver mogelijk van ons vandaan. Jezus zegt daar scherpe dingen over met molenstenen en de gehenna dat Jezus vervloekte en scherpe dingen zei’.[xii] Het is helemaal waar. Maar leg deze oproep, Rikko’s reactie én andere reacties[xiii] eens naast elkaar. Dan zie je goed wat er ontbreekt: dat God zélf in Jezus een vloek geworden is (Galaten 3:13) wordt geheel en al buiten beschouwing gelaten. Daar komt niemand aan toe. Terwijl dit evangelie het enige is dat echte troost en hoop geeft.

We willen zo graag het evangelie aanreiken en relevant zijn dat we het evangelie zelf uit het oog verliezen

We zijn zo druk bezig het evangelie aan te reiken en relevant te maken dat we daardoor het evangelie zelf uit het oog verliezen. Jezus wordt wel genoemd, maar passend in ons straatje. Het werkelijke en schokkende evangelienieuws raakt buiten ons zicht.

Hier en nu
Met dat het christendom in het Noordwesten van Europa, en dus ook in Nederland, marginaliseert, ondergaat Jezus feitelijk eenzelfde lot. Hij wordt teruggebracht tot op onze selfies, levens en dilemma’s van hier-en-nu. Hij ligt vooral in het verlengde van ons leven.

Allereerst moet je je afvragen of dat erg is. Als christen heb je je immers zonder reserve te richten op de cultuur waarin je leeft. Prima dus dat christenen Jezus betrekken tot midden in de cultuur waarin zij leven. En laat ook duidelijk zijn dat kritiek op deze christelijke houding hol klinkt als die uit de mond komt van christenen en kerken die het te druk hebben (met zichzelf) om zich consequent te richten op hen die de Heer niet kennen.

En toch wringt het ontzettend. Want Jezus is boven alles zichzelf en Heer. Er wordt wel eens gezegd dat onze situatie van gelijkenissen vertoont met die van de vroegchristelijke kerk: zij moest in een cultuur die Jezus niet kent het evangelie uitleggen en (uit)leven. Wie zich verdiept in vroegchristelijke literatuur ontdekt juist op het punt van de vraag naar Jezus iets interessants. Je komt onder de indruk van het belijden over Jezus. Expliciet wordt erkend dat we ten diepste geen flauw idee hebben wie hij is omdat hij werkelijk God is. Selfies met Jezus tref je in de literatuur van de kerk van die tijd dan ook niet aan. In plaats daarvan wordt de Bijbel tot op de vierkante millimeter bestudeerd omdat je Jezus daarin leert kennen.

Ten diepste hebben we flauw idee wie Jezus is; hij is immers werkelijk God

Deze vroegchristelijke houding ten aanzien van Jezus weerspiegelt het bijbelse getuigenis van iemand als Johannes. Als jongeling lag hij tegen Jezus aan bij het Pesachfeest. Hij stond zelfs met Maria aan de voet van het kruis op Golgota toen Jezus stierf. Wat was Jezus toen ‘klein’; de minste van de minsten. Gek gezegd: Johannes zou op dat moment een selfie van hemzelf en Jezus gemaakt kunnen hebben aan die avondmaalstafel of bij het kruis. Als Johannes oud is, is dat onmogelijk. Als dood viel hij neer toen hij Jezus zag (Openbaring 1). Het mysterie (1 Timoteüs 3:16) van de kerk is dat het hier om geen andere Jezus gaat dan de gekruisigde. Dat mysterie raken we langzaam maar zeker kwijt omdat we Jezus zo binnen onze eigen horizon trekken.

Selfie uit selfie
Hoe gaat het verder met het christendom in Nederland? De eerste mogelijkheid is dat de kerk op den duur constateert dat we met de belijdenis over Jezus niet langer uit de voeten kunnen. Het schuurt teveel met de praktijk. In 2025 wordt er een bijeenkomst belegd waar alle christenen samenkomen. De Verenigde Kerken in Nederland (VKN) en het Verbond van alle Vrijgevestigde Predikers (VVP) willen de realiteit eerlijk onder ogen zien. Zij komen tot de conclusie dat Jezus niet langer ‘God uit God’ (Nicea) is. Hij is ‘selfie uit selfie’. Jezus is niet ‘Licht uit Licht’ (Nicea) maar (media)persoonlijkheid uit (media)persoonlijkheid. Jezus is ook niet ‘neergedaald voor ons behoud en mens geworden’ (Nicea). Hij liep, net als wij, rond en maakte waar nodig en mogelijk het verschil. De hamerklap waarmee deze belijdenis wordt aangenomen, betekent tegelijk ook het einde van het christendom in dit smaldeel van de wereld.

Jezus is niet langer ‘God uit God’ (Nicea); hij is ‘selfie uit selfie’

Een andere mogelijkheid is dat de wal het schip keert. Dat christenen zich achter hun oren gaan krabben en zich afvragen wíe/wát hun bestaansrecht geeft. Christenen die zo op het hier-en-nu afgaan zeggen immers ongeveer hetzelfde als de wereld? En ze doen soms zelfs nόg meer hun best om relevant te zijn en het verschil te maken. Terwijl zij nu net de enigen zijn die leven van iemand die heeft gezegd dat het in orde is (Johannes 19:30).

Welke van de twee het wordt, weet ik niet. Gezien de aantrekkingskracht en de maakbaarheidgedachte van de eerste zou die wel eens als winnaar uit de bus kunnen komen. Tegelijk zijn er meer dan genoeg gelovigen die niet graag een selfie maken met zo’n nieuwe belijdenis.

11 april 2015 gepost, bedacht en in steigers gezet in september 2014. Tweede artikel in tweeluik over welke God in Nederland leeft/terugkeert. Het eerste artikel ‘Welke God is terug’ (ND januari 2014) vind je hier. Dat bovenstaande in het DNA van kerken zit, schreef ik in Een nieuw begin voor Christus’ kerk (Nederlands Dagblad, februari 2013). In het politiek-maatschappelijk debat merk je bovenstaande hierin dat christenen zich opstellen als een ‘(belangen)groep’, zoals bij het ‘christenpesten’; zie Eigen geloofspapieren (NRC Handelsblad, augustus 2016).

[i] Zie Hart van Nederland.
[ii] Zie mijn blog wie lijdt heeft helemaal geen boodschap.
[iii] Bidden voor ISIS (ND, 23 augustus 2014).
[iv] Zie mijn artikel uit de Reformatie: Noord-Irak en Syrië even veilig als Nederland.
[v] Mogelijk ligt er hier nog een ander verband: in onze samenleving is spreken over oordeel, en dan vooral een goddelijk oordeel, onwenselijk. Zie Spreken over Gods oordeel begint bij de gekruisigde Jezus (in de Reformatie).
[vi] Zie het rapport Geloven in binnen en buitenverband van het SCP (2014). Ik schreef naar aanleiding daarvan twee artikelen en een brief: in het Nederlands Dagblad, in de Reformatie en in het NRC Handelsblad.
[vii] Zie op zijn blog; later als artikel terecht gekomen in het Nederlands Dagblad.
[viii] Zie hier voor die reactie vanuit 7keer7.
[ix] Over vernieuwingsbeweging versus doorgevende traditie: zie een interessante blog van Wim van der Schee.
[x] Zie wie gelooft er nog in de kerk?
[xi] Welke geestelijke stond er in die zomer niet bij stil? Ik preekte toen over Gods belofte uit Psalm 46 dat Hij wereldwijd alle oorlogen zal uitbannen.
[xii] Zie een interview over zijn ‘vloekpreek’ in het Nederlands Dagblad.
[xiii] Denk bijvoorbeeld eens aan de (soms haast islamitisch aandoende) reactie dat Gods naam ontheiligd wordt of aan de mooie reactie van Ciska Stark.

Over de verhouding kerkelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen zoals hierboven beschreven, zie: ‘Bijbelse’ vrouwelijke ambtsdragers. Gedachten bij het deputatenrapport’ (2016).

 

 

13 thoughts on “Jezus is selfie uit selfie geworden

  1. Pfffff, nou, ik weet niet goed waar ik moet beginnen……. Ik heb mijn uiterste best gedaan het stuk te begrijpen, te bevatten, te volgen, maar het is me niet gelukt. Als ik dit stuk lees, raak ik mijn relatie met God bijna kwijt. Er worden links en rechts onvoldoendes uitgedeeld met veel wollig taalgebruik, maar ik krijg absoluut geen zicht op de PERSOONLIJKE relatie met God de Vader en de Zoon. Waarom proberen we niet allemaal eerst onze eigen persoonlijke band met Christus te verbeteren en onze liefde voor de mensen om ons heen en evt. verder te ontwikkelen en uit te dragen, voordat we het einde van het Christendom prediken? En ook voor we met onze vinger naar anderen wijzen die het in onze ogen verkeerd doen. Wie zonder zonden is, werpe de eerste steen. Ik werp geen stenen voorlopig…….

  2. Beste baasbraal. Bedankt voor je reactie. Ik kan me voorstellen dat het nogal rap gaat. Drie keer stel ik de vraag: wélke Jezus wordt gecommuniceerd in een spannende situatie? Wat zegt dat over ons idee van hem? Precies dat heeft alles te maken met de persoonlijke relatie met de Heer – waar jij het over hebt. Als iemand met jou een persoonlijke relatie wil, zal hij/zij jou toch moeten zien zoals jíj bent (je kunt niet met je eigen idee óver jou mét jou een relatie aangaan). Zo is het ten aanzien van onze relatie met Jezus ook. Dát is het punt dat ik aan de orde stel: maken wij – bij alle genoemde punten – niet een nogal eígen beeld van Jezus? Dan schiet het met de ‘persoonlijke’ relatie niet echt op….. (Onder het artikel staat een 13tal verwijzingen. Mogelijk helpen die om beter zicht te krijgen op de inhoud van het artikel). Groet. Matthijs.

  3. Het punt is niet dat het rap gaat. Het punt is dat we blijkbaar volkomen andere uitgangspunten hebben. Ik herken mijn belevenis van God totaal niet in dit soort stukjes en ik word er verdrietig van. Er worden mijns inziens allerlei spitsvondige, barrières opgeworpen, waardoor de boodschap wordt afgegeven dat geloofsbelevenis niet voor gewone stervelingen is. Als ik een relatie met iemand aanga, leer ik hem echt niet beter kennen door naar andere menssen te luisteren wat die van hem vinden. Ik moet mijn eigen positie bepalen aan de hand van de omgang en door wat ik met iemand meemaak. Je leert iemand pas echt kennen in de omgang toch? Uit het stukje krijg ik het gevoel dat ik het altijd verkeerd gedaan heb. DAAR word ik verdrietig van en dat kan ik niet vatten, niet volgen.

    • O. Dat gevoel is niet prettig. Maar wat je zegt over ‘omgang met’ om een ander te leren kennen: dat is even goed mijn uitgangspunt. Ik weet in die zin niet of we zover bij elkaar vandaan zitten als je zegt. Groet.

  4. Hallo dominee Haak,

    Ik citeer even een stukje uit dit stuk:
    En ze doen soms zelfs nόg meer hun best om relevant te zijn en het verschil te maken. Terwijl zij nu net de enigen zijn die leven van iemand die heeft gezegd dat het in orde is (Johannes 19:30).

    Ik doe persoonlijk erg mijn best om dicht bij Jezus/God te leven, door Bijbelstudie/gebed/kerkbezoek. Ik heb veel meegemaakt in mijn leven, het ging altijd bergafwaarts, ondanks dat ik een Gereformeerd Vrijgemaakte opvoeding gehad heb, totdat ik vroeg of Jezus me aan wilde nemen. Sindsdien gaat het de goede kant uit, met hobbels en bobbels (zie mijn omwegen.wordpress.com blog, wat nog niet helemaal af is, trouwens.)

    Als dank ben ik mijn stinkende best gaan doen om het evangelie te verspreiden, op álle mij mogelijke manieren, op mijn werk, op straat, op internet via mijn blog en wat reclame op facebook.

    Ik vind dat wij als Gereformeerden wel nogal lauw zijn, en er teveel op leunen dat Jezus alles volbracht heeft. Ellende/verlossing/dankbaarheid toch? Goede werken als vrucht? Waarom wordt er niet meer geëvangeliseerd in onze kerken?

    Of beschouwd u dit soort dingen, zoals als mijn blog, bijvoorbeeld, ook als “Selfie in, selfie uit?”

    • Beste omwegen
      Dank voor je reactie. Mooi te horen hoe de Heer je leven leidt. Dank hem daarvoor. Nee; ook Paulus deed ‘zin stinkende best’ (zoals jij het verwoordt). Het gaat mij erom wélk nieuws bekend wordt gemaakt, waarop de focus ligt. Over motieven van anderen oordeelt alleen de Heer. Het evangelie is het enige nieuws dat in zichzelf waarde heeft en altijd de moeite waard is. In de voorbeelden die ik noem zie je dat er steeds net een andere draai wordt gegeven of focus ligt. Daar gaat het me om. Hartelijke groet.

      • Hallo dominee, u ook bedankt.

        Maar u gaat eigenlijk niet in op de vraag of we als GKV kerkmensen niet te lauw zijn, teveel ingekakt, en ons niet veel teveel richten op onbelangrijke zaken, en waarom we ons niet meer richten op bijvoorbeeld evangelisatie. Uit dánkbaarheid, natuurlijk.
        Ik hoor deze tekst uit Openbaring nooit in de kerk: (Openbaring 3:15,16) “Ik weet wat u doet, hoe u niet koud bent en niet warm. Was u maar koud of warm! Maar nu u lauw bent in plaats van warm of koud, zal ik u uitspuwen.”
        Waarom hoor ik die nooit? De Bijbel staat vol met dit soort teksten.

        Vriendelijke groet.

  5. Nog een paar…
    Deze horen we zo vaak, ‘s zondags:
    “heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand en met heel uw kracht.” (Lucas 10:27 Jongerenbijbel [Jrb].)

    Een andere: “Laat uw enthousiasme niet bekoelen, maar laat u aanvuren door de Geest en dien de Heer.” (Romeinen 12:11 Jrb.)

    Vriendelijke groet.

  6. Veel Christenen, ook Gereformeerd Vrijgemaakten, zeggen al snel: Jezus heeft het allemaal al gedaan, je hoeft het niet zelf te doen.

    Maar dat is niet het héle verhaal.

    Aan de ene kant Hebreeën 10:19 “Broeders en zusters, door het geofferde bloed van Jezus kunnen we nu dus zonder vrees en vol geloof het hemelse heiligdom binnengaan.”

    Aan de andere kant Hebreeën 10:11 “Want als we de waarheid hebben gevonden, maar tóch expres ongehoorzaam blijven aan God, is er geen één offer meer wat daar nog vergeving voor kan brengen.”

    Jezus helpt je goede dingen te doen, maar neem ook jezélf onder handen, als je verkeerde dingen doet.

    Vriendelijke groet.

  7. Ik voer deze discussie liever zo openbaar mogelijk. Ik vind écht dat onze kerken wakker moeten worden, er klopt bijster weinig van.

    Nog een voorbeeld: Ik maakte laatst iets met een dakloze mee. De details laat ik maar even weg, maar later zocht ik naar aanleiding daarvan in de Bijbel iets op, en vond Lucas 6:30 “Geef aan ieder die iets van je vraagt, en eis je bezit niet terug als iemand het je afneemt.” Dat laatste wist ik niet eens.

    Zó radicaal staat het er nu eenmaal! Take it or leave it. Waarom doen zó vreselijk weinig mensen die zichzelf Christen noemen dat dan? Waarom hoor ik dit nooit in de kerk?

    Vriendelijke groet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s